Przyspieszyć mobilizację afrykańskiej i międzynarodowej wiedzy naukowej w celu wzmocnienia badań interdyscyplinarnych na rzecz sukcesu Wielkiego Zielonego Muru Sahelskiego do 2030 r. / Laurent Bruckmann, Jean-Luc Chotte, Robin Duponnois, Maud Loireau i Beniamin Sułtan

0
517

Abstrakt

Sahelski Wielki Zielony Mur (SGGW) to wpływowy projekt mający na celu zwalczanie pustynnienia i promowanie zrównoważonego gospodarowania gruntami na dużą skalę, obejmujący 11 krajów regionu Sahelu w Afryce. Sprawozdanie UNCCD z postępów w 2020 r. ukazało niejednoznaczny obraz realizacji początkowych celów. Na szczycie One Planet Summit w 2021 roku ogłoszono konsolidację wdrażania SGGW, w szczególności przez utworzenie Akceleratora Wielkiej Zielonej Ściany. W tym kontekście nasz artykuł ma na celu dokonanie przeglądu prac naukowych prowadzonych w odniesieniu do SGGW. Przeprowadziliśmy więc analizę bibliometryczną literatury dotyczącej SGGW. Chociaż inicjatywa obejmuje 11 krajów i obejmuje szerokie spektrum dyscyplin naukowych, nasze wyniki pokazują dominację badań ekologicznych w literaturze SGGW i koncentrację badań w niektórych interesujących regionach geograficznych, takich jak północny Senegal. Ponadto, na podstawie wtórnej analizy publikacji na temat rekultywacji gruntów i zrównoważonego zarządzania ekosystemami w krajach Sahelu, pokazujemy, że literatura dotycząca tematów SGGW jest bogatsza i wypełnia luki informacyjne, które zidentyfikowaliśmy na poziomie tematycznym i geograficznym. Pokazując, że badania SGGW są nadmiernie skoncentrowane na pewnych tematach i obszarach geograficznych, nasz artykuł opowiada się za lepszą interdyscyplinarną mobilizacją badaczy pracujących nad tematami związanymi z GGW. Sukces naukowy i operacyjny projektu zależy od ściślejszej współpracy między różnymi zespołami badawczymi i tematami, zarówno w Afryce, jak i na arenie międzynarodowej.

1. Wstęp

Ziemia jest podstawą wszystkich ziemskich procesów ekologicznych. Degradacja gruntów charakteryzuje się negatywnymi tendencjami w stanie gruntów [ 1 ], zwykle obejmującymi całkowitą lub częściową utratę pokrywy roślinnej, żyzności gleby, produktywności lub różnorodności biologicznej, co prowadzi do pogorszenia usług ekosystemowych oraz odporności zarówno ekosystemów, jak i społeczności [ 2 ]. Ponad 70% ziemskich ekosystemów wolnych od lodu zostało przekształconych z ich naturalnego stanu, a według danych krajów jedna piąta wszystkich gruntów (ponad 2 miliardy hektarów) jest obecnie uważana za zdegradowaną [1 , 3 ]. Degradacji gruntów i zmianom użytkowania gruntów przypisuje się straty ekonomiczne odpowiadające 10–17% światowego produktu krajowego brutto  [ 4], które zagrażają dobrobytowi 3,2 miliarda ludzi i przyczyniają się do przewidywanego wyginięcia 1 miliona gatunków do 2050 r. [ 3 ]. Szacujemy, że w Afryce 45% gruntów jest zdegradowanych, z czego ponad połowa jest poważnie zdegradowana [ 3 ]. W regionie Sahelu degradacja gruntów dotyka 135 milionów ludzi zajmujących się codziennymi sprawami [ 5 ].
W Sahelu, wśród różnych inicjatyw na rzecz zwalczania pustynnienia, tj. degradacji gruntów na terenach suchych i jej wpływu na ekosystemy i społeczeństwa, jedną z najbardziej charakterystycznych jest inicjatywa Wielkiego Zielonego Muru (GGW), zapoczątkowana w 2007 r. przez Unię Afrykańską. Początkowym celem Sahelian GGW (SGGW) było sadzenie drzew wzdłuż pasa ziemi o szerokości 15 km wzdłuż pasa o długości 7000 km od Dakaru do Dżibuti. Pas ten znajduje się wokół izohietu 400 mm na obszarze zamieszkałym przez 232 miliony ludzi [ 6]. Miał on na celu przywrócenie pokrywy roślinnej i zapewnienie ochrony gleby przy jednoczesnym wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich Sahelu. SGGW była jedną z pierwszych międzynarodowych inicjatyw w zakresie gospodarowania gruntami, skupiającą kilka krajów afrykańskich, koordynowaną od 2010 roku przez Panafrykańską Agencję Wielkiego Zielonego Muru (PAGGW). Obejmuje 11 stanów. Wizja GGW ewoluowała od skupienia się na zalesianiu do zintegrowanego podejścia do zarządzania ekosystemami, którego celem jest opracowanie mozaiki różnych zrównoważonych systemów użytkowania gruntów i produkcji rolnej. SGGW jest postrzegana jako zrównoważone zarządzanie ekosystemami w celu przywrócenia zdrowia ziemi.
Sprawozdanie z postępów w 2020 r. [ 5 ] przedstawiało bardzo zróżnicowany obraz. Około 20 milionów hektarów z planowanych 100 milionów zostało zrekultywowanych, utworzono 350 000 miejsc pracy i wychwycono 300 milionów ton CO 2 (30% planowanego celu). Biorąc pod uwagę ten rekord, ministrowie środowiska krajów SGGW wezwali do skoordynowanych wysiłków w celu wdrożenia GGW (zob. Deletni priorytetowy plan inwestycyjny DPIP na lata 2021–2030, https://www.grandemurailleverte.org/images/ENG-DPIP.pdf ). Na szczycie One Planet Summit w 2021 r. padło kilka ogłoszeń, w tym zadeklarowanie 19 miliardów dolarów na finansowanie na lata 2020–2025 oraz utworzenie Akceleratora Wielkiego Zielonego Muru.
Ponowne uruchomienie Wielkiego Zielonego Muru, zmobilizowanie środków niezbędnych do osiągnięcia pierwotnych celów do 2030 r. oraz powodzenie tej inicjatywy w Agendzie na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 wymagają zmiany paradygmatu. Badania naukowe mogłyby wesprzeć ten zrewidowany program, dostarczając spostrzeżeń z badań terenowych, teoretycznych i modelowych, ale istnieje potrzeba podsumowania dotychczas opublikowanych prac naukowych. W związku z tym skupiliśmy się w naszej analizie na zagadnieniach wchodzących w grę w ramach Filaru 2 Akceleratora GGW „Rekultywacja gruntów i zrównoważone zarządzanie ekosystemami”.
Celem tego artykułu jest (i) podsumowanie pracy naukowej przeprowadzonej w krajach Wielkiego Zielonego Muru w regionie Sahelu, (ii) określenie tematów poruszanych w tej pracy. Analiza bibliometryczna publikacji naukowych w kilku bazach danych została przeprowadzona w dwóch uzupełniających się etapach, aby rozszerzyć naszą analizę poza słowo kluczowe Wielki Zielony Mur.

2. Materiały i metody

Przeprowadziliśmy systematyczny przegląd, który stara się być przejrzysty, rygorystyczny i powtarzalny. W celu udokumentowania prac naukowych nad GGW oraz „Rekultywacja gruntów i zrównoważone zarządzanie ekosystemami” przeprowadziliśmy dwuetapowe poszukiwania ( ryc. 1 ), dla których dostępna jest lista wszystkich zebranych odniesień [ 7 ].
Rysunek 1. Metodyka przeglądu oparta na przepływie PRISMA.

2.1. Analiza bibliometryczna artykułów związanych z Wielkim Zielonym Murem

Pierwszy etap gromadzenia danych obejmował kilka baz danych wykorzystujących słowo kluczowe „Great Green Wall” w języku angielskim i „Grande Muraille Verte” w języku francuskim, aby ukierunkować i przeanalizować badania, które dotyczą bezpośrednio GGW. Wyszukiwania przeprowadzono w dwóch międzynarodowych bazach danych Web of Science (WoS) i Science Direct oraz we francuskich bazach danych, tj. bazie Horizon utworzonej przez IRD (Francuski Narodowy Instytut Badawczy ds. Center for International Development), dwóch głównych interesariuszy francuskich badań na rzecz rozwoju, oraz w otwartym archiwum HAL, które odnosi się do prac francuskich badaczy z różnych dyscyplin ( Tabela S1). Właśnie dlatego, że główne obszary SGGW znajdują się we francuskojęzycznej Afryce Zachodniej, przydatne było zestawienie opracowań powstałych w języku francuskim, chociaż mogło to spowodować nadreprezentację studiów francuskich w zbiorze piśmiennictwa. Kryteriami zbierania i selekcji publikacji były:
* Obszar geograficzny naszej pracy obejmuje 11 krajów inicjatywy GGW: Senegal, Mauretanię, Mali, Niger, Burkina Faso, Nigerię, Czad, Sudan, Etiopię, Dżibuti i Erytreę. Ponadto praca może mieć charakter terenowy, ponieważ ma charakter koncepcyjny lub jest wykonywana w laboratorium.
* Artykuły, do których się odwołujemy, muszą pochodzić z 2007 r., czyli roku, w którym powstała inicjatywa GGW w Sahelu. Tym samym wszystkie kolejne publikacje traktujemy jako bezpośrednio związane z inicjatywą GGW.
* Pod uwagę brane są tylko artykuły w czasopismach, rozdziały w książkach i książki, przy założeniu, że ten rodzaj pracy jest recenzowany, a zatem podlega konsensusowi naukowemu.
* Zachowujemy tylko odniesienia do dostępnych dokumentów, aby można je było przeczytać.
* Wreszcie, czytając streszczenia publikacji, brane są pod uwagę tylko te artykuły, których tematyka wydaje się być istotna dla SGGW i jej celów.
Następnie zebrano 184 referencje. Po przeczytaniu abstraktów w celu określenia znaczenia pracy i tego, w jaki sposób jej obszary badawcze odpowiadają Sahel GGW, otrzymaliśmy 97 odniesień, które należy zintegrować z naszą bibliograficzną bazą danych i przeanalizować (bibliometria, komunikaty, wyniki, dane).
Następnie przeprowadzono analizę bibliometryczną w celu wydobycia informacji na temat afiliacji pierwszych autorów, ich dyscypliny, krajów i obszarów badań oraz głównego przesłania artykułu.

2.2. Rozszerzona analiza publikacji związanych z „rekultywacją gruntów i zrównoważonym zarządzaniem ekosystemami”

Ponieważ badania nie mogły koncentrować się na rekultywacji gruntów w Sahelu bez odniesienia do GGW, rozszerzyliśmy naszą analizę. Biorąc pod uwagę różnorodność tematów, kierunków studiów i zespołów, staraliśmy się zidentyfikować publikacje, które można uznać za pośrednio istotne dla zrównoważonego gospodarowania gruntami (SLM), odpowiadające filarowi 2 Akceleratora GGW, poprzez wyszukiwanie dokumentów za pomocą różnych słów kluczowych. W tym celu wykorzystaliśmy najczęściej występujące słowa kluczowe z zebranych wcześniej publikacji, do których dodaliśmy słowa kluczowe prezentujące cele GGW. Słowa kluczowe o największej liczbie wystąpień zostały wybrane spośród 97 odniesień wybranych w naszej pierwszej analizie. Najczęściej pojawiają się ogólne słowa kluczowe, takie jak las, gleba (>50 wystąpień), klimat i drzewa, a następnie bardziej informacyjne słowa kluczowe dotyczące procesów, takich jak degradacja, pustynnienie, i odnowienie (> 20 wystąpień). Dla porównania, słowo kluczowe „GGW” występuje ponad 100 razy, a „środowisko” ponad 60 razy. Pozostałe wybrane słowa kluczowe pojawiały się rzadziej, od 5 do 20 razy. Oprócz użycia tych tematycznych słów kluczowych połączyliśmy je ze słowami kluczowymi geograficznymi, aby zawęzić zakres do strefy Sahel GGW. Pobrano geograficzne słowa kluczowe w odnośnikach GGW. Najczęstsze wystąpienia to Sahel, Afryka, Senegal i strefa sucha (>40 wystąpień). Inne słowa kluczowe reprezentują różne skale przestrzenne badań: krajowe, takie jak Czad, subkontynentalne, takie jak Afryka Zachodnia i lokalne, takie jak Ferlo (>10 wystąpień). W sumie opracowano 34 słowa kluczowe tematyczne i 13 słów kluczowych geograficznych ( słowo kluczowe „GGW” występuje ponad 100 razy, a „środowisko” ponad 60 razy. Pozostałe wybrane słowa kluczowe pojawiały się rzadziej, od 5 do 20 razy. Oprócz użycia tych tematycznych słów kluczowych połączyliśmy je ze słowami kluczowymi geograficznymi, aby zawęzić zakres do strefy Sahel GGW. Pobrano geograficzne słowa kluczowe w odnośnikach GGW. Najczęstsze wystąpienia to Sahel, Afryka, Senegal i strefa sucha (>40 wystąpień). Inne słowa kluczowe reprezentują różne skale przestrzenne badań: krajowe, takie jak Czad, subkontynentalne, takie jak Afryka Zachodnia i lokalne, takie jak Ferlo (>10 wystąpień). W sumie opracowano 34 słowa kluczowe tematyczne i 13 słów kluczowych geograficznych ( słowo kluczowe „GGW” występuje ponad 100 razy, a „środowisko” ponad 60 razy. Pozostałe wybrane słowa kluczowe pojawiały się rzadziej, od 5 do 20 razy. Oprócz użycia tych tematycznych słów kluczowych połączyliśmy je ze słowami kluczowymi geograficznymi, aby zawęzić zakres do strefy Sahel GGW. Pobrano geograficzne słowa kluczowe w odnośnikach GGW. Najczęstsze wystąpienia to Sahel, Afryka, Senegal i strefa sucha (>40 wystąpień). Inne słowa kluczowe reprezentują różne skale przestrzenne badań: krajowe, takie jak Czad, subkontynentalne, takie jak Afryka Zachodnia i lokalne, takie jak Ferlo (>10 wystąpień). W sumie opracowano 34 słowa kluczowe tematyczne i 13 słów kluczowych geograficznych ( Oprócz użycia tych tematycznych słów kluczowych połączyliśmy je ze słowami kluczowymi geograficznymi, aby zawęzić zakres do strefy Sahel GGW. Pobrano geograficzne słowa kluczowe w odnośnikach GGW. Najczęstsze wystąpienia to Sahel, Afryka, Senegal i strefa sucha (>40 wystąpień). Inne słowa kluczowe reprezentują różne skale przestrzenne badań: krajowe, takie jak Czad, subkontynentalne, takie jak Afryka Zachodnia i lokalne, takie jak Ferlo (>10 wystąpień). W sumie opracowano 34 słowa kluczowe tematyczne i 13 słów kluczowych geograficznych ( Oprócz użycia tych tematycznych słów kluczowych połączyliśmy je ze słowami kluczowymi geograficznymi, aby zawęzić zakres do strefy Sahel GGW. Pobrano geograficzne słowa kluczowe w odnośnikach GGW. Najczęstsze wystąpienia to Sahel, Afryka, Senegal i strefa sucha (>40 wystąpień). Inne słowa kluczowe reprezentują różne skale przestrzenne badań: krajowe, takie jak Czad, subkontynentalne, takie jak Afryka Zachodnia i lokalne, takie jak Ferlo (>10 wystąpień). W sumie opracowano 34 słowa kluczowe tematyczne i 13 słów kluczowych geograficznych ( Inne słowa kluczowe reprezentują różne skale przestrzenne badań: krajowe, takie jak Czad, subkontynentalne, takie jak Afryka Zachodnia i lokalne, takie jak Ferlo (>10 wystąpień). W sumie opracowano 34 słowa kluczowe tematyczne i 13 słów kluczowych geograficznych ( Inne słowa kluczowe reprezentują różne skale przestrzenne badań: krajowe, takie jak Czad, subkontynentalne, takie jak Afryka Zachodnia i lokalne, takie jak Ferlo (>10 wystąpień). W sumie opracowano 34 słowa kluczowe tematyczne i 13 słów kluczowych geograficznych (Ramka 1 ). Tematyczne słowa kluczowe podzielono na te, które opisują proces walki z pustynnieniem (ponowne zalesianie, zalesianie, ochrona, stabilizacja) oraz te, które opisują konkretne tematy (pastoralizm, wypas, źródła utrzymania, woda, erozja itp.). Proponowane zapytanie w tematach brzmiało następująco:
Ramka 1. Słowa kluczowe użyte w drugim zbiorze publikacji rozszerzonych związanych z SGGW oraz rekultywacją gruntów i zrównoważonym zarządzaniem ekosystemami
  • „Agropastoralizm LUB agroleśnictwo LUB leśnictwo LUB zdrowie LUB źródła utrzymania LUB „Zarządzanie gruntami” LUB zarządzanie LUB Susza LUB woda LUB Mikoryza LUB pył LUB korzenie LUB erozja LUB mikrobiologia LUB las LUB drzewa LUB „energia drewna” LUB adaptacja LUB jatrofa LUB własność ziemi LUB ziemia LUB „zarządzanie pastwiskami” LUB zatrudnienie LUB sekwestracja LUB gleba LUB roślinność LUB klimat
  • I
  • degradacja LUB odbudowa LUB ponowne zalesianie LUB zalesianie LUB ochrona LUB stabilizacja LUB regeneracja
  • I
  • Mauretania LUB Senegal LUB Mali LUB Burkina LUB Niger LUB Nigeria LUB Sudan LUB Czad LUB Etiopia LUB Dżibuti LUB Erytrea LUB Sahel LUB suchy ląd”.
Wybrano zbiór 6279 pozycji piśmiennictwa z baz WoS i HAL. Użyliśmy tylko tych dwóch baz danych, ponieważ inne bazy danych napotkały trudności w znalezieniu referencji dla tak wielu słów kluczowych. Jest to ograniczenie, ale naszym celem nie jest podsumowanie wszystkich badań, które można powiązać z SGGW, ale raczej przedstawienie przeglądu. Duża liczba zebranych odniesień wskazuje na trudność w identyfikacji prac, które można uznać za związane z GGW oraz pokazuje rozbieżność między niewielką liczbą prac oznaczonych jako GGW (n = 184) a liczbą odniesień znalezionych przy użyciu słów kluczowych związanych z GGW. W tej części naszego przeglądu zdecydowaliśmy się wykorzystać jako wskaźniki bibliometryczne tylko kraje studiów i tematy badawcze, do których odniesiono się w bazie danych Web of Science. Biorąc pod uwagę dużą liczbę publikacji, brak informacji o autorach. Na koniec przeanalizowaliśmy również częstotliwość występowania słów kluczowych w 5187 źródłach, które zawierają informacje o słowach kluczowych, w celu dokładniejszego zrozumienia tematów tych licznych artykułów.

3. Wyniki

W sumie wybraliśmy 97 publikacji, które oferują informacje o Wielkim Zielonym Murze. Publikacje obejmują okres od 2010 do 2021 r., ze wzrostem liczby od 2019 r. Rzeczywiście, 43% artykułów zostało opublikowanych od 2019 r. Świadczy to o rosnącym zainteresowaniu GGW, zwłaszcza przeglądem z 2020 r., ale odzwierciedla również tendencję do ogólny wzrost liczby publikowanych artykułów.

3.1. Ekologia to główny temat w publikacjach związanych z SGGW

Prace nad SGGW dotyczą kilku tematów badawczych, które zostały podzielone na 10 różnych kategorii ( Tabela 1 ).
Tabela 1. Główne tematy badań SGGW oraz metodologie, skale przestrzenne i główne kraje związane z tymi badaniami zebrane według słowa kluczowego GGW w bazach danych WoS, Science Direct, HAL, Horizon i Agritrop (n = 97).
Tematy Powtarzające się tematy Metody Wagi przestrzenne Główne kraje
Ekologia
(n = 21)
Charakterystyka populacji zdrewniałych i zielnych Ankiety i inwentarze Lokalny Senegal/
Czad/
Etiopia
Pokrycie terenu
(n = 12)
Trendy użytkowania gruntów i roślinności Zdalne wykrywanie Regionalny Wiele krajów
Usługi ekosystemowe
(n = 9)
Role roślin i drzew Ankiety Lokalny Senegal
Mikrobiologia
(n = 8)
Mikoryzacja Eksperymentowanie i synteza Lokalny/regionalny Senegal/
wiele krajów
SGGW: koncepcje, zasady i warunki realizacji
(n = 14)
Wyzwania GGW Synteza i przegląd Regionalny/lokalny Wiele krajów
Podejscie projektowe
Adaptacja i informacje zwrotne
(n = 10)
Informacje zwrotne GGW i wpływ społeczny Ankiety i synteza Lokalny/
regionalne
Senegal/
wiele krajów
Lokalne podejście do SSGW
(n = 8)
Potrzeba integracji lokalnego kontekstu i lokalnych interesariuszy Synteza Regionalny Wiele krajów
Nauki o glebie
(n = 7)
Ewolucja właściwości fizykochemicznych gleb Badanie i analiza gleby Lokalne/
regionalne
Różne kraje GGW
Klimat
(n = 4)
Relacje ziemia-atmosfera Modelowanie i synteza Regionalny (Sahel) Wiele krajów
Głównym obszarem badań jest ekologia, a prace mają na celu scharakteryzowanie rozmieszczenia populacji zdrewniałych i zielnych wzdłuż ścieżki SGGW oraz warunków powodzenia programów zalesiania (n = 21). Dane pochodzą głównie z badań terenowych (pobieranie próbek, analiza biomasy, obwody itp.) prowadzonych lokalnie w krajach wdrażających programy GGW: Senegal, Czad i Etiopia. Badania te mają na celu ocenę zbiorowisk drzewiastych, tak jak monitoring prowadzony w Czadzie [ 8 , 9 ] czy w Senegalu [ 10 ]. Inne przykłady mają na celu zdefiniowanie składowania dwutlenku węgla na podstawie modeli allometrycznych [ 11 ] lub wpływu ściółki różnych gatunków drzewiastych na biomasę roślin zielnych [ 12 ]]. Wreszcie, niektórzy starają się ocenić bardziej bezpośrednio wpływ niektórych praktyk ponownego zalesiania na rozwój roślinności [ 13]. W większej skali (Sahel, kraj) kilka publikacji (n = 12) dotyczy pokrycia terenu i zmiany użytkowania gruntów (LULC) na obszarze SGGW. Główną metodą stosowaną w tych badaniach jest teledetekcja. Badanie usług ekosystemowych związanych z ponownym zalesianiem jest przedstawione w niektórych pracach (n = 9), których celem jest ocena zainteresowania i wykorzystania gatunków drzew dla społeczeństw poprzez dostarczanie drewna, owoców, miodu lub innych usług pomocniczych (cykl składników odżywczych, zainteresowanie rolnictwem). Badania te opierają się głównie na badaniach ankietowych zainteresowanych populacji, a zatem na skalę lokalną, w szczególności w Senegalu (6 badań z 9). Ważnym tematem badawczym w realizacji SGGW (n = 8) okazuje się również mikrobiologia, poprzez prace nad mikoryzacją.14 , 15 ]. Badania nad tym zagadnieniem prowadzone są głównie na skalę lokalną w senegalskim Ferlo lub w eksperymentach laboratoryjnych.
Drugi co do wielkości temat badań koncentruje się na wyzwaniach we wdrażaniu SGGW. Artykuły te są próbą analizy poprawy wykonalności i skuteczności programów GGW w Sahelu poprzez opisanie warunków niezbędnych do ich powodzenia lub podejść, które należy zastosować. Kilka artykułów (n = 14) koncentrowało się na tym, jak SGGW można skutecznie wdrożyć w terenie poprzez refleksje nad problemami, podejściami i logiką wdrażania. Ten rodzaj badań opiera się głównie na pracach syntetycznych, ale wywodzi się również z ankiet i modelowania. Większość prac dotyczy wielu krajów, a niektóre z nich to badania „ogólne”, niezwiązane z konkretnym krajem lub lokalizacją. Inne koncentrują się na studiach przypadków w Nigerii, Senegalu i Mauretanii. Tematyka tych prac, które opierają się na różnych dyscyplinach (ekonomia, geografia, politologia),16 ] oraz kontekst historyczny [ 17 ]. Niektóre szczegółowe badania podkreślały znaczenie dostępu do rynków w SLM [ 18 ], komplementarność krzewów z drzewami [ 19 ], niemonospecyficzne zalesianie [ 20 ]], czy też umiejętność integrowania projektów SGGW z innymi, bardziej lokalnymi projektami, aby ułatwić im osiągnięcie sukcesu. Wśród tych artykułów niewiele (n = 8) dotyczy konkretnej kwestii uwzględnienia lokalnego kontekstu, wiedzy i społeczności w pomyślnym wdrożeniu SGGW. Wskazują na znaczenie koordynacji pomiędzy skalami działania oraz popularyzacji i upowszechniania wiedzy pomiędzy skalami. Badania nad sprzężeniem zwrotnym i adaptacją społeczności wiejskich koncentrują się na analizie bezpośredniego i pośredniego wpływu programów SGGW na populacje w zakresie ich systemów aktywności, ubóstwa i zdrowia. Badania te opierają się na badaniach terenowych prowadzonych na poziomie lokalnym, głównie w Ferlo (Senegal), oraz przeglądach prac prowadzonych na poziomie krajowym lub regionalnym w krajach SGGW. w tej kategorii21 , 22 , 23 ].
Wreszcie pozostałe badania dotyczą fizykochemicznej charakterystyki gleb na poziomie lokalnym w strefach SGGW (n = 7) oraz klimatologii dotyczącej SGGW (n = 4) w skali regionalnej (Sahel lub Afryka Zachodnia).
Z naszej analizy wynika, że ​​najczęściej stosowanymi metodami (n = 34) w pracach SGGW są synteza i przegląd. Inne wyniki prezentowane w tych artykułach SGGW pochodzą z analizy gleby i pobierania próbek ekologicznych (n = 24). Często stosowanymi metodami są również badania populacyjne (n = 13) i teledetekcja (n = 12).
Taka klasyfikacja tematyki poruszanej w artykułach na SGGW pokazuje, że w badaniach są luki. Możemy zidentyfikować kluczowe tematy GGW niereprezentowane w tych badaniach. Pasterzyzmowi, którego integracja stanowi problem dla powodzenia SGGW, poświęcony jest głównie jeden artykuł [ 24 ]. Jedynie dwa artykuły skupiają się konkretnie na zagadnieniu zasobów wodnych [ 25 , 26 ]. Brak jest również węgla i jego składowania w SGGW, a tylko jeden artykuł ma na celu ocenę bilansu węgla obszaru GGW na północy Senegalu [ 27]. Badanie erozji jest jedną z głównych luk badawczych, mimo że realizacja SGGW ma na celu ograniczenie procesów erozyjnych prowadzących do degradacji gleb. Wreszcie, jeśli chodzi o społeczne skutki GGW, nie ma żadnych prac dotyczących kwestii zatrudnienia, chociaż jest to jeden z głównych celów SGGW. Nieobecna jest również kwestia zarządzania działaniami prowadzonymi w ramach GMV.

3.2. Badania SGGW są zarówno lokalne, jak i regionalne

Większość prac nad SGGW prowadzona jest w skali lokalnej (n = 44) i regionalnej – w sensie ponadnarodowym – (n = 35), pozostała część dotyczy skali krajowej (n = 4), globalnej (n = 4) lub kontynentalne (n = 2) skale przestrzenne lub nie mają skali (n = 8). Można to wytłumaczyć podwójnym oddziaływaniem przestrzennego śladu SGGW, który przecina kilka krajów Sahelu, a także jest lokalnie wpisany w terytoria przecinane przez pas. Większość badań regionalnych w artykułach SGGW dotyczy wielu krajów (n = 35). Ten rodzaj pracy ma na celu analizę wdrażania GGW i jej skutków w skali kilku krajów. Zajmują się kilkoma krajami GGW (19%), całym Sahelem (55%) czy Afryką Zachodnią (26%). Na szczeblu lokalnym region Ferlo w Senegalu obejmuje większość badań (n = 27), a następnie pracę w Etiopii (n = 8). Warto zauważyć, że badania w Etiopii koncentrują się w strefie półpustynnej na południu kraju, podczas gdy ścieżka GGW znajduje się na północy (Rysunek 2 ). Świadczy to o istnieniu lokalnych odmian tej ścieżki i zainteresowaniu badaczy, którzy uważają się za pracujących nad GGW. Pozostałe publikacje dotyczą GGW w innych krajach. Należy zauważyć, że kilka krajów SGGW, które są bardzo zaangażowane w inicjatywę GGW, ma bardzo niewiele publikacji, na przykład Mauretania, Mali czy Niger.
Rysunek 2. Mapa przedstawiająca liczbę publikacji zebranych według regionu przy użyciu słowa kluczowego GGW w bazach danych WoS, Science Direct, HAL i Agritrop (n = 97).
Wreszcie, nie ma referencji GGW dla trzech krajów: Sudanu, Erytrei i Dżibuti. Czasami można to wytłumaczyć niestabilnością polityczną (Mali, Sudan, Niger), ale także faktem, że lokalni badacze mogą nie publikować zbyt wiele w referencyjnych bazach danych, publikując w lokalnych czasopismach lub zamiast tego poprzez więcej pracy instytucjonalnej. Ważne są też badania bez konkretnych krajów (n = 9), czyli prace laboratoryjne lub analizy w skali globalnej.

3.3. Zróżnicowany wkład zespołów krajowych i międzynarodowych w badania SGGW

Pierwsi autorzy publikacji na GGW są w większości związani z uczelniami lub instytutami badawczymi (90%), pozostali autorzy zrzeszeni są głównie w organizacjach międzynarodowych (FAO, CGIAR, JRC-EC). Około dwie trzecie autorów jest powiązanych z instytucjami z północy (70%), z przewagą Francji (n = 31), Chin (n = 12), Włoch i Wielkiej Brytanii (po 4). Należy zauważyć, że nasz wybór poszukiwania odniesień w kilku francuskich bazach bibliograficznych (HAL, Horizon i Agritrop) nieuchronnie prowadzi do przeszacowania autorów francuskich. Na południu większość autorów pochodzi z Senegalu (n = 21), co jest zgodne z większościowym rozmieszczeniem prac w tym kraju. Pozostałe kraje SGGW są słabiej reprezentowane, z od 1 do 8 publikacji.
Kraje, w których znajdują się pierwsze instytucje autorskie, są porównywane z krajami studiów w celu ustalenia, czy kraje te są przedmiotem uprzywilejowanych badań prowadzonych przez dany kraj i/lub instytucję (Rysunek 3 ) .
Rycina 3. Mapa studiów SGGW i kraj pierwszego współautora. Nazwy krajów są określone przez normę ISO3166.
Senegal, kraj o największej liczbie publikacji, jest badany najpierw przez naukowców krajowych, a następnie przez naukowców z Francji. Badacze z Senegalu badają też Czad (5 publikacji). Etiopia jest niezwykła, ponieważ badają ją wyłącznie badacze związani z chińskimi instytucjami. Pozostałe kraje objęte GGW są badane przez naukowców albo z kraju studiów, albo z innych krajów, głównie europejskich. Wielonarodowa praca jest prowadzona głównie przez badaczy francuskich (n = 15) oraz naukowców powiązanych z instytucjami na całym świecie (Włochy, Chiny, USA, Kanada, Niemcy i RPA). Specyfika dziedzin badawczych jest związana głównie z sieciami badawczymi i współpracą. W Senegalu prace nad ekologią prowadzi zespół OHMI Téssékéré z CNRS/UCAD. Francuscy badacze publikują głównie na temat zagadnień związanych z wdrażaniem SGGW w skali regionalnej, na temat głównych zagadnień SGGW oraz stosowania wiedzy eksperckiej lub wielonarodowych programów badawczych na skalę lokalną w zakresie wpływu SGGW na społeczności lokalne, zwłaszcza w kontekście OHMI Tessékéré. Prowadzone są również badania z zakresu mikrobiologii, aw szczególności technologii kontrolowanej mikoryzacji na potrzeby programów ponownego zalesiania. Badania francuskich badaczy skupiają się na krytycznej ocenie SGGW i uruchomieniu specyficznej techniki dla SGGW (kontrolowana mikoryzacja). Naukowcy z Chin w dużej mierze zajmują się kwestiami ekologicznymi w Etiopii w bardzo lokalnej skali lub kwestiami LULC w skali Sahelu lub Afryki Zachodniej. Badania te ukierunkowane są na problematykę drzew i zalesiania, co można wytłumaczyć fachowością chińskich instytucji w tej dziedzinie i ich doświadczeniami z własnego GGW (Program Three-North Shelter Forest), realizowanego w północnych Chinach od lat 70. XX wieku. Senegalscy badacze koncentrują się głównie na lokalnej ekologii, charakterystyce populacji drzewiastych oraz analizie usług ekosystemowych drzew dla poprawy warunków życia w ramach realizacji SGGW. Inne prace dotyczą mikrobiologii i gleboznawstwa. Badania prowadzone przez innych badaczy w krajach SGGW koncentrują się na zagadnieniach nauk „fizycznych” (ekologia, LULC, klimatologia i usługi ekosystemowe). Inne kraje Północy pracujące nad SGGW publikowały głównie w kwestiach związanych z wdrażaniem GGW i informacjami zwrotnymi, badaniem rekultywacji gruntów na dużą skalę i analizami ekonomicznymi.
Ostatecznie badania dotyczące ekologii, usług ekosystemowych, biologii i gleb są tworzone głównie przez naukowców, którzy mają łatwy dostęp do badanego obszaru, podczas gdy badania dotyczące wdrażania SGGW z punktu widzenia politycznego, rolniczego i zarządzania oraz związanych z nimi adaptacji społecznych są głównie wykonane przez badaczy z Północy znajdujących się w pewnej odległości od projektu SGGW. Wreszcie, istnieje potrzeba, aby naukowcy w zainteresowanych krajach ocenili bezpośrednie i pośrednie skutki SGGW.

3.4. Bardzo ograniczona produkcja danych pierwotnych

Łącznie 36% opracowań SGGW opiera się na danych pierwotnych, tj. danych zebranych w terenie lub w laboratorium, natomiast 58% na danych wtórnych, tj. danych pochodzących z analiz innych źródeł danych pierwotnych (przeglądy, syntezy). Badania przeglądowe stanowią główną metodę dla 56 artykułów. Badania analizujące dane pierwotne obejmują dane zebrane w terenie lub poprzez eksperymenty laboratoryjne: analizę danych przestrzennych i teledetekcję (n = 12), analizę danych z badań ankietowych (grupy fokusowe, wywiady, kwestionariusze) (n = 13) , analiza danych terenowych z badań (gleba, roślinność) (n = 25) oraz analiza danych z pomiarów w stacjach doświadczalnych (n = 5) lub modelowanie klimatu (n = 3).
Dane zawarte w pracach SGGW rzucają światło na badane przez badaczy zmienne. Zmienne te można uznać za wskaźniki monitorowania celów zrównoważonego gospodarowania gruntami w Sahelu. W bazie SGGW 59 publikacji zawiera trzy główne kategorie danych ilościowych.

3.4.1. Dane ekologiczne

Największa część danych (n = 19) dotyczy ekologii roślin w oparciu o badania wegetacji, wielkość drzew, wzrost i biomasę, a także właściwości fizykochemiczne gleby (n = 5). Najwięcej jest badań, które mają na celu ocenę zdolności regeneracyjnej roślinności drzewiastej w Sahelu i usprawnienie operacji ponownego zalesiania. Większość prac nad celami ponownego zalesiania prowadzona jest na poziomie lokalnym w ekologii, gleboznawstwie lub mikrobiologii. Identyfikują specyficzną różnorodność i cechy populacji drzewiastych na podstawie badań ekologicznych, szczególnie w Ferlo iw Czadzie. Praca ta pokazuje dominację gatunków akacji (Raddiana i Senegalensis) oraz Balanites aegyptiaca w powodzeniu operacji ponownego zalesiania [ 28] (Sagna i in., 2014). Inne badania mają na celu określenie wpływu warunków środowiskowych na populacje zdrewniałe oraz ukazanie edaficznych i topograficznych preferencji drzew [ 29 , 30].]. Wreszcie, inne badania próbują określić wpływ praktyk związanych z regeneracją gruntów, ogrodzeniem i zarządzaniem gruntami na populacje drzewiaste i gleby oraz pokazują, że praktyki te pozytywnie wpływają na śmiertelność i wzrost drzew, a także na żyzność gleby. Dane zebrane w niniejszej pracy pozwalają ocenić dynamikę ewolucji działań roślinności SGGW i przyczynić się do monitorowania celów rekultywacji terenu. Podobnie sekwestracja węgla jest mało badana na poziomie SGGW. Tylko dwa badania przeanalizowały ten aspekt: ​​jedno jest bardzo zlokalizowane, a drugie dotyczy skali globalnej i nie ma badań łączących te dwie skale.

3.4.2. Zmiany pokrycia terenu i roślinności za pomocą teledetekcji

W skali regionalnej Pasa Sahelu publikacje zawierające dane ilościowe mają na celu głównie analizę ewolucji pokrycia terenu, aw szczególności ewolucji roślinności przy użyciu teledetekcji (n = 11). W tego typu badaniach sześć artykułów próbuje ocenić i monitorować wyłącznie roślinność, w szczególności za pomocą NDVI lub uprzestrzenniania obszarów leśnych. Dwa badania mają na celu bezpośrednią analizę wpływu projektów SGGW w północnym Senegalu, wykorzystując jako wskaźniki jedynie obszar pokryty roślinnością [ 31 , 32 ]. Bardziej ogólna ocena zmian pokrycia terenu i ewolucja obszarów GGW została omówiona w pięciu artykułach. Wyniki tych prac uzupełniają inne wykonane lokalnie w dziedzinie ekologii ponownego zalesiania, jeśli chodzi o określenie opcji wdrożenia i sukcesu GGW.

3.4.3. Dane dotyczące wpływu społecznego SGGW

Poza celami ponownego zalesiania, publikacje zawierające dane na temat społecznych skutków programów GGW są rzadkie i niepełne. Niemniej jednak niektóre publikacje starają się łączyć wskaźniki ekologiczne i społeczne poprzez ocenę usług ekosystemowych drzew. Niektórzy z nich próbują określić liczbę i gatunki drzew przydatnych do celów spożywczych, energetycznych, leczniczych i budowlanych. Acacia Senegal i Balanites aegyptiaca to drzewa najbardziej lubiane przez populacje, które przypisują im wiele usług [ 33 ]. Niewiele jest badań opartych na bezpośredniej informacji zwrotnej z programów SGGW. Naliczyliśmy dziewięć publikacji, które dotyczą bezpośrednio beneficjentów w kontekście informacji zwrotnej. Opierają się one na danych z ankiet i wywiadów. Na przykład badania [ 34 , 35] w FAO starają się analizować projekty pod kątem liczby beneficjentów, zaangażowanych wiosek lub przesadzonych sadzonek, podczas gdy dwa artykuły koncentrują się na konkretnych skutkach projektów GGW w Ferlo dla zdrowia [ 36 ] i migracji [ 37 ]. Jeśli chodzi o cele społeczne SGGW, wskaźniki do monitorowania są bardzo nieliczne i koncentrują się na ograniczonej liczbie aspektów (zdrowie) lub obszarów badawczych. Ocena wpływu SGGW na cel 400 000 beneficjentów lub 10 milionów utworzonych miejsc pracy jest obecnie bardzo złożona.

3.5. Szersza wiedza specjalistyczna w zakresie publikacji związanych z „Rekultywacją gruntów i zrównoważonym zarządzaniem ekosystemami”: Las za drzewem

Analiza słów kluczowych zawartych w piśmiennictwie wskazuje, że w rozszerzonych pracach GGW najczęściej występującymi (n > 1000) słowami kluczowymi są gleba, ochrona, ziemia, degradacja, gospodarka, las, woda i roślinność. Porównanie słów kluczowych między badaniami SGGW i SGGW pokazuje istnienie wspólnych tematów ( Tabela 2 ), w szczególności wokół problematyki rekultywacji gruntów (ziemia, gleba) i ekologii roślin (las, drzewo, roślinność, biomasa).
Tabela 2. Słowa kluczowe znalezione w obu bazach z występowaniem > 3% publikacji.
Badania związane z GGW wydają się być bardziej zainteresowane pracami nad mikoryzacją, korzeniami i drzewami specyficznymi dla SGGW, takimi jak Balanites aegytiaca. Podobnie społeczne słowa kluczowe obu baz danych są początkowo dość podobne i ogólne (zarządzanie, zrównoważony rozwój, krajobraz, usługi ekosystemowe). Badania związane z SSGW w tej kwestii z łatwością dotyczą rozwoju, odporności, zdrowia i zarządzania. Artykuły rozszerzone przez SGGW z informacjami o słowach kluczowych (n = 5187) zawierają dodatkowe odniesienia na tematy związane z celami SGGW, którymi są w szczególności: woda (n = 814), erozja (n = 597) i odpływ (n = 267), kontrola erozji poprzez mulczowanie (n = 187) i agroleśnictwo (n = 176). Jeśli chodzi o cele związane z łagodzeniem zmiany klimatu, rozszerzone badania są liczniejsze i obejmują istniejące słowa kluczowe, takie jak węgiel (n = 503), sekwestracja (n = 173) lub łagodzenie (n = 59). Wreszcie, jeśli chodzi o cele społeczne SGGW,
Pod względem geograficznym dwa badania bibliograficzne (wyszukiwanie SGGW i wyszukiwanie rozszerzone) pokazują koncentrację badań w Sahelu, Afryce Zachodniej w skali regionalnej oraz Senegalu, Etiopii i Nigerii w skali lokalnej. Jak widzieliśmy, artykuły oznaczone SGGW są również bardziej skoncentrowane na konkretnych regionach Ferlo i Borana. Analiza opracowań rozszerzonych z wykorzystaniem narzędzi WoS dotyczy wszystkich krajów SGGW, ale niejednakowo. Nigeria i Etiopia to dwa główne kraje z odpowiednio 1020 i 2025 publikacjami, następnie Niger (n = 981), Burkina (n = 393), Senegal (n = 334), Sudan (n = 279) i Mali (n = 170) ). Mauretania i Czad pojawiają się w mniej niż 100 artykułach, podczas gdy Erytrea i Dżibuti pojawiają się w mniej niż 20. Podobnie jak w przypadku bazy danych SGGW, istnieje wiele publikacji z wielu krajów (lub innych laboratoriów itp.), z ponad 800 referencjami.
Jeśli chodzi o kraje Sahelu zaangażowane w GGW, prace przywołane w WoS wskazują na dominację nauk o środowisku i ekologii ( Rysunek S1), co według naszych badań stanowi około połowy artykułów opublikowanych w tych krajach i do 60% w krajach o niewielkiej dokumentacji (Mauretania, Dżibuti). Prace związane z agronomią, rolnictwem i leśnictwem stanowią do 30% badań w krajach takich jak Burkina i Mali. Gleboznawstwo występuje głównie w Etiopii i Burkina Faso. Kwestia wody, której w większości nie ma w artykułach GGW, pojawia się tutaj w 5–10% publikacji w każdym kraju. Ochrona różnorodności biologicznej jest ważnym tematem w niektórych krajach, zwłaszcza tych uwzględnionych w niewielkiej dokumentacji, takich jak Mauretania, Czad i Dżibuti. SHS stanowią od 1% (Etiopia) do 10% badań (Mali, Nigeria, Senegal). Wreszcie, w niektórych krajach można zaobserwować szczególne cechy. w Nigrze, 50% badań nie mieści się w wyżej wymienionych kategoriach: ponad 200 publikacji dotyczy mikrobiologii, a reszta dotyczy biologii i nauk o Ziemi. W Nigerii głównym tematem jest ekologiczna zrównoważona nauka, nauka o roślinach, biotechnologia i energia, podobnie jak w Sudanie (nauka o roślinach, teledetekcja i energia), pamiętając, że oba kraje są producentami ropy naftowej.

4. Dyskusja: potrzeba bardziej zintegrowanych badań

Analiza badań SGGW i SGGW rozszerzonych wskazuje na potrzebę prowadzenia badań w celu lepszego łączenia pracy oraz włączenia większej liczby studiów do kategorii SGGW. Badania, które uważają się za zorientowane na SGGW, koncentrują się tylko na niektórych obszarach, w szczególności na ekologii lub konkretnych wyzwaniach związanych z wdrażaniem SGGW, podczas gdy naukowcy są zaangażowani w różne tematy badawcze na terenach SGGW w Sahelu. Nauki społeczne i humanistyczne są głównym obszarem pomijanym w badaniach SGGW. Kilka aspektów SGGW (bezpieczeństwo, migracja, zatrudnienie i rolnictwo) wymaga zrozumienia dynamiki społeczno-ekonomicznej w SGGW i okolicach. W źródłach oznaczonych jako SGGW niewiele badań odnosi się bezpośrednio do społecznych i ludzkich skutków projektów GGW (<10), podczas gdy w rozszerzonych źródłach związanych z SGGW słowa kluczowe rolnictwo, rolnicy, społeczność, adaptacja, populacja, agroleśnictwo i źródła utrzymania stanowią od 150 do 350 artykułów. Ponadto badania koncentrują się w określonych krajach (Senegal, Etiopia), najczęściej tam, gdzie programy SGGW poczyniły największe postępy i gdzie było najwięcej funduszy. W przypadku krajów mniej reprezentowanych, takich jak Burkina Faso, Mali i Niger, w bazie danych związanych z SGGW zebrano odpowiednio 393, 170 i 991 odniesień, co pokazuje, że badania prowadzone są we wszystkich krajach i obszarach objętych inicjatywą SGGW. Badania te muszą być umieszczone w perspektywie realizacji i celów SGGW, jeśli mają się do tego przyczynić. Spośród wielu rozbudowanych publikacji związanych z SGGW można przypuszczać, że wiele z nich adresowanych jest bezpośrednio do SGGW, ale nie są one przez autorów oznaczone ani oznaczone jako takie. agroleśnictwo i źródła utrzymania stanowią od 150 do 350 artykułów. Ponadto badania koncentrują się w określonych krajach (Senegal, Etiopia), najczęściej tam, gdzie programy SGGW poczyniły największe postępy i gdzie było najwięcej funduszy. W przypadku krajów mniej reprezentowanych, takich jak Burkina Faso, Mali i Niger, w bazie danych związanych z SGGW zebrano odpowiednio 393, 170 i 991 odniesień, co pokazuje, że badania prowadzone są we wszystkich krajach i obszarach objętych inicjatywą SGGW. Badania te muszą być umieszczone w perspektywie realizacji i celów SGGW, jeśli mają się do tego przyczynić. Spośród wielu rozbudowanych publikacji związanych z SGGW można przypuszczać, że wiele z nich adresowanych jest bezpośrednio do SGGW, ale nie są one przez autorów oznaczone ani oznaczone jako takie. agroleśnictwo i źródła utrzymania stanowią od 150 do 350 artykułów. Ponadto badania koncentrują się w określonych krajach (Senegal, Etiopia), najczęściej tam, gdzie programy SGGW poczyniły największe postępy i gdzie było najwięcej funduszy. W przypadku krajów mniej reprezentowanych, takich jak Burkina Faso, Mali i Niger, w bazie danych związanych z SGGW zebrano odpowiednio 393, 170 i 991 odniesień, co pokazuje, że badania prowadzone są we wszystkich krajach i obszarach objętych inicjatywą SGGW. Badania te muszą być umieszczone w perspektywie realizacji i celów SGGW, jeśli mają się do tego przyczynić. Spośród wielu rozbudowanych publikacji związanych z SGGW można przypuszczać, że wiele z nich adresowanych jest bezpośrednio do SGGW, ale nie są one przez autorów oznaczone ani oznaczone jako takie. i źródła utrzymania stanowią od 150 do 350 artykułów. Ponadto badania koncentrują się w określonych krajach (Senegal, Etiopia), najczęściej tam, gdzie programy SGGW poczyniły największe postępy i gdzie było najwięcej funduszy. W przypadku krajów mniej reprezentowanych, takich jak Burkina Faso, Mali i Niger, w bazie danych związanych z SGGW zebrano odpowiednio 393, 170 i 991 odniesień, co pokazuje, że badania prowadzone są we wszystkich krajach i obszarach objętych inicjatywą SGGW. Badania te muszą być umieszczone w perspektywie realizacji i celów SGGW, jeśli mają się do tego przyczynić. Spośród wielu rozbudowanych publikacji związanych z SGGW można przypuszczać, że wiele z nich adresowanych jest bezpośrednio do SGGW, ale nie są one przez autorów oznaczone ani oznaczone jako takie. i źródła utrzymania stanowią od 150 do 350 artykułów. Ponadto badania koncentrują się w określonych krajach (Senegal, Etiopia), najczęściej tam, gdzie programy SGGW poczyniły największe postępy i gdzie było najwięcej funduszy. W przypadku krajów mniej reprezentowanych, takich jak Burkina Faso, Mali i Niger, w bazie danych związanych z SGGW zebrano odpowiednio 393, 170 i 991 odniesień, co pokazuje, że badania prowadzone są we wszystkich krajach i obszarach objętych inicjatywą SGGW. Badania te muszą być umieszczone w perspektywie realizacji i celów SGGW, jeśli mają się do tego przyczynić. Spośród wielu rozbudowanych publikacji związanych z SGGW można przypuszczać, że wiele z nich adresowanych jest bezpośrednio do SGGW, ale nie są one przez autorów oznaczone ani oznaczone jako takie.
Celem pomyślnego wdrożenia SGGW w regionie Sahelu jest mobilizacja, kapitalizacja i uwspólnienie wszystkich sił badawczych we wszystkich skalach, a nie tylko tych, które do tej pory twierdziły, że skupiają się na SGGW. Można to przewidzieć poprzez rozwój i artykulację regionalnych, krajowych i lokalnych interdyscyplinarnych sieci badawczych wokół SSGW.
Podobnie, oprócz mobilizacji badaczy, prace nad wdrożeniem SGGW wskazują na potrzebę rozważenia kontekstu interwencji GGW, aby wyjść poza utarte podejścia do rozwoju w Sahelu. W kilku badaniach zwrócono uwagę na potrzebę opracowania systemowego, inkluzywnego i transdyscyplinarnego podejścia, aby nie ograniczać SGGW wyłącznie do kwestii ekologicznych i imperatywów narodowych. Potwierdza to wnioski z naszych ustaleń na temat potrzeby tworzenia sieci kontaktów na wszystkich poziomach i mobilizacji w różnych aspektach i krajach badania. Ponadto SGGW nie powinno być rozpatrywane tylko na poziomie regionalnym, ponieważ jego sukces zależy również od integracji z lokalnymi projektami, jak ma to miejsce w mieście Chami w Mauretanii [38] .]. Wreszcie, wiele badań ilustruje trudne powiązania między skalą krajową i lokalną w programach SGGW, aby pokazać znaczenie zaangażowania społeczności lokalnych i uwzględnienia lokalnej wiedzy dla sukcesu SGGW. Wynik ten jest zgodny z większością prac nad czynnikami adaptacyjnymi i potrzebą włączenia lokalnej wiedzy do programów adaptacji do degradacji gruntów [ 39 , 40 ]. Badania można również prowadzić przy użyciu podejść bardziej partycypacyjnych w celu oceny potrzeb i wpływu GGW na poziomie społeczności. Dla sukcesu SGGW na rok 2030 kluczowe jest zaangażowanie różnorodnych interesariuszy w dialog.
Monitoring GGW i osiąganie jego celów musi być również wspierany badaniami w celu wypracowania zharmonizowanych wskaźników opisujących realia problemów społeczno-ekologicznych oraz dynamikę wokół SGGW. Wskaźniki wybrane do skutecznego monitoringu muszą integrować aspekty multidyscyplinarne i obejmować wszystkie cele SGGW. Dlatego opracowanie wskaźników wielokryterialnych jest ważnym krokiem w zapewnieniu sukcesu programów SGGW. Wreszcie, wskaźniki te muszą być przedmiotem konsensusu między różnymi zainteresowanymi stronami, w tym społecznościami lokalnymi, aby zapewnić skuteczne zarządzanie projektami GGW.

5. Wnioski

Inicjatywa Wielkiego Zielonego Muru, zapoczątkowana w 2005 r. na Konferencji Szefów Państw i Rządów Wspólnoty Państw Sahelu i Sahary, jest szeroko zakrojoną, ambitną odpowiedzią Unii Afrykańskiej na wyzwania związane z walką z pustynnieniem, zmianami klimatycznymi, utratą różnorodności biologicznej i ubóstwo. Inicjatywa ta jest zapowiedzią tego, co było zalecane w 2015 r. w Global Sustainable Development Report [ 41], a mianowicie, że cele zrównoważonego rozwoju zostaną osiągnięte tylko wtedy, gdy inicjatywy skupią się na udokumentowaniu interakcji między celami każdego z SDGs. Innymi słowy, Wielki Zielony Mur odniesie sukces tylko wtedy, gdy przyczyni się do realizacji ambicji klimatycznych, neutralności w zakresie degradacji gruntów, zachowania i zwiększenia bioróżnorodności, walki z ubóstwem, bezpieczeństwa żywnościowego itp.
W swoim dziesięcioletnim planie inwestycji priorytetowych na lata 2021–2030 ( https://www.grandemurailleverte.org/images/ENG-DPIP.pdf (dostęp: 11 września 2022 r.)), Panafrykańska Agencja Wielkiego Zielonego Muru (PAGGW) identyfikuje pięć grup Priorytetowych Programów Oddziaływania, z których jedna dotyczy „Wzmocnienia zdolności naukowych i technicznych”.
Nasze wyniki pokazały, że badania rzekomo badające SGGW są zdominowane przez tematy ekologiczne, przy czym większość prac ma na celu scharakteryzowanie rozmieszczenia populacji zdrewniałych i trawiastych wzdłuż ścieżki SGGW oraz warunków pomyślnych programów ponownego zalesiania. Drugi co do wielkości temat koncentruje się na wyzwaniach związanych z wdrażaniem SGGW, zwłaszcza na poziomie koncepcyjnym i politycznym. Inne tematy to adaptacja lokalnych społeczności, usługi ekosystemów drzew, zmiana pokrycia terenu, mikrobiologia, gleboznawstwo i klimat. Pojawiają się pewne luki w badaniach, takie jak pasterstwo, woda, magazynowanie dwutlenku węgla, zatrudnienie i zarządzanie. Badania nad SGGW prowadzone są albo na poziomie lokalnym, albo na poziomie Sahelu, a niewiele łączy te dwa zagadnienia. Niektóre kraje i obszary są nadreprezentowane, zwłaszcza Senegal. Większość pierwotnych danych o SGGW występujących w literaturze dotyczy zmian ekologicznych i pokrycia terenu, a niewiele innych celów, zwłaszcza społecznych. Istnieje potrzeba zdefiniowania naukowo potwierdzonych wskaźników monitorowania SGGW.
Wreszcie, bardziej dogłębny zbiór dotyczący kwestii degradacji gruntów i zrównoważonego zarządzania ekosystemami wykazał, że istnieją badania, które mogą przyczynić się do pomyślnego wdrożenia SGGW i są w stanie wypełnić luki badawcze zidentyfikowane w badaniach oznaczonych jako SGGW.
Podsumowując prace naukowe przeprowadzone w krajach Wielkiego Zielonego Muru w regionie Sahelu oraz podkreślając potrzebę rozwoju badań interdyscyplinarnych, systemowych i inkluzywnych, nasz artykuł dostarcza elementów do konsolidacji wkładu wiedzy naukowej w PAGGW 2021–2030 porządek obrad. Ta wiedza fachowa wymaga środków finansowych, aby nadal generować wiedzę umożliwiającą zwiększanie skali rozwiązań dostosowanych do wielu wyzwań związanych z Wielkim Zielonym Murem, i musi zostać wzięta pod uwagę przez organy odpowiedzialne za planowanie i koordynację działań. Należy zachęcać i wspierać w perspektywie długoterminowej położenie większego nacisku na inwestycje w sieci południe-południe i południe-północ. Podobnie należy ustanowić bliskie partnerstwo  z agencjami finansującymi w celu wspólnego projektowania zorientowanych na rozwiązania projektów badawczych.

Materiały dodatkowe

Poniższe informacje są dostępne online pod adresem https://www.mdpi.com/article/10.3390/land11101744/s1 , Tabela S1: Liczba odniesień zebranych na bazę danych na różnych etapach; Rysunek S1: Liczba publikacji według kraju i według kategorii WOS w rozszerzonych badaniach dotyczących SGGW.

Autorskie Wkłady

Konceptualizacja, LB, J.-LC, RD, ML i BS; metodologia, LB, J.-LC, RD, ML i BS; walidacja, LB, J.-LC, RD, ML i BS; analiza formalna, LB, J.-LC, RD, ML i BS; pisanie — przygotowanie pierwotnego szkicu, LB i J.-LC; pisanie — recenzja i redagowanie, LB i J.-LC; wizualizacja, LB; nadzór, J.-LC; administracja projektu, J.-LC Wszyscy autorzy przeczytali i zaakceptowali opublikowaną wersję manuskryptu.

Finansowanie

Badania te zostały sfinansowane z funduszu zalążkowego IRD na potrzeby badań Great Green Wall.

Oświadczenie o dostępności danych

Zbiór danych wykorzystany w tym badaniu jest w pełni dostępny na https://data.mendeley.com/datasets/fv6xg2rc26 (dostęp: 11 września 2022 r.).

Konflikt interesów

Autorzy deklarują brak konfliktu interesów.

Bibliografia

  1. Shukla, PR; Skeg, J.; Buendia, EC; Masson-Delmotte, V.; Pörtner, HO; Roberts, DC; Zhai, P.; Slade, R.; Connors, S.; Van Diemen, S. Zmiany klimatu i grunty: raport specjalny IPCC na temat zmian klimatu, pustynnienia, degradacji gruntów, zrównoważonego zarządzania gruntami, bezpieczeństwa żywnościowego i strumieni gazów cieplarnianych w ekosystemach lądowych ; Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC): Genewa, Szwajcaria, 2019. [ Google Scholar ]
  2. UNCCD. Global Land Outlook , wyd. 1; UNCCD: Bonn, Niemcy, 2017. [ Google Scholar ]
  3. IPBES. Raport oceniający IPBES dotyczący degradacji i rekultywacji gruntów ; L. Montanarella, R. Scholes, A. Brainich, wyd.; Sekretariat Międzyrządowej Platformy Naukowo-Politycznej ds. Różnorodności Biologicznej i Usług Ekosystemowych: Bonn, Niemcy, 2018; 744p. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  4. ELD. Ścieżki i opcje działań i zaangażowania interesariuszy, na podstawie masowego otwartego kursu internetowego ELD z 2015 r. „Zaangażowanie interesariuszy” ; Przewodnik dla praktyków; Departament Wyborów Singapur (ELD): Singapur, 2015.
  5. UNCCD. Stan realizacji Wielkiego Zielonego Muru i droga do 2030 roku ; Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zwalczania pustynnienia: Bon, Niemcy, 2020. [ Google Scholar ]
  6. FAO. Budowa Wielkiego Zielonego Muru Afryki: przywracanie zdegradowanych terenów suchych dla silniejszych i bardziej odpornych społeczności ; Wyżywienia i Rolnictwa Organizacji Narodów Zjednoczonych: Rzym, Włochy, 2016. [ Google Scholar ]
  7. Bruckmann, L.; Chotte, JL; Loireau, M.; Duponnois, R.; Sultan, B. Bibliometric References on Sahelian Great Green Wall – 2022, Mendeley Data, V1. Available online: https://www.researchgate.net/profile/Anne-Schucknecht/publication/305754967_Monitoring_project_impact_on_biomass_increase_in_the_context_of_the_Great_Green_Wall_for_the_Sahara_and_Sahel_Initiative_in_Senegal/links/579f453e08ae6a2882f60030/Monitoring-project-impact-on-biomass-increase-in-the-context-of-the-Great -Green-Wall-for-the-Sahara-and-Sahel-Initiative-in-Senegal.pdf (dostęp: 11 września 2022 r.).
  8. Mahamat-Saleh, M.; Ndiaye, O.; Diallo, doktor medycyny; Goj S.; Niang, K.; Diallo, A.; Guisse, A. Caractérisation Des Peuplements Ligneux Sur Le Tracé de La Grande Muraille Verte Au Tchad. Int. J. Biol. chemia nauka 2015 , 9 , 2617–2627. [ Google Scholar ] [ CrossRef ][ Wersja zielona ]
  9. Guihini, MA; Diallo, doktor medycyny; Diallo, A.; Saleh, MM; Guisse, A. Distribution Des Ligneux Sur Le Tracé de La Grande Muraille Verte: Cas de Batha et de Wadi-Fira Ouest Au Tchad. Int. J. Biol. chemia nauka 2021 , 15 , 144–155. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  10. Niang, K.; Ndiaye, O.; Ali, D.; Guisse, A. Flore et Structure de La Végétation Ligneuse Le Long de La Grande Muraille Verte Au Ferlo, Nord Sénégal. J. Appl. Biologia. 2014 , 79 , 6938–6946. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  11. Thiam S.; Sambou, B.; Mbow, C.; Guisse, A. Élaboration de Modèles Allométriques d’Acacia Sénégal L. Willd Pour l’analyse Du Carbone Ligneux En Milieu Sahélien: Cas de La Zone Sylvopastorale Au Sénégal. Afr. nauka 2014 , 10 , 304–315. [ Google Scholar ]
  12. Diallo, doktor medycyny; Mahamat-Saleh, M.; Goalbaye, T.; Wade, TI; Niang, K.; Diop, A.; Guisse, A. Chute et décomposition de la litière de cinq espèces ligneuses et leur influence sur la biomasse herbacées dans la zone Nord Ferlo Sénégal. J. Rech. nauka L’université Lomé 2016 , 18 , 1–18. [ Google Scholar ]
  13. Kelly, BA; Sanogo, S.; Sidibe, SI; Castillo-Lorenzo, E.; Ceci, P.; Ulian, T. Przywracanie roślinności i zdegradowanych terenów za pomocą metody wspomaganej regeneracji naturalnej (ANRA): studium przypadku w Bankass w centrum Mali w Afryce Zachodniej. Otaczać. Dev. Podtrzymywać. 2021 , 23 , 14123–14139. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  14. Ba, A.; Guissou, T.; Duponnois, R.; Plenchette, C.; Sacko, O.; Sidibe, D.; Sylla, K.; Windou, B. Mycorhization contrôlée et fertilization phosphatée: Applications à la udomowienie du jujubier, arbre fruitier forestier sahélien. W La Grande Muraille Verte: Capitalization des Recherches et Valorisation des Savoirs Locaux ; Dia, A., Duponnois, R., wyd.; syntezy; IRD: Marsylia, Francja, 2012; s. 253–264. ISBN 978-2-7099-1738-4 . [ Google Scholar ]
  15. Thioye, B.; Kane, A.; Spadek, D .; Ndiaye, C.; Ba, M.; Sanguin, H.; Duponnois, R.; Diédhiou, AG; De Faria, SM; Sylla, S.; i in. Amélioration de La Croissance et de La Nutrition Du Jujubier (Ziziphus mauritiana Lam.) Par l’inoculation Mycorhizienne et La Fertilization Phosphatée Sur Le Tracé Du Projet Grande Muraille Verte Au Sénégal ; Journée Internationale de la Francophonie: Paryż, Francja, 2015; Dostępne w Internecie: https://agritrop.cirad.fr/575952/ (dostęp: 11 września 2022 r.).
  16. Goffner, D.; Sinare, H.; Gordon, LJ The Great Green Wall for the Sahara and the Sahel Initiative jako szansa na zwiększenie odporności w krajobrazach i źródłach utrzymania Sahelu. Rej. Otaczać. Zmiana 2019 , 19 , 1417–1428. [ Google Scholar ] [ CrossRef ][ Wersja zielona ]
  17. Mazzero, H.; Perrotton, A.; KA, A.; Goffner, D. Rozpakowywanie dziesięcioleci wieloskalowych wydarzeń i rozwoju środowiskowego w senegalskim Sahelu: lekcje i perspektywy na przyszłość. Land 2021 , 10 , 755. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  18. Nkonya, E.; Anderson, W. Wykorzystanie przepisów dotyczących produktywności gospodarczej ziemi bez degradacji jej kapitału naturalnego. J. Suchy. Otaczać. 2015 , 112 , 33–43. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  19. O’Connor, D.; Ford, J. Zwiększenie efektywności „Wielkiego Zielonego Muru” jako adaptacja do skutków zmian klimatu i pustynnienia w Sahelu. Zrównoważony rozwój 2014 , 6 , 7142–7154. [ Google Scholar ] [ CrossRef ][ Wersja zielona ]
  20. Bally, R.; Duponnois, R. La Grande Muraille verte. Wlać Sci. 2013 , 62–68. [ Google Scholar ]
  21. Dia, A.; Duponnois, R. (red.) La Grande Muraille Verte: Capitalization des Recherches et Valorisation des Savoirs Locaux ; IRD: Marsylia, Francja, 2012; ISBN 978-2-7099-1738-4 .
  22. Dia, A.; Duponnois, R.; Wade, A. Le Projet Majeur Africain de la Grande Muraille Verte: Concepts et Mise en Oeuvre ; syntezy; IRD: Marsylia, Francja, 2010; ISBN 978-2-7099-1696-7 .
  23. Boetsch, G.; Duboz, P.; Guisse, A.; Sarr, P. La Grande Muraille Verte. Une Réponse Africaine Au Changement Climatique ; CNRS: Paryż, Francja, 2019. [ Google Scholar ]
  24. Ndiaye, A. Praktyki projektu Wielkiego Zielonego Muru w Ferlo (Senegal): Wpływ na odporność i rozwój duszpasterstwa. Świat J. Soc. nauka 2016 , 3 . [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  25. Albergel, J.; Diop, S. Aménagements Hydrauliques Innovants Pour La Gestion Conservatoire Des Eaux et Des Sols Sur Le Tracé de La Grande Muraille Verte. W La Muraille Verte: Capitalization des Recherches et Valorisation des Savoirs Locaux ; IRD, wyd.; IRD: Dakar, Senegal, 2012; 32p. [ Google Scholar ]
  26. Descroix, L.; Diédhiou, A. État des sols et évolution dans un Contexte de changements climatiques. W La Grande Muraille Verte ; Dia, A., Duponnois, R., wyd.; IRD: Marsylia, Francja, 2012; s. 163–200. [ Google Scholar ]
  27. Assouma, MH; Hiernaux, P.; Lecomte, P.; Ickowicz, A.; Bernoux, M.; Vayssières, J. Kontrastujące bilanse sezonowe w sahelskim ekosystemie pasterskim skutkują neutralnym rocznym bilansem węgla. J. Suchy. Otaczać. 2019 , 162 , 62–73. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  28. Sagna, MB; Khoudia, S.; Guisse, A.; Goffner, DD Balanites aegyptiaca (L.) Delile: Rozmieszczenie geograficzne i wiedza etnobotaniczna przez lokalne populacje w Ferlo (północny Senegal). Biotechnologia. Agron Société Environ./Biotechnol. Agron soc. Otaczać. 2014 , 18 , 503–511. [ Google Scholar ]
  29. Kebe, IM; Sagna, MB; Diallo, doktor medycyny; Diallo, A.; Diatta, S.; Ngom, D.; Peiry, JL; Goffner, D.; Guisse, A. Etude des caractéristiqques écologiques d’un peuplement ligneux de la Grande Muraille Verte dans le Ferlo nord, Sénégal. Rev. L’environnement Biodiversité 2020 , 5 , 63–76. [ Google Scholar ]
  30. Dendoncker, M.; Vincke, C. Niskie pozycje topograficzne poprawiają stabilność roślinności drzewiastej w Ferlo (Senegalski Sahel). J. Suchy. Otaczać. 2020 , 175 , 104087. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  31. Meroni, M.; Schucknecht, A.; Fasbender D.; Rembold, F.; Fava, F.; Mauclaire, M.; Goffner, D.; Di Lucchio, LM; Leonardi, U. Monitorowanie teledetekcji interwencji rekultywacyjnych w środowiskach półpustynnych z projektem statystycznym wpływu kontroli przed i po. Int. J. Appl. Ziemia Obs. Geoinf. 2017 , 59 , 42–52. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  32. Schucknecht, A.; Meroni, M.; Rembold, F. Monitorowanie wpływu projektu na wzrost biomasy w kontekście inicjatywy Great Green Wall dla Sahary i Sahelu w Senegalu ; Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej: Ispra, Włochy, 2016. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  33. Sacande, M.; Berrahmouni, N. Udział społeczności i kryteria ekologiczne wyboru gatunków i przywracania kapitału naturalnego dzięki gatunkom rodzimym w Sahelu. Przywróć. eko. 2016 , 24 , 479–488. [ Google Scholar ] [ CrossRef ][ Wersja zielona ]
  34. Sacande, M.; Berrahmouni, N.; Hargreaves, S. Udział społeczności w modelu renowacji Wielkiego Zielonego Muru w sercu Afryki 1. Unasylva 2015 , 66 , 44. [ Google Scholar ]
  35. Sacande, M. Program odbudowy w praktyce Wielkiego Zielonego Muru w Afryce. Nat. Fauna 2016 , 30 , 62–65. [ Google Scholar ]
  36. Duboz, P.; Boetsch, G.; Guisse, A.; Goffner, D.; PEIRY, J.-L.; Sarr, P.; Macia, E. Zalesianie i stan zdrowia populacji w Tessekere w Senegalu. Rej. Otaczać. Zmiana 2019 , 19 , 1643–1651. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  37. Duboz, P.; Boetsch, G.; Guisse, A.; Macia, E. Ocena wpływu na zdrowie środowiskowego projektu rozwoju panafrykańskiego: perspektywa migracji. SSM-Popul. Zdrowie 2020 , 11 , 100633. [ Google Scholar ] [ CrossRef ] [ PubMed ]
  38. Gagnol, L.; Magrin, G.; Chevrillon-Guibert, R. Chami, ville nouvelle et ville de l’or. Une trajectoire urbaine insolite en Mauritanie. L’Espace Polit. 2020 , 38 . [ Google Scholar ] [ CrossRef ][ Wersja zielona ]
  39. Trzcina, MS; Dougill, AJ; Taylor, MJ Integracja wiedzy lokalnej i naukowej w celu przystosowania się do degradacji gruntów: Opcje zarządzania terenami wypasu Kalahari. Degradacja ziemi. Dev. 2007 , 18 , 249–268. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  40. van Haren, N.; Fleiner R.; Liniger, H.; Harari, N. Wkład inicjatyw społecznościowych w cel zrównoważonego rozwoju, jakim jest neutralność degradacji gruntów. Otaczać. nauka Polityka 2019 , 94 , 211–219. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  41. Niezależna grupa naukowców powołana przez Sekretarza Generalnego, Global Sustainable Development Report 2019: The Future is Now — Science for Achieving Sustainable Development ; Organizacja Narodów Zjednoczonych: Nowy Jork, NY, USA, 2019; Dostępne w Internecie: https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/24797GSDR_report_2019.pdf (dostęp: 11 września 2022 r.).

Przyspieszyć mobilizację afrykańskiej i międzynarodowej wiedzy naukowej w celu wzmocnienia badań interdyscyplinarnych na rzecz sukcesu Wielkiego Zielonego Muru Sahelskiego do 2030 r.

1 Institut de Recherche pour le Développement, Eco & Sols, Universités Montpellier, IRD, CIRAD, INRAE, SupAgro, 34060 Montpellier, Francja
2 Institut de Recherche pour le Développement, LSTM, Universités Montpellier, IRD, CIRAD, INRAE, SupAgro, 34398 Montpellier, Francja
3 Institut de Recherche pour le Développement, Espace-DEV, Universités Montpellier, de la Réunion, de Guyane, des Antilles, de Perpignan, 66860 Perpignan, Francja
4 Institut de Recherche pour le Développement, UMR 228 Espace-Dev, 34093 Montpellier, Francja
*
Autor do którego korespondencja powinna być adresowana.
Land 2022 , 11 (10), 1744; https://doi.org/10.3390/land11101744
Otrzymano: 12 września 2022 r / Zmieniono: 1 października 2022 r / Przyjęto: 2 października 2022 r / Opublikowano: 8 października 2022 r
Uwaga wydawcy: MDPI pozostaje neutralne w odniesieniu do roszczeń jurysdykcyjnych w opublikowanych mapach i powiązań instytucjonalnych.

Udostępnij i cytuj

Styl MDPI i ACS

Bruckmann, L.; Chotte, J.-L.; Duponnois, R.; Loireau, M.; Sultan, B. Przyspieszyć mobilizację afrykańskiej i międzynarodowej wiedzy naukowej w celu przyspieszenia badań interdyscyplinarnych na rzecz sukcesu Sahelskiego Wielkiego Zielonego Muru do 2030 r. Land 2022 , 11 , 1744. https://doi.org/10.3390/land11101744

Metryki artykułów

Cytaty

Nie znaleziono cytatów dla tego artykułu, ale możesz sprawdzić w Google Scholar

Statystyki dostępu do artykułów

Article access statisticsArticle Views3. Dec4. Dec5. Dec6. Dec7. Dec8. Dec9. Dec10. Dec11. Dec12. Dec13. Dec14. Dec15. Dec16. Dec17. Dec18. Dec19. Dec20. Dec21. Dec22. Dec23. Dec24. Dec25. Dec26. Dec27. Dec28. Dec29. Dec30. Dec31. Dec1. Jan2. Jan3. Jan4. Jan5. Jan6. Jan7. Jan8. Jan9. Jan10. Jan11. Jan12. Jan13. Jan14. Jan15. Jan16. Jan17. Jan18. Jan19. Jan20. Jan21. Jan22. Jan23. Jan24. Jan25. Jan26. Jan27. Jan28. Jan29. Jan30. Jan31. Jan1. Feb2. Feb3. Feb4. Feb5. Feb6. Feb7. Feb8. Feb9. Feb10. Feb11. Feb12. Feb13. Feb14. Feb15. Feb16. Feb17. Feb18. Feb19. Feb20. Feb21. Feb22. Feb23. Feb24. Feb25. Feb26. Feb27. Feb28. Feb1. Mar2. Mar0100025050075012509. JanSum: 766Daily views: 2

Aby uzyskać więcej informacji na temat statystyk czasopisma, kliknij tutaj .

Wiele żądań z tego samego adresu IP jest liczone jako jedno wyświetlenie.
Link do artykułu: https://www.mdpi.com/2073-445X/11/10/1744
Obraz wyróżniający: Płaskowyż Ennedi położony jest na granicy Sahary i Sahelu. By David Stanley from Nanaimo, Canada – Acacia Trees, CC BY 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=60062570