Aleksander I Filhellen /Massimo Manzo

0
48

 

Tetradrachma wybita za panowania Aleksandra I Macedońskiego
Monety CNG (CC BY-SA)
Aleksander I Macedoński, znany również jako Aleksander I Filhellen („przyjaciel Greków”) lub „Bogaty”, był królem starożytnej Macedonii od około 498 do 454 roku p.n.e. Znany jest z roli, jaką odegrał podczas drugiego najazdu Persów na Grecję (480 r. p.n.e.) podczas wojen perskich, w którym według greckiego historyka Herodota potajemnie wspierał Greków przeciwko Persom, ale także z udziału w Igrzyska Olimpijskie i jego próba rozszerzenia swojego królestwa i zreformowania armii macedońskiej.

Bezwzględny Książę

Aleksander , członek dynastii Argeadów, która rządziła Macedonią od VIII w. p.n.e., był synem króla Amyntasa I. Niewiele wiadomo o jego początkach, ale można przypuszczać, że kształcił się jak typowy macedoński książę, uprawiający polowanie i przechodzi szkolenie wojskowe. Herodot opowiada nam o ważnym epizodzie, który musiał mieć miejsce około 510 roku p.n.e., ukazującym osobowość Aleksandra, gdy był on jeszcze młodym księciem.

UWAŻA SIĘ, ŻE HISTORIA OPOWIEDZIANA PRZEZ HERODOTA ZOSTAŁA WYMYŚLONA, ​​ABY ZWIĘKSZYĆ JEGO SŁAWĘ I PODKREŚLIĆ JEGO PRZEBIEGŁĄ INTELIGENCJĘ.
W tym roku Megabazos, jeden z najpotężniejszych generałów Wielkiego Króla Persji Dariusza I (r. 522-486 p.n.e.), wysłał poselstwo do Amyntasa, prosząc o „ziemię i wodę”, na znak poddania się władzy Perskie rządy. Król się zgodził, wyprawiając bankiet dla siedmiu perskich posłów, którzy szybko zaczęli się upijać i poprosili o towarzystwo kobiet. W związku z tym przyprowadzono na ucztę niektóre Macedońskie kobiety, które wkrótce potem były molestowane przez perskich gości. Wściekły zachowaniem Persów Aleksander obmyślił sprytny i zdradziecki plan ich zabicia. Młody książę kazał swoim przyjaciołom przebrać się za kobiety, przedstawiając je na przyjęciu jako „specjalny prezent” dla swoich zagranicznych gości. Wkrótce potem wymordowali Persów.
Według Herodota:
Aleksander kazał po jednym Macedończyku w przebraniu kobiety usiąść przy każdym Persie, a gdy Persowie próbowali położyć na nich ręce, zabili ich. I tak zginęli przez ten los, zarówno oni sami, jak i ich towarzysze; bo przyjechały z nimi powozy, służba i cały przepych ekwipunku, a wszystko to zostało usunięte w tym samym czasie, co oni. (V, 20 [5]; 21 [1])
Zabójstwo posłów utrzymywano w tajemnicy, ale wkrótce Persowie próbowali dowiedzieć się, co stało się z ich zaginionymi ludźmi. Śledztwem kierował generał Bubares. Aleksander po raz kolejny wykazał się przebiegłością, przekupując perskiego generała dużą sumą pieniędzy i oferując mu swoją siostrę Gygeę za żonę.
Uczeni uważają małżeństwo siostry Aleksandra z Bubare za prawdopodobne, ale większość historyków uważa, że ​​zabójstwo posłów perskich jest fałszywe. Herodot nie podaje istotnych szczegółów, takich jak imiona i nazwiska szlachty zamordowanej przez Aleksandra, a dla niektórych jest mało prawdopodobne, aby taki młody książę jak on, bez zgody ojca, odważył się popełnić tak brutalny czyn, zagrażający nowo powstałej stosunki dyplomatyczne z perskim imperium Achemenidów. Krótko mówiąc, uważa się, że historia opowiedziana przez Herodota została wymyślona przez źródła bliskie Aleksandrowi, aby zwiększyć jego sławę i podkreślić jego przebiegłą inteligencję.

Tajny sojusznik Greków?

Kiedy Aleksander wstąpił na tron, po śmierci ojca (ok. 498 p.n.e.), Macedonia w dalszym ciągu pozostawała perskim protektoratem, a w 492 p.n.e. nowy król poddał się perskiemu generałowi Mardoniuszowi. Kiedy w 480 roku p.n.e. Kserkses I najechał Grecję z potężną armią, mając nadzieję na aneksję miast – państw, Aleksander musiał zapewnić najeźdźcom wsparcie militarne i logistyczne. Jednak według Herodota w czasie wojny potajemnie pomagał Grekom .
Podczas gdy armia koalicji greckiej osiedliła się w dolinie Tempe w Tesalii (północna Grecja), Aleksander ostrzegł ich przed niebezpieczeństwem związanym z ich bezbronną pozycją strategiczną, zmuszając ich do wycofania się. Później, po bitwie pod Salaminą (480 p.n.e.), został wysłany przez Mardoniusza, aby kierować misją dyplomatyczną w Atenach, mającą na celu nakłonienie Ateńczyków do podpisania traktatu pokojowego z Kserksesem. Aleksander został wybrany do tej misji, ponieważ był „przyjacielem” Aten i otrzymał honorowy tytuł „ proxenos ” (przyjaciela miasta), nadany mu po tym, jak w przeszłości pomagał Ateńczykom w dostarczaniu drewna na budowę ich floty , prawdopodobnie przed wybuchem drugiej wojny perskiej. Oferta pokojowa została jednak stanowczo odrzucona.

 

Arystydes i Aleksander I, 479 p.n.e
Arystydes i Aleksander I, 479 p.n.e
Nieznany artysta (domena publiczna)
Inne wydarzenie ukazuje makiaweliczną postawę Aleksandra podczas drugiej inwazji perskiej. W 479 roku p.n.e., w noc poprzedzającą bitwę pod Platejami, król macedoński rzekomo odwiedził obóz grecki, ujawniając Grekom plany bojowe Mardoniosa.
Według Herodota ponownie przemówił do Ateńczyków:
Ateńczycy, daję wam te moje słowa w zaufaniu, nakazując wam, abyście zachowali je w tajemnicy i nie mówili o nich nikomu poza Pauzaniaszem, abyście nie doprowadzili mnie do ruiny; bo nie wypowiadałbym ich, gdybym nie dbał o to, bardziej dla ogólnego bezpieczeństwa Hellady, biorąc pod uwagę, że sam jestem Hellenem z pierwotnego pochodzenia i nie chciałbym, aby Hellada była zniewolona, ​​zamiast wolna. Mówię zatem, że Mardoniusz i jego armia nie mogą sprawić, by ofiary były zgodne z ich zamysłem, gdyż w przeciwnym razie już dawno byście walczyli. Teraz jednak postanowił porzucić ofiary i rozpocząć bitwę o świcie; bo, jak przypuszczam, obawia się, że nie zgromadzicie się w większej liczbie. Dlatego przygotujcie się; a jeśli mimo wszystko Mardoniusz odłoży bitwę i nie będzie jej kontynuował, pozostańcie tam, gdzie jesteście i wytrwajcie cierpliwie; gdyż mają zapasy tylko na kilka dni. A jeśli według waszego uznania ta droga będzie rozstrzygnięta, to każdy z was powinien pamiętać o mnie także w sprawie wyzwolenia, ponieważ ze względu na Hellenów dopuściłem się tak niebezpiecznego czynu z powodu mojej troski o was, chcąc ukazać wam zamysł Mardoniosa, aby barbarzyńcy nie napadli na was, gdy się ich jeszcze nie spodziewacie, a ja jestem Aleksander Macedoński. (IX, 45)
Triumf Greków nad Persami pod Platejami oznaczał koniec wojny i po tym wydarzeniu Aleksander zdecydował się stanąć po stronie Greków, pomagając im wypędzić Persów z ich terytorium.
Prawdziwość wszystkich tych epizodów wspomnianych przez Herodota jest częściowo kwestionowana przez niektórych historyków, pewne jest jednak to, że zarówno w trakcie, jak i po wycofaniu się Persów, Aleksander wykazał się doskonałymi umiejętnościami dyplomatycznymi, utrzymując jedność swego królestwa i kładąc podwaliny pod jego przyszły wzrost.

Przyjaciel Poetów i Mistrz Olimpijski

UDZIAŁ ALEKSANDRA W IGRZYSKACH OLIMPIJSKICH ZOSTAŁ PÓŹNIEJ WYKORZYSTANY DO ZADEMONSTROWANIA JEGO PRZYWIĄZANIA DO KULTURY HELLEŃSKIEJ.
Znaczącym wydarzeniem w życiu Aleksandra był jego udział w igrzyskach olimpijskich, które miały miejsce około 496 roku p.n.e. Początkowo groziło mu wykluczenie przez pozostałych uczestników, gdyż igrzyska były zarezerwowane wyłącznie dla Greków, którzy uważali Macedończyków za „barbarzyńców”. Aleksander udowodnił jednak, że jego dynastia wywodzi się od Temenusa, starożytnego króla Argos, uważanego za bezpośredniego potomka legendarnego greckiego bohatera Herkulesa, i dlatego został dopuszczony do udziału w igrzyskach olimpijskich.
Aleksander zwyciężył w dyscyplinie stadion, prestiżowym wyścigu biegowym będącym częścią pięciu imprez Pięcioboju. Jego triumf uczcił słynny tebański poeta Pindar, który napisał na jego cześć wiersz, którego fragmenty mamy (Pindar, fr. 120-121 Maehl):
Ty, który nosisz to samo imię co potężny Darnanides
nieustraszony syn Amintasa
…przystoi dzielnemu świętowanie…
… z piękniejszymi piosenkami.
Tylko to zapewnia nieśmiertelne zaszczyty,
podczas gdy wspaniałe przedsięwzięcie umiera, jeśli jest przemilczane
Pindar odwiedził dwór macedoński jako gość, a jego przyjaźń z Aleksandrem pozostała wyryta w pamięci królów macedońskich. Rzeczywiście dwa wieki później, podczas zniszczenia Teb (335 p.n.e.), Aleksander Wielki (356-323 p.n.e.) oszczędził dawny ród Pindarów jedynie na znak szacunku dla szczególnej relacji poety z przodkiem. Pindar nie był jedynym poetą, który utrzymywał kontakty z Aleksandrem I. Król macedoński wspierał także Bakchylidesa, który również podobno zadedykował królowi kilka wierszy.
Udział Aleksandra w igrzyskach olimpijskich został później wykorzystany do zademonstrowania jego przywiązania do kultury helleńskiej. O kulturowej bliskości Greków świadczy także fakt, że zamówił on złote posągi w Delfach i Olimpii, dwóch najważniejszych greckich sanktuariach.

Ekspansja i reforma

Będąc u władzy jako król Macedonii, Aleksander potrafił wykorzystać okoliczności polityczne i obrócić je na swoją korzyść, anektując różne terytoria. Przejął kontrolę nad wschodnim regionem Doliny Strymonu, bogatym w kamieniołomy, a także podbił strategiczne miasto portowe Pydna nad Zatoką Termajską. Pomimo tytułu proxenos, terytorialne ambicje Aleksandra często stawiały go w sprzeczności z Atenami, walczącymi o kontrolę nad dużymi obszarami Chalkidiki i Tracji.
Z geopolitycznego punktu widzenia strategicznym celem Aleksandra było wyzwolenie Macedonii spod wpływów jej uciążliwych sąsiadów. Byli tam nie tylko Ateńczycy, którzy przybyli od strony morza, ale także Trakowie, którzy posiadali bogate kopalnie i wywierali presję na królestwo macedońskie od wschodu, a także plemiona iliryjskie i paeonskie, znane z najazdów na zachodnią i północną granicę .
Moneta wybita za panowania Aleksandra I Macedońskiego
Moneta wybita za panowania Aleksandra I Macedońskiego
Monety CNG (CC BY-SA)

 

Aby osiągnąć ten cel, Aleksander wprowadził ważną reformę wojskową, tworząc przyszły kręgosłup armii macedońskiej: hetairoi ( Towarzysze) i pezhetairoi (towarzysze piechoty).
Według słynnego fragmentu greckiego historyka Anaksymenesa z Lampsakos:
Po przyzwyczajeniu najsłynniejszych ludzi do służby w kawalerii, on [Aleksander] nadał im imię hetairoi; ale większość, czyli piechotę, […] nazwał je pezhetairoi. Uczynił to po to, aby każda z obu grup, uczestnicząc w królewskim Towarzystwie, była mu zawsze niezmiernie lojalna. (FGrH 72 F 4)
Uczeni uważają, że jednostka kawalerii hetairoi, utworzona przez lojalnych szlachciców, mogła być imitacją podobnych jednostek perskich. Jeśli chodzi o piechotę pezhetairoi  składała się ona z „nosicieli włóczni”, niewiele jednak wiemy o ich wyposażeniu, zaprojektowanym później na wzór hoplitów z greckich miast-państw.

Dziedzictwo

Aleksander I zmarł w 454 roku p.n.e., pozostawiając tron ​​swojemu starszemu synowi, Alcetasowi. Nie znamy dokładnych okoliczności jego śmierci, chociaż rzymski historyk Curtius Rufus zdaje się sugerować, że został zamordowany. Przydomek „Philhellene”, pod jakim jest do dziś znany, po raz pierwszy został wspomniany dopiero w II wieku n.e. przez historyka Diona Chryzostoma.
Panowanie Aleksandra trwało prawie 50 lat, podczas których królestwo Macedonii rozrosło się i osiągnęło dobrobyt. Pod jego przebiegłym przywództwem Macedonia stała się zjednoczonym państwem o spójnej tożsamości. Był to okres intensywnego handlu, charakteryzujący się rozwojem handlu przez obszar Bałkanów oraz wybrzeże Tracji i Chalkidiki. Aleksander rzeczywiście jest wymieniany przez Herodota jako bogaty władca, który „czerpał dzienny dochód w postaci talentu srebra ” z kopalni na górze Dysoron (V, 17). Potwierdzeniem tej zamożności, dzięki której zyskał przydomek „Bogaty”, jest wybicie kilku serii srebrnych monet.
W pierwszej połowie V wieku p.n.e. na tym obszarze miało miejsce także odrodzenie artystyczne, o czym świadczą znalezione później złote przedmioty i monety, a także zmiana w macedońskim stylu życia. Wielu z nich przestało być pasterzami zajmującymi się wypasaniem ludzi i osiedliło się w miastach , a inni zostali rolnikami. Ogólnie rzecz biorąc, powoli zaczęto ich uznawać za część greckiego świata. Dla samego Aleksandra uznanie przez najważniejsze sanktuaria Grecji było gestem „rewolucyjnym”, który położył podwaliny pod przyszłą dominację Filipa II Macedońskiego (359-336 p.n.e.).
Massimo Manzo
autorstwa 
opublikowane 15 kwietnia 2020 r.
RECENZJA REDAKCYJNAT en artykuł został sprawdzony przez nasz zespół redakcyjny przed publikacją, aby zapewnić dokładność, rzetelność i zgodność ze standardami akademickimi zgodnie z naszą polityką redakcyjną.

Bibliografia

Encyklopedia historii świata jest współpracownikiem Amazon i otrzymuje prowizję od kwalifikujących się zakupów książek.

o autorze

Massimo Manzo

Massimo jest niezależnym dziennikarzem i autorem historii mieszkającym we Włoszech. Jest współpracownikiem kilku magazynów o charakterze historycznym i naukowym.
Manzo, M. (2020, 15 kwietnia). Aleksander I Filhellen. Encyklopedia historii świata . Pobrano z https://www.worldhistory.org/Alexander_I_the_Philhellene/

Licencja i prawa autorskie

Przesłane przez , opublikowane 15 kwietnia 2020 r. Właściciel praw autorskich opublikował tę treść na poniższej licencji: Creative Commons Uznanie autorstwa-NonCommercial-ShareAlike . Licencja ta umożliwia innym remiksowanie, ulepszanie i rozwijanie tej zawartości w celach niekomercyjnych, pod warunkiem, że podają autora i udzielają licencji na swoje nowe dzieła na identycznych warunkach. W przypadku ponownej publikacji w Internecie należy dołączyć hiperłącze do adresu URL oryginalnego źródła treści. Należy pamiętać, że treści, do których prowadzą linki na tej stronie, mogą podlegać innym warunkom licencji.

Powyższy artykuł i poniższy materiał z YouTube publikuję w WOBEC nie bez powodu. Jakiś tydzień wcześniej zamieściłem na naszych łamach artykuł o tożsamości antycznych Macedończyków. Zadałem sobie wówczas pytanie: antycznych Macedończyków, czyli kogo? Państwowość antycznej Macedonii rozwijała się przez około pięć wieków, w tym pierwsze dwa są tylko legendarne. Czasy monarchii możemy liczyć właśnie od panowania Aleksandra I. Później od czasów panowania Filipa II mamy do czynienia z wielokulturowym imperium. Od czasów Aleksandra I, mamy do czynienia z nieustannymi podbojami. Kto był Macedończykiem? Pamiętajmy przy tym, że była to monarchia. Społeczeństwo składało się z panujących i poddanych, w Macedonii było też niewolnictwo. Szukam materiałów odnoszących się do struktury społecznej tego (zmieniającego wciąż swe terytorium państwa). Wszelkie rozważania na temat tożsamości jego mieszkańców są obarczone ryzykiem błędu uogólnienia. Warto też zastanowić się nad tym w jak kolejne podboje wpływały na zmiany ustrojowe w monarchii Macedonii? Przed historią, jako nauką, stoi wciąż wiele pytań.
                   Piotr Kotlarz

Link do artykułu: https://www.worldhistory.org/Alexander_I_the_Philhellene