Na Zachodnim Brzegu Tulkarm odczuwa skutki nowej kampanii wojskowej Izraela / Fatima Ibrahim

Późną nocą pod koniec marca izraelscy żołnierze walili w drzwi mieszkań w gęsto zaludnionym i zazwyczaj gwarnym sercu Tulkarm, miasta na północy okupowanego przez Izrael Zachodniego Brzegu. Padał ulewny deszcz, smagany na boki przez mroźne wiatry. Rodziny w domach obchodziły muzułmański miesiąc święty Ramadan, ale żołnierze nakazali ewakuację mieszkańców kilku budynków, powołując się na plany przekształcenia konstrukcji w wojskowe placówki.

Nie mogąc się sprzeciwić, rodziny pobiegły, by zebrać wszystkie rzeczy, jakie mogły – dokumenty tożsamości, kilka rzeczy osobistych – i odeszły. Ci, którzy mogli, zadzwonili do krewnych w różnych dzielnicach, by szukać schronienia w swoich domach. Inni nie mieli dokąd pójść. Wkrótce dzieci niosące torby z ubraniami i kocami wyszły na błotniste, ciemne drogi. Żołnierze dali rodzinom tylko godzinę na ucieczkę.

„Wszyscy wyszliśmy, błąkając się. Nikt nie wiedział, dokąd możemy pójść o tak późnej porze i w tak trudnej pogodzie” – powiedział The New Humanitarian Abdulsalam Sharab, 50-letni ojciec sześciorga dzieci. „Nie wiedzieliśmy, jaki jest cel przejmowania naszych domów. Co oznacza przekształcenie domu ośmioosobowej rodziny w koszary wojskowe?”

Ponad miesiąc później budynek Sharaba i inne budynki w centrum Tulkarm nadal są okupowane przez izraelskie wojsko.

Podobne scenariusze miały miejsce niezliczoną ilość razy w ostatnich miesiącach na Zachodnim Brzegu, gdzie 21 stycznia Izrael rozpoczął operację Żelazny Mur, największą od lat akcję militarną na tym  nielegalnie okupowanym terytorium.

Przemoc izraelskiego wojska i osadników – wraz z przymusowymi przesiedleniami, grabieżą ziemi i ekspansją osadnictwa – narasta na Zachodnim Brzegu od października 2023 r. Eskalacja rozpoczęła się po tym, jak palestyńska grupa polityczna i bojowa Hamas rozpoczęła śmiertelny atak na Izrael, ale została w dużej mierze przyćmiona przez niszczycielską wojnę odwetową Izraela w Strefie Gazy, gdzie władzę sprawuje Hamas.

Nowa kampania wojskowa na Zachodnim Brzegu, która  według izraelskich urzędników może potrwać rok, rozpoczęła się zaledwie dwa dni po  wejściu w życie obecnie zerwanego zawieszenia broni w Strefie Gazy. W pierwszym miesiącu ponad  40 000 osób zostało przesiedlonych ze swoich domów – największa liczba na Zachodnim Brzegu od czasu okupacji tego terytorium przez Izrael w 1967 r.

Izraelskie wojsko twierdzi, że ściga palestyńskie grupy bojowników, które powstały w ostatnich latach w obozach dla uchodźców na północy Zachodniego Brzegu. Ale oprócz zmuszania ludzi do opuszczenia domów i w dużej mierze niszczenia obozów w Tulkarm i Jenin, przejęło ziemię, zburzyło infrastrukturę, aresztowało  tysiące osób i zainstalowało dziesiątki  bram drogowych , aby kontrolować i ograniczać przemieszczanie się ludzi. Wszystko to dzieje się pośród  wezwań wysokich rangą polityków izraelskich do oficjalnej aneksji dużych części terytorium.

Gubernatorstwo Tulkarm, w którym znajdują się dwa najgęściej  zaludnione obozy na Zachodnim Brzegu dla Palestyńczyków wypędzonych ze swoich domów przez powstanie Izraela w 1948 r. oraz ich potomków, stało się jednym z epicentrów przemocy, obok Dżaninu i Tubasu na północy oraz Hebronu na południu.

Na długo przed październikiem 2023 r.

Nawet przed październikiem 2023 r. warunki życia Palestyńczyków na Zachodnim Brzegu były fatalne. W ciągu pierwszych ośmiu miesięcy tego roku przemoc osadników osiągnęła już  najwyższy poziom odnotowany przez ONZ od czasu rozpoczęcia dokumentowania w 2006 r., a przymusowe przesiedlenia z powodu przemocy również rosły.

Długotrwałe i stale zaostrzane przez Izrael  ograniczenia dotyczące 2,7 miliona Palestyńczyków mieszkających na Zachodnim Brzegu znacząco osłabiły gospodarkę.  Przykładem może być 567 izraelskich punktów kontrolnych utrudniających przepływ ludzi i towarów.

Sytuacja znacznie się pogorszyła po październiku 2023 r. Żelazny Mur to tylko najnowsza – i największa – z kilku znaczących izraelskich inwazji wojskowych w ciągu ostatniego półtora roku. Liczba punktów kontrolnych wzrosła również do prawie  900 – wzrost o prawie ponad 330 od początku października 2023 r. A stopa bezrobocia wzrosła z około  15% do ponad  32% i nadal rośnie.

Ograniczenia w przemieszczaniu się miały ogromny wpływ na przedsiębiorstwa. Izba Handlowo-Przemysłowa Tulkarm odnotowała spadek przychodów lokalnych przedsiębiorstw o ​​60% do 80% z powodu rozmieszczenia wojska izraelskiego w mieście i zamknięcia punktów kontrolnych.  

Według Qaisa Awada, szefa izby handlowej, około 12 000 pracowników straciło pracę od początku nowej kampanii wojskowej Izraela. „Prawie 250 placówek handlowych zostało całkowicie zniszczonych. To w porównaniu do 3000 przedsiębiorstw, które zamknęły swoje podwoje w ciągu ostatnich 25 lat” — powiedział, dodając, że straty finansowe Tulkarm wynoszą od 10 do 15 milionów szekli (około 2,7 do 4,1 miliona dolarów) dziennie.

Przemieszczanie i rozszerzanie się osiedli

Na wzgórzu z widokiem na obóz Nur Shams, jeden z dwóch obozów dla uchodźców w Tulkarm, 55-letnia Ibtisam Abdel Rahman pod koniec marca obserwowała, jak izraelskie buldożery niszczą domy, zastanawiając się z niepokojem, czy jej domy będą następne. Obóz – labirynt wąskich uliczek otoczonych wielopiętrowymi cementowymi budynkami – znajduje się około trzech kilometrów od centrum miasta. Znajduje się obok sieci kanalizacyjnej, która zalewana jest przez zimowe deszcze, pokrywając obóz nieprzyjemnym zapachem i owadami.

Abdel Rahman został przesiedlony i mieszka na przedmieściach Iktaba od początku lutego. „Nie mieliśmy innego wyboru, jak wyjechać” – powiedziała.

Zanim została przesiedlona, ​​ona i jej rodzina przetrwali dni bez wody z powodu narzuconych przez Izrael cięć dostaw. Następnie nadszedł rozkaz od izraelskiego wojska: ewakuować się w ciągu dwóch godzin lub stawić czoła bombardowaniu. „Jesteśmy czterema rodzinami mieszkającymi obok siebie – moi dwaj bracia, moja siostra i ja. Mieliśmy dwie godziny na wyjazd. Dwudziestu siedmiu z nas uciekło z niczym poza ubraniami, które mieliśmy na sobie. Teraz wszyscy tłoczymy się w małym domu mojej siostry. To nie do zniesienia”.

Abdel Rahman wciąż trzyma się nadziei na powrót, nawet jeśli tylko do namiotu rozbitego na gruzach jej domu. „Ludzie z Gazy wrócili [do swoich zniszczonych domów] podczas zawieszenia broni, mimo że Izrael je naruszył. To wszystko, czego chcemy – móc wrócić” – powiedziała.

W miarę jak Palestyńczycy są przesiedlani, budowa izraelskich osiedli szybko się rozwija. Ponad 10 300 jednostek jest w trakcie budowy dla istniejących izraelskich osiedli na Zachodnim Brzegu, a bezprecedensowa liczba 49 nowych placówek osiedlowych została utworzona między listopadem 2023 r. a końcem października ubiegłego roku, zgodnie z  raportem ONZ .

„Osadnicy i armia wybudowali wokół osiedli i placówek dziesiątki nielegalnych dróg, co pomogło je połączyć, jednocześnie blokując przemieszczanie się Palestyńczyków i umożliwiając dalsze przejmowanie ich ziemi” – czytamy w raporcie.

Ponadto zaplanowano budowę 20 000 jednostek mieszkalnych w nowych i istniejących osiedlach izraelskich, a 214 palestyńskich nieruchomości i struktur zostało zburzonych we Wschodniej Jerozolimie. Jest ona częścią Zachodniego Brzegu, ale została jednostronnie  zaanektowana przez Izrael i oddzielona od reszty terytorium barierą separacyjną i punktami kontrolnymi.

Według Abdullaha Kamila, gubernatora Tulkarm, Izrael zamierza zmienić krajobraz demograficzny północnych obozów Zachodniego Brzegu, w tym Nur Shams, Tulkarm, Jenin i potencjalnie Nablus. „Dwa tysiące domów zostało częściowo lub całkowicie zniszczonych od początku operacji wojskowej w Tulkarm. Cztery tysiące rodzin stoi w obliczu przesiedlenia, z czego 70% to dzieci” — powiedział Kamil The New Humanitarian.

„Izrael chce przepisać historię tego miejsca, ale mu się to nie uda” – powiedział.

Ograniczona pomoc i ograniczona nadzieja

Palestyńskie rodziny, które zostały przesiedlone z Tulkarm i Jenin i nie mają dokąd pójść, przebywają w prawie tuzinie publicznych schronisk. Niedawny  raport ONZ wykazał, że w tych placówkach często brakuje wody, leków, pościeli, łazienek, pryszniców i środków czyszczących. Wiele osób przebywających w nich jest zmuszonych do ograniczania lub pomijania posiłków, ponieważ nie stać ich na jedzenie, a dzieci nie mogą chodzić do szkoły.

„Rząd palestyński stara się zapewnić schronienie przesiedlonym rodzinom” – powiedział Kamil. „Pracujemy nad zapewnieniem tymczasowego zakwaterowania tym, którzy stracili swoje domy”.

Dzieje się to w czasie, gdy agencja ONZ ds. uchodźców palestyńskich, UNRWA – główny dostawca pomocy i usług w obozach na całym Zachodnim Brzegu – napotyka poważne bariery w swoich działaniach z powodu  izraelskich wysiłków zmierzających do  jej likwidacji . Zakaz UNRWA, który wszedł w życie 30 stycznia, zmusił szkoły, ośrodki zdrowia i inne ważne usługi do zawieszenia działalności.

W połączeniu ze zmniejszeniem budżetów USA i innych państwowych instytucji pomocowych – jak również działaniami Izraela mającymi na celu ograniczenie działalności organizacji pozarządowych udzielających pomocy humanitarnej – mieszkańcy Tulkarm zostali w dużej mierze pozostawieni samym sobie, twierdzi Nihad Abu Shawish, szef Nur Shams Camp Services Committee, rządowego organu ściśle współpracującego z organizacjami pomocowymi.

Nawet lokalni przedsiębiorcy, którzy regularnie udzielali wsparcia w przeszłości, nie byli w stanie tego zrobić w tym roku. Dwa kolejne lata spadku sprzedaży z powodu eskalacji przemocy i ograniczeń wpłynęły na ich działalność i utrudniły im finansowanie działań pomocowych w społeczności, dodał.

Ponad 11 000 przesiedlonych mieszkańców obozu Nur Shams przebywa w pięciu schroniskach w całym mieście i na jego przedmieściach. „Otrzymali niewielką pomoc od UNRWA, ponieważ izraelskie ograniczenia utrudniają działania pomocowe. Większość pomocy pochodzi od międzynarodowych organizacji charytatywnych, ale to nie wystarczy” — powiedział Abu Shawish. „Nawet Autonomia Palestyńska nie udzieliła żadnego realnego wsparcia”.

Tymczasem na wzgórzu z widokiem na obóz grupa młodych mężczyzn zgromadziła się wokół ogniska, szukając ciepła, podczas gdy obserwowali, jak izraelskie siły kontynuują wyburzenia. Wśród nich był 26-letni Abdel Karim Nasrallah, który uciekł z domu w dzielnicy Manshiyya przed izraelską inwazją na Nur Shams.

„Wiedzieliśmy, że operacja wojskowa się rozszerzy, więc nie mieliśmy innego wyjścia, jak tylko odejść” – powiedział, opowiadając, jak jego pięcioosobowa rodzina przeniosła się do pobliskiego miasta Anabta.

Gdy mówił, okolicę wstrząsnęła eksplozja. Izraelskie siły właśnie zburzyły kolejny dom.

„Mamy szczęście, że znaleźliśmy miejsce do spania” – powiedział Nasrallah. „Przeżyliśmy wiele nalotów i operacji, ale obecna sytuacja jest nie do zniesienia. Ta operacja jest inna. Nikt nie jest oszczędzany”.

Ten artykuł został opublikowany we współpracy z  Egab . Redagowali Dahlia Kholaif i Eric Reidy.