Skutki rewolucji w krajach Arabskiej Wiosny i w całym regionie Bliskiego Wschodu / Ayman Gad El Ashkar

0
368

Fot.: Protestujący na Avenue Habib Bourguiba w centrum Tunisu 14 stycznia 2011 r., Kilka godzin przed ucieczką z kraju prezydenta Zine El.

Streszczenie:

Bliski Wschód, a zwłaszcza kraje arabskiej wiosny, przeżywają jeden z najbardziej niebezpiecznych i krytycznych okresów w swojej starożytnej lub współczesnej historii. Fakt, że wiosna zamieniła się w surową i bolesną zimę, jest niezaprzeczalny. Fakt, że narody tych krajów nie osiągnęły sukcesu w teście wydajności demokracji w czasach współczesnych, a przynajmniej do tej pory, jest niezaprzeczalny. Arabska Wiosna odzwierciedliła i odkryła wiele nieoczekiwanych faktów. Niniejsze badanie ma na celu rzucenie światła na najważniejsze i najbardziej niebezpieczne konsekwencje, pozytywne i negatywne skutki tych rewolucji w krajach arabskiej wiosny, zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym, zwłaszcza w aspekcie gospodarczym i geopolitycznym, a także na stopień wpływu na cały region Bliskiego Wschodu. Niniejsze studium koncentruje się na najpoważniejszych negatywnych aspektach tych rewolucji, reprezentowanych przez wzrost zjawiska przemocy, terroryzmu i ekstremizmu religijnego, wejście całego regionu w bezprecedensową katastrofalną sytuację konfliktu międzynarodowego, a ostatecznie odpowiada na konkretne pytanie, czy arabska wiosna… odniosła sukces czy porażkę?

Słowa kluczowe: Kontrrewolucja; Chaos; Terroryzm międzynarodowy; Inflacja gospodarcza; Konflikt międzynarodowy

Skutki rewolucji w krajach arabskiej wiosny i w całym regionie Bliskiego Wschodu, Ayman Gad El Ashkar11

1. Wprowadzenie

Jest bardzo trudno i zbyt wcześnie, aby mówić o porażce lub sukcesie rewolucyjnego eksperymentu w krajach Arabskiej Wiosny. Jednak po pierwszych kilku latach od tego wydarzenia możemy rzucić światło na konsekwencje Arabskiej Wiosny i jej wyniki dla krajów Arabskiej Wiosny i Bliskiego Wschodu jako całości. Biorąc pod uwagę, że sukces lub porażka tych rewolucji nie może być mierzona poprzez ocenę osiągnięć Arabskiej Wiosny i ocenę różnicy między tym, co miało miejsce w krajach Arabskiej Wiosny przed wybuchem rewolucji i później (później). Absolutnie nie, nie można oceniać obecnej sytuacji rewolucyjnych narodów z tej wąskiej perspektywy, przynajmniej pod względem politycznym. Chociaż w krajach Arabskiej Wiosny zapanował stan chaosu i terroru, a ingerencja obcych sił przybrała bezprecedensową formę. Z drugiej strony możemy powiedzieć, że Arabska Wiosna rozdrobniła i wyeliminowała elementy władzy absolutnej w świecie arabskim, a przynajmniej w krajach, w których miały miejsce rewolucje. W pewnym sensie można to postrzegać jako pierwszą stację i punkt wyjścia do długiej i trudnej drogi pełnej różnych przeszkód, aby spełnić marzenie narodów regionu o demokracji, której chcą sami, a nie demokracji narzuconej przez innych (Mefleh, 2015).

Prawdą jest, że zjawisko rewolucji, które ogarnęło region arabski, było straszliwym trzęsieniem ziemi, które uderzyło w pewien obszar, ale nie oznacza to, że pozostałe obszary nie zostały dotknięte. Oczywiście, że nie, ale są one wciąż w fazie krystalizacji i nie osiągnęły etapu wybuchu i pozytywnych lub negatywnych zmian. Można wyraźnie zauważyć, że wyniki tych rewolucyjnych eksperymentów zależą głównie od wymiarów, granic i głębokości oddziaływania każdego eksperymentu z osobna.

2. Skutki rewolucji w krajach Arabskiej Wiosny Ludów

W XXI wieku Arabowie znaleźli się w stanie nędzy i dramatycznej transformacji. Transformacja od bólu i cierpienia okupacji i imperializmu XX wieku, kontynuowana do wydarzeń terroru z 11 września 2001 r., które dzień po dniu prowadziły do zwiększonej presji oszczędnościowej na ludność regionu islamskich Arabów, zwłaszcza po oskarżeniu o eksport terroryzmu na Zachód (Mabrouk, 2012, s. 23-24). Pojawiła się pilna potrzeba skoku kwantowego, jakościowej transformacji i zmiany parametrów czasowych w celu rozwiązania sytuacji napięcia wśród tych narodów, które są poddawane czynnikom i środkom niesprawiedliwości wewnętrznej i zewnętrznej. Tak, droga została utorowana dla rewolucji Arabskiej Wiosny.

Po wybuchu rewolucji arabskiej wiosny, kraje arabskie miały wielkie oczekiwania, że będzie to właściwa droga i nadzieja na spełnienie pragnień wielu pokoleń w realizacji demokracji. W rzeczywistości nadzieje i ambicje były znacznie większe niż rzeczywistość. Ostatecznie potężne państwo pokonało państwo prawne. Rezultaty i wpływ tych rewolucji pokazały, że demokratyczna transformacja w świecie arabskim po wielu przeszkodach wymaga większego wsparcia i ciężkiej pracy. Rewolucje te dowiodły braku związku między społeczeństwem obywatelskim a demokracją, a dokładniej, braku lub blokowania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, co doprowadziło do słabości i rozkładu kultury politycznej, co jest głównym czynnikiem opóźniającym proces demokratyzacji świata arabskiego (Huntington, 1993, s. 12).

W ciągu kilku lat od wybuchu rewolucji arabskiej wiosny myliłby się ten, kto sądziłby, że rewolucje te zakończyły się niepowodzeniem, ponieważ „działania rewolucyjne nie przebiegają w linii prostej, ale posuwają się naprzód w formie „fal” między wzlotami i upadkami, między postępem a regresem, między sukcesem a porażką, z wielu powodów, w szczególności dlatego, że upadek reżimu nie oznacza obalenia reżimu, ponieważ system państwowy jest znacznie bardziej rozległy i głęboko zakorzeniony w społeczeństwie”. (Idris, 2015).

Aby zbadać przypadek rewolucji Arabskiej Wiosny Ludów oraz ich rzeczywistość i kierunek przynajmniej do chwili obecnej, możemy zidentyfikować niektóre z efektów, które są prawie stałe i stabilne, ogólnie w krajach, które ucierpiały w wyniku tych rewolucji, jak poniżej:

Po pierwsze, na poziomie krajowym:

a) Wpływ i najważniejsze pozytywne konsekwencje, jak następuje:

1. Odzyskanie woli podbitego narodu, jego pewności siebie i poczucia, że jest wolnym narodem, który ma możliwość wyboru przyszłości i decydowania o własnym losie;

2. Koniec ery stałego arabskiego reżimu u władzy i wyeliminowanie idei lekceważenia woli ludu i jego zdolności do zmian i rewolucji;

3. Spadek roli tradycyjnych partii i słabość ich wpływu, ze względu na wstrząsy rewolucyjne, które skutecznie uderzyły w tę rolę;

4. Pojawienie się klasy młodzieżowej jako nowej warstwy, która ma wyraźną siłę napędową społeczeństwa, fakt ten odzwierciedla i wpływa w bezpośredni sposób na rzeczywistość woli i jej podejmowania decyzji;

5. Zmiana arabskiej opinii na temat polityki i strategii w celu dostosowania się do szybkich i następujących po sobie zmian, aby znaleźć odpowiednią okazję do zajęcia się zmianami we właściwym kierunku (Al-Maeeni, 2014, s. 17-18).

b) Wpływ i najważniejsze negatywne konsekwencje, jak poniżej:

1. Sukces Arabskiej Wiosny w jej początkowym okresie doprowadził do upadku autorytarnych reżimów i pojawienia się politycznego islamu jako alternatywy dla tych systemów, ale nie przyszedł sam, ale przyszedł wraz z chaosem jako jeden ze skutków i konsekwencji eliminacji starych skorumpowanych reżimów, rozprzestrzeniając ten chaos w całym państwie i społeczeństwie. Chaos ten doprowadził do tego, że niektóre kraje, w których doszło do rewolucji, pogrążyły się w wojnie domowej, jak miało to miejsce w Libii, Jemenie i Syrii. Podczas gdy inne kraje weszły w spiralę kryzysów bezpieczeństwa, gospodarczych i społecznych, jak to miało miejsce w Egipcie i Tunezji;

2. Ruch politycznego islamu, jako jedna z głównych sił sukcesu egipskiej rewolucji, nie zdołał poprowadzić narodów krajów arabskiej wiosny po upadku dyktatury, jak to miało miejsce w Egipcie, Tunezji, Libii i Jemenie. Przyczyn tego niepowodzenia jest wiele, w tym: sukces kontrrewolucji lub brak w tym ruchu jakiegokolwiek narodowego i demokratycznego projektu społecznego, który dostarczałby prawdziwych i racjonalnych odpowiedzi na dylematy i żywotne problemy narodów arabskich, takie jak bezrobocie, rzeczywiste leczenie ubóstwa i głodu, zrównoważony rozwój, bezpieczeństwo żywnościowe, budowanie potencjału naukowego i technologicznego, walka z analfabetyzmem oraz inwestycje w zasoby ludzkie i materialne. Z drugiej strony ruch ten spowodował poważne kryzysy społeczne, takie jak konflikty obywatelskie na tle różnorodności kulturowej i etnicznej oraz pluralizmu religijnego, co oznacza jego ewidentną porażkę w budowaniu demokratycznego i pluralistycznego państwa, o jakim marzyli mieszkańcy tego regionu. Biorąc pod uwagę, że prawdziwe niebezpieczeństwo nie leży w jego niepowodzeniu, ale w skutkach i konsekwencjach tego niepowodzenia, ostrej interwencji ruchu islamskiego przeciwko innym grupom liberalnej i świeckiej społeczności, a nawet w obliczu reżimu sprawującego władzę (Al-Madini, 2015);

3. Wystąpienie szeregu arabskich zmian demograficznych w regionie, ogromne fale migracji z regionu, a zwłaszcza fale emigracji chrześcijańskiej, które nastąpiły po falach ogólnej imigracji mieszkańców obszarów, które doświadczyły konfliktów i wojen domowych po rewolucjach arabskiej wiosny, jak to miało miejsce w Syrii, Libii i Jemenie. Podczas gdy te procesy demograficzne z pewnością nastąpiły w poszukiwaniu bezpieczeństwa, stabilności społecznej i gospodarczej w innych krajach, które są dalekie od poważnych konfliktów i prawdopodobnie nie zobaczą niestabilności w najbliższej przyszłości (Alfi, 2013).

Oprócz tych wcześniejszych negatywnych skutków istnieją również inne wpływy o dużym znaczeniu, które mogą wchodzić w interakcje i zmieniać się w czasie. W tym kontekście rzucimy światło na niektóre z tych wpływów lub znaczące implikacje krajowe w sposób bardziej szczegółowy:

– Wpływy ideologiczne (zjawisko przemocy, terroryzmu i ekstremizmu religijnego);

– Skutki geoekonomiczne.

Po drugie, na poziomie międzynarodowym:

W ramach zmian, których doświadczyły kraje arabskiej wiosny na etapie po arabskiej wiośnie, zmiany te nie mogą być ograniczone tylko do zmian wewnętrznych, takich jak transformacja demokratyczna dla każdego państwa z osobna, ale zmiany te zachodzą w tym samym czasie i na większą skalę w systemie regionalnym Bliskiego Wschodu i poza nim. Tak więc wpływ i konsekwencje wynikające z tych rewolucyjnych zmian nie obejmują tylko sąsiednich krajów arabskich, ale rozszerzą ich wpływ, w tym równowagę sił między wieloma innymi krajami w regionie, takimi jak Turcja, Iran, Arabia Saudyjska i Egipt. Obszary te nie były i nie będą w żadnym momencie poza uwagą globalnych sił działających we współczesnym systemie międzynarodowym, które nieustannie starają się uczestniczyć w ustaleniach tego systemu regionalnego, zwłaszcza w tym czasie, w którym region wchodzi w bardziej złożoną fazę, fazę reformowania i restrukturyzacji tego systemu. Do najważniejszych wpływów na poziomie międzynarodowym należą:

1. Niepowodzenie roli państwa w krajach Arabskiej Wiosny Ludów w ogóle, a nawet jego upadek w niektórych przypadkach, zwłaszcza w tych krajach, które miały duży wpływ na arabski system regionalny, takich jak Egipt, Libia, Jemen, Syria i inne;

2. Wzrost wpływu i skuteczności roli podmiotów niearabskich w interakcjach w regionie kosztem roli arabskiej;

3. Ciągły wzrost siły i skuteczności roli organizacji pozarządowych oraz uzbrojonych i nieuzbrojonych grup od początku XXI wieku kosztem władzy państwowej;

4. Grupy pozarządowe (polityczne i zbrojne) stały się graczem z rolą i wyraźnym wpływem na to, co dzieje się w interakcjach regionu Bliskiego Wschodu, takich jak Front Al-Nusra w Syrii, Libya Dawn w Libii i Houthis w Jemenie;

5. Zakaz użycia sił wojskowych poza granicami państwa, zwłaszcza w krajach arabskich, gdzie Stany Zjednoczone ograniczyły przemieszczanie się sił wojskowych w tych krajach (Nawar, 2015).

W tym samym kontekście można stwierdzić, że wpływ tych rewolucji na kraje i region jest wieloraki i zróżnicowany, zwłaszcza na poziomie politycznym, gospodarczym, społecznym, kulturowym i bezpieczeństwa. W związku z tym w kolejnym punkcie skupimy się bardziej szczegółowo na międzynarodowych implikacjach geopolitycznych, ich znaczeniu i powadze, zarówno w perspektywie krótko-, średnio-, jak i długoterminowej:

Skutki geopolityczne.

2.1. Wpływ ideologiczny (zjawisko przemocy, terroryzmu i ekstremizmu religijnego)

Ideologia jako termin, w swoim prostym znaczeniu, może być zdefiniowana jako „nauka o ideach”, ale to klasyczne znaczenie tego pojęcia ewoluowało poza to, aby odnosić się do „poszukiwania metod lub środków, za pomocą których można zastosować idee, przekształcając je z prostego poszukiwania w plan działania, albo w celu zdefiniowania pewnych wartości politycznych, albo w celu obalenia tych wartości w celu działania i wprowadzenia zmian w społeczeństwie”. (Al-Saadani, 2014, s. 154-155).

Istnienie ideologii i jej wpływ były obecne od wczesnych etapów arabskich rewolucji, ale nie znajdowały się na pierwszym planie sceny politycznej i wydarzeń. Później i w nieoczekiwany sposób wyłoniła się silnie od początku konfliktu o władzę. Islamiści zachowali swoją ideologię, odniesienia religijne i interpretację, poprzez dostęp, który jest widoczny na wszystkich etapach rewolucji, aby rozpocząć i poprzez to podejście, ogłoszenie ich projektu, który jest głównie spowodowany ich ideologią religijną;

Z drugiej strony istniały inne grupy ideologiczne, takie jak liberałowie i lewicowcy, które zwiększyły swoje głosy w swoich programach wyborczych pod względem ich ideologii z rzeczywistością społeczną. W ten sposób każda grupa konkuruje na arenie politycznej z pełną mocą, aby narzucić swoją ideologię i wpłynąć na inne grupy interesu, które ostatecznie próbują osiągnąć władzę w ramach wybitnej perspektywy ideologicznej;

Z drugiej strony, takie grupy zaniedbały podstawowy cel rewolucji, który reprezentuje marzenie narodów i ich aspiracje do lepszego życia, podejmując wszelkie wysiłki, aby osiągnąć cele i indywidualne interesy;

Po odejściu przywódców rządów autorytarnych nadeszła faza wyborów. Był to niezwykły i historyczny moment. Zwycięstwo było sprzymierzeńcem islamistów w większości rewolucji, tylko tam, gdzie rządzili w Egipcie, podczas gdy podzielili się władzą w Tunezji. W rzeczywistości scena polityczna weszła w nową fazę, a nowa polaryzacja zaskoczyła wszystkich i przyczyniła się do przejścia do innego, bardziej ekscytującego, tajemniczego i odmiennego etapu (Trawla, 2014).

Polityczny islam nie zdołał zrealizować nadziei narodów rewolucyjnych i ich zdolności do zarządzania okresem przejściowym pod wpływem wielu wewnętrznych i zewnętrznych przeszkód oraz braku gotowości do stawienia czoła i wzięcia odpowiedzialności w tym krytycznym czasie. Przepaść między siłami politycznymi uczestniczącymi w scenie politycznej pogłębiła się, rozpoczynając kolejną niebezpieczną fazę polaryzacji politycznej i przemocy wewnętrznej, narzucając siłą ideologiczną rzeczywistość, jak miało to miejsce w Egipcie, Libii, Tunezji i Syrii.

W odniesieniu do krajów Zatoki Arabskiej, rządzące reżimy wkroczyły do tych krajów, aby uciszyć wszelkie apele o demokrację, wolność i godność,2 poprzez zakazywanie wystąpień sekciarskich i wnoszenie oskarżeń przeciwko protestującym o egzekwowanie zagranicznych agend. W marcu 2011 r. Królestwo Arabii Saudyjskiej i Zjednoczone Emiraty Arabskie wysłały do Bahrajnu siły pod nazwą „The Peninsula Shield Force „3, aby poradzić sobie z eskalacją protestów w Bahrajnie i chronić go przed szyickim Iranem. Mówiąc dokładniej, można powiedzieć, że protesty w Bahrajnie doprowadziły do narastającej przemocy i sekciarskich konfliktów między sektą sunnicką (państwa Rady Współpracy Zatoki Perskiej) a sektą szyicką reprezentowaną przez Iran. W ten sposób sekciarstwo doprowadziło do ogólnego podziału ruchów protestacyjnych na Półwyspie Arabskim na podstawie sekt religijnych, zwłaszcza między sunnitami i szyitami, jak to miało miejsce w Syrii, Iraku i Jemenie, przy znacznej obecności sekty szyickiej wspieranej przez Iran. Te konflikty o różnych tendencjach dramatycznie przyczyniły się do bezprecedensowego wzrostu przemocy i terroryzmu w tym regionie (Mathiesen, 2014, s. 147-148).

2.2. Skutki geoekonomiczne4

W ciągu ostatnich dziesięcioleci reżimy arabskie borykały się z problemem nakładania się i ścisłego związku między regulacją państwową a państwem. W ten sposób władca pozostaje u władzy przez długi czas. W tym okresie dostaje się on do arterii administracji państwowej, zatrudniając kolejne wyznaczone osoby, które tworzą specjalny mechanizm zarządzania państwem, tworząc warstwę znaną jako „warstwa beneficjentów” (która jest bardzo ściśle powiązana z systemem) lub „żołnierze reżimu niemilitarnego”. Warstwa ta wykorzystuje wszystkie legalne i nielegalne sposoby, aby osiągnąć maksymalne korzyści osobiste z zasobów ekonomicznych państwa, a jednocześnie wzmocnić filary reżimu w tym samym celu. W związku z tym możemy powiedzieć, że główną przeszkodą, jaką napotkały rewolucje arabskiej wiosny, była niezdolność tych rewolucji do zmiany regulacji państwowych, a nie reżimu (Kabel, 2012, s. 6).

Nie ma wątpliwości, że Arabska Wiosna wywarła wpływ na wszystkie aspekty życia społeczności, zwłaszcza na gospodarkę. Tak więc, pomimo pogorszenia się warunków ekonomicznych i warunków życia w fazie przedrewolucyjnej, co stanowi jeden z najważniejszych czynników wybuchu rewolucji, aspekt ten został jednak dotknięty pozytywnie lub negatywnie również na etapie po arabskiej wiośnie. Tak więc, aby rzucić światło na wpływ rewolucji na stronę ekonomiczną, opracujemy krótką analizę negatywnych i pozytywnych skutków gospodarczych tych rewolucji za pomocą raportu wydanego przez Arabską Organizację Pracy i opublikowanego w egipskiej gazecie Al-Ahram, w następujący sposób:

Po pierwsze, negatywne skutki:

1. Rewolucje Arabskiej Wiosny wywarły silny negatywny wpływ na arabskie rynki pracy, zwłaszcza w Egipcie, Tunezji, Libii, Jemenie i Syrii, biorąc pod uwagę ocenę każdego przypadku z osobna i na warunkach, dane, sytuację wewnętrzną i czynniki zewnętrzne mające na nią wpływ;

2. Ze względu na potrzebę krajów arabskich rewolucji dla większego bezpieczeństwa i stabilności, ponieważ weszły one w fazę ciągłego chaosu i niestabilności. Sytuacja ta niewątpliwie wpłynęła na przepływy inwestycyjne i doprowadziła do zawieszenia kilku fabryk i utraty miejsc pracy. W związku z tym stopa bezrobocia wzrosła do ponad 16%, a liczba bezrobotnych przekroczyła ponad 20 milionów, podczas gdy wcześniej było ich około 17 milionów (Ismail, 2013, s. 94-95);

3. Powrót i przesiedlenie wielu arabskich pracowników, którzy byli zatrudnieni w Libii i szacuje się, że do 1,5 miliona pracowników, w większości z Egiptu i Tunezji, w szczególności tych pracowników, którzy ponieśli ciężar milionów członków rodzin i ich krewnych;

4. Niepokoje rewolucyjne mają bezpośredni wpływ na wskaźniki wzrostu gospodarczego podczas arabskiej wiosny. Wskaźniki te były gorsze również ze względu na kontynuację kryzysu w strefie euro w tym czasie;

5. Pogorszenie żywotnych i ważnych sektorów gospodarki, które w niektórych krajach arabskiej wiosny stanowią najważniejsze źródła dochodu narodowego, takie jak sektor turystyczny w Egipcie i Tunezji (Al-Moussawi, 2012);

6. Wzrost wewnętrznych roszczeń kategorycznych dla wielu pracowników we wszystkich sektorach państwa doprowadził do dodatkowego obciążenia budżetu w świetle zbliżającego się przystąpienia do tych roszczeń w celu powstrzymania protestów krajowych lub przynajmniej zmniejszenia ich tempa;

7. Stan chaosu, brak bezpieczeństwa i stabilności wewnętrznej w ogóle, doprowadził bezpośrednio do upadku giełd finansowych w rewolucyjnych krajach arabskich. Na przykład Egipt poniósł duże straty na giełdzie, osiągając w ciągu zaledwie dwóch dni (26 i 27 stycznia 2011 r.) około 70 miliardów funtów egipskich (około 8 miliardów euro) wartości swoich akcji, zatrzymując pracę giełdy po raz pierwszy w swojej nowoczesnej historii od ponad dwudziestu lat (Grupa autorów, 2012, s. 447);

8. Znaczny spadek stopy rezerw gotówkowych i strategii dla krajów arabskiej wiosny. Sytuacja ta doprowadziła do niemożności kontrolowania wartości lokalnych walut. Warto w tym miejscu wspomnieć, że jedną z głównych przyczyn spadku rezerw walutowych państwa, był przepływ za granicę dużej części inwestycji zagranicznych na rynku akcji, szczególnie w momencie jego spadku (Kabel, 2012, s. 331);

9. Pogorszenie się wartości walut lokalnych w krajach arabskiej wiosny doprowadziło do bezprecedensowego wzrostu cen towarów i usług oraz żywności w ogóle, w krótkim okresie czasu;

10. Rozprzestrzenianie się chaosu i kontrrewolucji doprowadziło do istnienia stanu nierównowagi i braku możliwości kontrolowania cen na rynku przy braku kontroli ze strony instytucji państwowych, które były zajęte zmianami politycznymi;

11. Wzrost stopy inflacji i wzrost deficytu krajowego bilansu handlowego w krajach arabskiej wiosny w znacznym stopniu w porównaniu z okresem przed tymi rewolucjami itp.

Tymczasem, aby pokazać głęboki wpływ rewolucji na stronę gospodarczą w krajach arabskiej wiosny, można wspomnieć o raportach opublikowanych 14 października 2011 r. przez Fundację Doradztwa Gospodarczego „Jeopolossite”. Według tych raportów, rewolucje w świecie arabskim pochłonęły około 56 miliardów dolarów amerykańskich5 1 , najwięcej w Syrii – 27,3 miliarda dolarów amerykańskich, Libii – 14,2 miliarda dolarów, Egipcie – 9,8 miliarda dolarów, Tunezji – 2:52 miliarda dolarów, Bahrajnie – około 1,1 miliarda dolarów i Jemenie – około 980 milionów dolarów (Al-Moussawi, 2012).

Po drugie, pozytywne skutki:

W odniesieniu do pozytywnych skutków Arabskiej Wiosny Ludów, możemy podsumować najważniejsze z nich w następujący sposób:

1. Pojawienie się bezprecedensowego zainteresowania w kierunku zatrudnienia młodzieży jako specjalnej kategorii, która wymaga uwagi i opieki w różnych sektorach zatrudnienia;

2. Rozwiązanie problemu niskich płac i wydanie nowych przepisów dotyczących ochrony praw pracowniczych w różnych dziedzinach;

3. Wsparcie polityk publicznych, które różniły się od tych z poprzednich okresów rewolucji, mających na celu pobudzenie gospodarki narodowej i przyciągnięcie znacznej ilości bezpośrednich inwestycji zagranicznych, aby przyczynić się do ożywienia i dużych pozytywnych efektów gospodarczych oraz osiągnięcia rzeczywistego rozwoju gospodarczego;

4. Zyski krajów produkujących ropę naftową zostały zwiększone po wybuchu Arabskiej Wiosny, zwłaszcza w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Kuwejcie i Arabii Saudyjskiej. W szczególności przychody budżetowe w Zjednoczonych Emiratach Arabskich wzrosły o 31%, a w Królestwie Arabii Saudyjskiej o 25% (Al-Moussawi, 2012);

5. Istnienie przekonania wśród wielu arabskich biznesmenów, że Arabska Wiosna stworzyła nowe możliwości dla prywatnych firm, gdzie kategoria biznesmenów należących do starego systemu opuściła kraj, torując drogę młodym graczom;

6. Wspieranie działalności bankowości islamskiej w kilku krajach, w tym w Maroku i Omanie;

7. Wyraźne zwiększenie roli związków zawodowych, które w poprzednich reżimach były ograniczone lub nieskuteczne (Jurani, 2012).

2.3. Skutki geopolityczne6

Rewolucje w regionie arabskim wkroczyły w nową historyczną erę różnorodnych zmian politycznych, gospodarczych, społecznych, kulturowych i innych. W tym samym kontekście, rewolucje te weszły w nowy i bardzo znaczący wymiar geostrategiczny, reprezentując ich wpływ na mapę geopolityczną regionu jako całości i wszystkich powiązanych z nim na świecie. Arabskie rewolucje wywarły wpływ na różne szczegóły sceny geopolitycznej, która jest silnie powiązana z krajami regionalnymi i podmiotami międzynarodowymi. Rewolucje tunezyjska i egipska nie stanowią szczególnej zmiany geopolitycznej i mają wpływ na region ze względu na ich krótki czas trwania. Wystarczyły jednak, by zaniepokoić niektórych aktorów regionalnych, zwłaszcza Izrael, który był zaniepokojony upadkiem egipskiego reżimu, po tym jak był z nim w harmonii. Zmiany w Egipcie nastąpiły i Mubarak podał się do dymisji, niezależnie od różnic w międzynarodowym nastawieniu do tej zmiany. Administracja prezydenta USA Obamy porzuciła Hosniego Mubaraka, ale jednocześnie utrzymywała zaawansowane stosunki z jego reżimem.

Tymczasem wybuch rewolucji libijskiej wywarł największy wpływ na zmiany geopolityczne reprezentowane przez znaczące różnice w tendencjach arabskiej opinii publicznej w kwestii zagranicznej interwencji w sytuację w Libii. W przeciwieństwie do postawy państw arabskich, które sprzeciwiły się amerykańskiej interwencji w wojnie w Iraku, w przypadku rewolucyjnej sytuacji w Libii państwa arabskie były przychylne i wyraziły gotowość do zaakceptowania zagranicznej interwencji w Libii, zwłaszcza w świetle niehumanitarnych działań reżimu Kaddafiego7, który użył nadmiernej siły do stłumienia powstania swoich obywateli, którzy dążyli do zmian. Dlatego też państwa arabskie pospieszyły z przyjęciem rezolucji w Radzie Bezpieczeństwa ONZ w celu ochrony ludności cywilnej i powstrzymania agresywnych praktyk Kaddafiego wobec jego narodu. Podobnie kraje zachodnie uczestniczyły w misji NATO, mimo że miały bliskie stosunki polityczne i powiązania gospodarcze z Kaddafim. Pod tym względem operacje NATO w Libii były również częścią ochrony przywilejów, które posiadał (Grupa autorów, 2014, s. 26-28).

Z drugiej strony, rewolucja tunezyjska wraz z rewolucją libijską przyczyniły się do rozprzestrzenienia się rewolucyjnej atmosfery w krajach arabskiego Maghrebu8, gdzie kraje te pospiesznie otworzyły drzwi do wewnętrznych reform politycznych, jak to miało miejsce częściowo w Algierii w połowie 2011 roku. W tym czasie prezydent Algierii ogłosił pakiet reform legislacyjnych i medialnych. Z kolei w Maroku ogłoszono zmiany konstytucyjne, które zostały zatwierdzone w referendum w lipcu 2011 r., po którym odbyły się wybory parlamentarne.

W regionie Zatoki Arabskiej sytuacja nie była lepsza niż w krajach Afryki Północnej. Ruchy protestacyjne w Bahrajnie oraz rewolucja w Jemenie i Syrii, dla aktorów szczebla międzynarodowego i regionalnego pokazały dramatyczną interakcję geostrategiczną, niezwykłą i interesującą, ze względu na znaczenie geograficznego i strategicznego położenia krajów Zatoki Perskiej, a jednocześnie konflikt interesów i strategicznych wpływów międzynarodowych aktorów w regionie. Było jasne, że rewolucja w Bahrajnie uwypukliła większe wyzwania niż sam ruch rewolucyjny, w którym czynnik sekciarski i polaryzacja przyćmiły tę rewolucję poprzez bezpośrednie wsparcie tych protestów przez Iran, aby przekształcić Bahrajn w miejsce rywalizacji i wojny o wpływy między Iranem (szyici) z jednej strony a krajami Zatoki Arabskiej (sunnici) z drugiej strony. Tak więc rewolucja w Bahrajnie była punktem wyjścia dla rewolucji przeciwko arabskim monarchiom, które były narażone na ruchy rewolucyjne i zamachy stanu w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ubiegłego wieku, a biorąc pod uwagę fakt, że historia rewolucji na świecie pokazuje, że republiki narodowe, zwłaszcza w Europie, były wynikiem powstania przeciwko systemowi monarchistycznemu. Z geopolitycznego punktu widzenia Iran w ruchach rewolucyjnych w Bahrajnie dostrzegł wyjątkową okazję do wzmocnienia swoich wpływów w Zatoce Perskiej. Upewnia się również, że sukces rewolucji w Bahrajnie oznacza osiągnięcie jego celów w zakresie geostrategicznych wpływów w pasie przybrzeżnym Zatoki Arabskiej.

Rewolucja w Jemenie pod względem zmian geostrategicznych w porównaniu z rewolucją w Bahrajnie była mniej skuteczna. Arabia Saudyjska (północny sąsiad Jemenu) podjęła inicjatywę, aby dołożyć wszelkich starań w celu ochrony swojego bezpieczeństwa narodowego i wpływów w Jemenie, realizując wspólną ochronę granicy, która ma strategicznie głębokie znaczenie dla Arabii Saudyjskiej, zwłaszcza w świetle ciągłej ingerencji Iranu w wewnętrzne sprawy Jemenu, poprzez wspieranie grupy rebeliantów Al-Houthi19. W rzeczywistości Arabia Saudyjska i Iran nie miały na celu wspierania rewolucji w Jemenie, ale chciały zwiększyć swój wpływ na Jemen pod względem jego strategicznego znaczenia, zwłaszcza że Jemen dominuje w Zatoce Adeńskiej i ma wybrzeże z widokiem na Morze Czerwone (Grupa autorów, 2014, s. 29-32).

W tym samym kontekście, aby pokazać powagę roli Iranu w Jemenie, możemy odnieść się do oświadczenia prezydenta Jemenu Abeda Rabbo Mansoura Hadiego z października 2012 r., przed jego oficjalną wizytą w USA, w którym oświadczył, że Iran usilnie stara się wdrożyć plan kontroli strategicznej cieśniny Bab el-Mandeb na Morzu Czerwonym. W wykładzie wygłoszonym 28 września 2012 r. poinformował o poważnym i zróżnicowanym wsparciu Iranu (politycznym, wojskowym, finansowym i medialnym) dla kilku ruchów politycznych i zbrojnych w Jemenie, wskazując, że działają one przeciwko legitymizacji państwa (Al-Shogaa, 2012, s. 197-198).

W Syrii reżim syryjski został zaskoczony nadejściem wiatru Arabskiej Wiosny, podobnie jak w innych dyktatorskich reżimach, takich jak Egipt, Tunezja, Libia i Jemen, chwaląc niepoprawnie sytuację i zaprzeczając możliwości wystąpienia rewolucji w Syrii. Jednak, podobnie jak w wyżej wymienionych przypadkach, rewolucja wybuchła w Syrii. Ruch protestacyjny w Syrii został rozszerzony horyzontalnie poprzez dążenie do upadku reżimu. Reżim syryjski poniósł polityczną porażkę w pozytywnym traktowaniu politycznych żądań protestujących, wykorzystując rozwiązanie militarne jako optymalne rozwiązanie do wygaszenia rewolucji w najgorszej formie. Postawy międzynarodowe zaczęły wchodzić w interakcje z sytuacją w Syrii, charakteryzując się ostrym podziałem opinii między wielkimi mocarstwami i aktorami regionalnymi. Wojna o wyzwolenie i eliminację terroryzmu, reklamowana przez syryjski reżim pod przywództwem Baszara al-Assada, była czymś więcej niż wojną z rewolucją o wolność i demokrację prowadzoną przez jego naród. Wojna ta stworzyła nowe wymiary geopolityczne oraz poważną i jasną sytuację w regionie arabskim i ogólnie na Bliskim Wschodzie. Wsparcie na poziomie politycznym i logistycznym ze strony Iranu i Rosji dla syryjskiego reżimu było bardzo otwarte. Pod względem geopolitycznym Rosja uważa Syrię za jeden z najważniejszych i najbardziej wrażliwych obszarów. Wynika to z faktu, że stanowi ona ważny port dla rosyjskiej marynarki wojennej na Morzu Śródziemnym, a jednocześnie była próbą zapobieżenia interwencji NATO w Syrii, aby nie doszło do tego samego, co w Libii. Rosja uważa również, że przetrwanie syryjskiego reżimu, choć słabe, ma strategiczny wpływ, a co więcej, przetrwanie syryjskiego reżimu pozwala jej wzmocnić swoją rolę w bezpośredni sposób porównywalny z rolą USA w systemie międzynarodowym, zwłaszcza w regionie Bliskiego Wschodu. Rosja ze względu na swoją rolę we wspieraniu syryjskiego reżimu była w stanie pozostać najbardziej znaczącym graczem na poziomie geostrategicznym i kluczowym czynnikiem kontrolującym tempo syryjskiej rewolucji na wszystkich jej etapach. Tak więc na poziomie regionalnych interakcji geopolitycznych rewolucja syryjska stworzyła złożoną rzeczywistość w regionie. Ta złożoność została wprowadzona w roli rywalizacji między Turcją a Iranem, gdzie każdy z nich chce zachować swoje interesy i ambicje regionalne w tym ważnym regionie. Zauważając, że Iran, traktując arabskie rewolucje w sposób ogólny, prowadzi politykę sekciarską jako obrońca doktryny i ideologii szyickiej w świecie arabskim (Grupa autorów, 2014, s. 32-36).

Tak więc, wraz z ciągłym pogarszaniem się sytuacji w regionie arabskim w wyniku rewolucji Arabskiej Wiosny, rozległością i głębokością konfliktu rozwijanego w sposób ciągły, a także obecnością efektów geopolitycznych jako ich rezultatu, region wszedł w spiralę przemocy i terroryzmu. Ta krytyczna sytuacja przypomniała podobne apele Ralpha Petersa, emerytowanego podpułkownika armii Stanów Zjednoczonych, który wzywał do podziału niektórych krajów regionu arabskiego. Według raportu opublikowanego przez amerykański magazyn „Armed Forces Journal” płk Ralph zaproponował nową mapę Bliskiego Wschodu, dzieląc region na sunnicki, szyicki i kurdyjski, a także państwo islamskie niezależne od Arabii Saudyjskiej, obejmujące święte miejsca, Wielkie Królestwo Jordanii i inne kraje. W związku z tym uważał, że podział regionu na podstawie sekt i grup etnicznych zakończy przemoc w regionie. W ten sam sposób senator Joe Biden, zanim został wiceprezydentem USA w administracji Obamy, przedstawił projekt podziału Iraku na trzy regiony, w systemie półautonomicznej władzy rozdzielonej między szyitów, sunnitów i Kurdów. W każdym razie przyszłość wydaje się obejmować znacznie więcej zmiennych i nieoczekiwanych niespodzianek w tym gorącym regionie w porównaniu z resztą świata (Mahbob, 2015, s. 10).

3. Podsumowanie

Pomimo faktu, że rewolucje Arabskiej Wiosny stanowią wyjątkowy punkt zwrotny we współczesnej historii Arabów i niezależnie od pozytywnych lub negatywnych skutków spowodowanych przez te rewolucje, nie możemy wydać ostatecznego osądu na temat ich sukcesu lub porażki. Tak więc rewolucje te są jak książka zawierająca wiele ukrytych stron, które mogą zostać odkryte w przyszłości, podobnie jak jej koniec.

Jednym z najgorszych wstrząsów i refleksji, które pojawiły się w wyniku rewolucji Arabskiej Wiosny, było pogorszenie sytuacji gospodarczej krajów, w których takie rewolucje miały miejsce, ponieważ stan ten wpływa dramatycznie bardziej na klasę biedną i pomaga kontynuować cierpienia rewolucji w sercach i umysłach ludzi dotkniętych tą niestabilną sytuacją, która powoduje desperację w chwili obecnej i w przyszłości.

Rozprzestrzenianie się chaosu po rewolucjach Arabskiej Wiosny znacznie przyczyniło się do wzrostu terroryzmu, który stanowi realne długoterminowe zagrożenie nie tylko dla narodów krajów Arabskiej Wiosny i Bliskiego Wschodu, ale dla całego świata, ponieważ wpływa na pokój i bezpieczeństwo międzynarodowe.

Ze względu na pogorszenie sytuacji w krajach Arabskiej Wiosny pod względem bezpieczeństwa i rozwoju gospodarczego, sytuacja ta doprowadziła do zwiększenia ingerencji podmiotów zewnętrznych w sprawy tych krajów w porównaniu z przeszłością, a zwiększone tempo konfliktu międzynarodowego na Bliskim Wschodzie może grozić potencjalnym wybuchem III wojny światowej.

                                            Ayman Gad El Ashkar

Przypisy (Uwagi):

1 Doktorant, South East European University, Wydział Administracji Publicznej, Republika Macedonii, Adres: Ilindenska n.335, 1200 Tetovo, Republika Macedonii, Tel.: +389 44 356 000, Fax: +389 44 356 001, Republika Macedonii, Korespondujący autor: ayman_ashkar@yahoo.com.

2 Należy zauważyć, że wszystkie kraje Rady Współpracy Zatoki Perskiej, bez wyjątku, widziały protesty ograniczone, nierówne i niezsynchronizowane z rewolucjami arabskiej wiosny w krajach takich jak Egipt, Tunezja i Libia. Pierwsze powszechne protesty w Zatoce Perskiej rozpoczęły się w styczniu 2011 r. w Sułtanacie Omanu (Mathiesen, 2014, s. 147).

3 Siły Tarczy Półwyspu: to wspólne siły wojskowe państw Rady Współpracy Zatoki Perskiej (Arabii Saudyjskiej, Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Kuwejtu, Kataru, Bahrajnu i Omanu). Siły te zostały utworzone w 1982 roku w celu ochrony bezpieczeństwa państw członkowskich Rady i zapobiegania agresji militarnej.

4 Geoekonomia to współczesne angielskie słowo składające się z dwóch części: po pierwsze, słowo „Geo”, które pochodzi ze starożytnego języka greckiego „η γη”, co oznacza ziemię, przestrzeń lub duże miejsce na ziemi. Drugie słowo „Ekonomia”, które oznacza gospodarkę i działania związane z produkcją, dystrybucją, konsumpcją i finansowaniem, a także wszystko, co z nią związane, od relacji, wymiany, rywalizacji i konfliktów. Francuski ekspert ds. strategii, Jean-François Daguzan, w artykule zatytułowanym „Wybawienie z kryzysu lub nieoczekiwany powrót geoekonomii”, mówi: „Geoekonomia to przepływ działań gospodarczych i interakcji społecznych różnych podmiotów, niezależnie od tego, czy jest to państwo, czy inne podmioty związane z władzą, lub innymi słowy, badanie zdolności tych podmiotów do wpływania lub nie na przepływ gospodarczy”. (Nsreta, 2012).

5 Należy zauważyć, że wartość strat wymienionych powyżej jest tylko do dnia publikacji niniejszego raportu, podczas gdy rzeczywista wartość jest zwiększona przez kontynuację tych rewolucji.

6 Geopolityka to termin ukuty przez szwedzkiego politologa Rudolfa Killeena w 1992 roku, który oznacza naukę badającą związki, położenie geograficzne państwa z jego władzą i zachowaniem politycznym (Dodds, 2010, s. 15).

7 Muammar Kaddafi (7 czerwca 1942 – 20 października 2011), były przywódca Libii. Rządził Libią przez ponad 42 lata. W następstwie rewolucji arabskiej wiosny w sąsiednich krajach, Egipcie i Tunezji, rozpoczęły się ostre protesty i demonstracje przeciwko jego rządom. Demonstracje te były napięte i przerodziły się w wojnę domową. W dniu 20 października 2011 r., w następstwie ataku bombowego na jego motocykl przez samoloty NATO w libijskim mieście Trypolis, został aresztowany żywcem przez członków Narodowej Armii Wyzwolenia Libii, gdzie później został zabity w ich rękach.

8 Znany jako Wielki Maghreb lub region Maghrebu. Jest to region tworzący zachodnią część świata arabskiego, który składa się z pięciu krajów: Mauretanii, Maroka, Algierii, Tunezji i Libii.

9 1 Grupa Al-Houthi – szyicki ruch polityczny, który powstał w prowincji Saada w północnym Jemenie, znany jako Houthi lub grupa Al-Houthi. Nazwa grupy pochodzi od jej duchowego przywódcy Badra Eddina al-Houthi. Grupa Al-Houthi faktycznie pojawiła się w 2004 roku, po wybuchu pierwszych starć z rządem Jemenu, ale jej korzenie sięgają lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku, w 1986 roku, uzasadniając swoje powstanie ograniczeniem wolności, zastraszaniem religijnym i marginalizacją intelektualistów społeczności Zaidi. Niektóre źródła klasyfikują grupę jako szyicką, ale Al-Huti temu zaprzeczają (Al Jazeera Encyclopedia, 2014).

4. Odniesienia

Alfi, A. (2013). The consequences of the Arab spring: safety nets and the third exit for Christians, Hurriyet newspaper, Retrieved from: http://www.hurriyatsudan.com/?p=122458.

Al-Madini, T. (2015). Why Arab Spring turned into a harsh winter?, Centrum Krytyki i Oświetlenia Studiów Humanistycznych, Retrieved from: http://tanwair.com/?p=1111.

Al-Maeeni, K. (2014). Nie kraść rewolucji. Wydanie 1. Manshorat Difaf, Bejrut.

Al-Moussawi, R. (2012). The consequences of the economic crisis of the Arab Spring in the region, Al Sharq newspaper, Retrieved from: http://www.alsharq.net.sa/2012/04/20/230705.

Al-Saadani, A.H. (2014). Kryzys ideologii politycznych. Wydanie 1. General Authority for Cultural Palaces, Kair.

Al-Shogaa, A.A. (2012). After Yemen’s popular revolution – Iran and the Houthis – references and pains. Wydanie 1. Al Bayan Journal, volume no. 175, Riyadh. Huntington, S.P. (1993). Trzecia fala – demokratyzacja pod koniec XX wieku. Wydanie 1. (A. Wahab Allob, tłumaczenie na arabski), Dar Saad Al-Sabah, Kair. Dodds, K. (2010). Tradycje geopolityczne: Critical Histories of a century of Geopolitical though.t 1 st Edition. (A. Matmid & E. Zajan, tłumaczenie na język arabski). Royal Printing, Kair. Grupa autorów. (2012). Egipska rewolucja… motywy, trendy i wyzwania. Wydanie 1. Arabskie Centrum Badań i Studiów Politycznych. Bejrut. Grupa autorów (2014). Geostrategic Implications and Arab Revolutions. 1 st Edition. Arab Center for Research and Policy Studies, Bejrut. Encyklopedia Al Jazeera (2014). Al-Houthi group, pozyskano z: http://www.aljazeera.net/encyclopedia. Idris, M.S. (2015). Przyszłość systemu arabskiego: Among the new developments in the structure of the global system and the consequences of the Arab revolutions, Arab Center for Research and Policy Studies. Bejrut. Retrieved from: http://www.acrseg.org/36543.

Ismail, M.O. (2013). Rewolucje Arabskiej Wiosny… jeszcze nie skończone. Kair: Madbouly Library.

Jurani, A.F. (2012). Ekonomiczne skutki arabskiej wiosny. Modern Discussion, wersja nr 3916, Retrieved from: http://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=333102.

Kabel, M.S. (2012), The economy of the Arab Spring, Al Moasasa Al Masria, Kair, wydanie 1. Mabrouk, A. (2012). Arab Revolutions – Letter of Foundation. 1st Edition. Kair: Dar El-Ain Publishing.

Mahbob, A.A. (2015). Nowa rzeczywistość geopolityczna na Bliskim Wschodzie podsycana konfliktami i terroryzmem. Dar Nashiri Publishing. Retrieved from: http://www.maktaba-amma.com/2015/08/blog-post_21.html.

Mathiesen, T. (2014). The Sectarian Gulf and Arab Spring that didn’t happen. Wydanie 1. (A. Al-Ayoubi, tłumaczenie z arabskiego). Bejrut: Arabska Sieć Badań i Publikacji.

Mefleh, G. (2015). Arabska Wiosna, czy odniosła sukces? Gazeta internetowa Elaf, wersja nr 5007. Retrieved from: http://elaph.com/Web/opinion/2015/1/975421.html. Nawar, I. (2015). Determinanty współpracy regionalnej na Bliskim Wschodzie po Arabskiej Wiośnie: źródła władzy i dziury deficytowe. Arabskie Centrum Badań i Studiów. Retrieved from: http://www.acrseg.org/38097.

Nsreta, S. (2012). Koncepcja geoekonomiczna. Modern Discussion, wersja nr 3807. Pozyskano z: http://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=318215.

Trawla, K. (2014). Arabskie rewolucje i koniec ideologicznego przesiewu. Al Jazeera Network Media. Pozyskano z: http://www.faceiraq.com/inews.php?id=2568125.

Pełny tekst: PDF

HTML

Zwroty

  • Obecnie nie ma zwrotów.

Licencja Creative Commons
Ta praca jest dostępna na licencji Creative Commons Attribution 4.0 International License .

Link do artykułu: https://journals.univ-danubius.ro/index.php/internationalis/article/view/3928/4790

Obraz wyróżniający: Fot.: Protestujący na Avenue Habib Bourguiba w centrum Tunisu 14 stycznia 2011 r., Kilka godzin przed ucieczką z kraju prezydenta Zine El. Z Wikimedia Commons, repozytorium wolnych multimediów.