Typologia architektoniczna współczesnych elewacji budynków użyteczności publicznej w kontekście europejskim / Joanna Jabłońska , Małgorzata Telesińska , Agnieszka Adamska i Joanna Gronostajska

0
809

Fot. Le NEMO w Amsterdamie.

Abstrakt

We współczesnej architekturze granica między zewnętrzem a wnętrzem – elewacja – jest różnorodnie projektowana pod względem formy, stylu, reakcji na klimat czy kulturę, indywidualne podejście czy użyte narzędzia. Pomimo różnorodności i wielowątkowości dyskursu teoretycznego i praktycznego, Autorzy proponują typologię współczesnych elewacji budynków użyteczności publicznej (otwartych na społeczeństwo) w kontekście miast europejskich poprzez wydobycie kompleksowych cech architektonicznych. Termin systematyczny odzwierciedla złożoność zagadnienia przez nowo zaproponowany element. Mianowicie jest to przedstawienie określonego elementu architektonicznego za pomocą skali. Opracowanie składa się z (1) wstępu z przeglądem literatury i tezą, (2) naszego celu i metody, (3) tła historycznego; studia przypadków i wprowadzenie do systematyki (4) wnioski z propozycją typologii.

Słowa kluczowe:
współczesna architektura; fasada; teoria architektury; zewnętrzna ekspresja architektoniczna; budynki publiczne.

1. Wstęp

Projektowanie elewacji budynków użyteczności publicznej (otwartych na społeczeństwo) jest zagadnieniem złożonym. Wynika to z kilku czynników kontekstowych: urbanistycznego ( Koolhaas 1995 , 1997 ), kulturowo-społecznego ( Moles 1977Stam i in. 2020 ), ekonomicznego ( Venturi i in. 1977 ), przestrzennego i prawnego ( Biegański 1974 ; Dominiczak 2008 ). Najważniejsze jest jednak podejście architekta. Oddziałuje na zewnątrz budynku zgodnie z formą (Venturi i in. 1977 ; Rowe i Slutzky 1997 ), materiałem ( Zumthor 2006 ; Carl 2019 ), strukturą, tektoniką, geometrią, planem ( Le Corbusier 1985).), przywołuje kontekst lub jego sprzeczność (Koolhaas 19951997) i inne elementy (Owadowicz 2018Kwiatkowska 2019). W tym opracowaniu fasada stanowi barierę termiczną między zewnętrzem a wnętrzem (Gregory 2008). Jednak, jak wspomina Carl (2019) Feldtkeller (1989), kiedy rozważamy architekturę, wykracza to poza prostą separację. Stwierdza zarówno przedział środowiskowy (Kamal 2020), jak i manifestację estetyczną (Ghomeishi 2021). Elewacja jest otoczką funkcji i struktury budynku. Może być prawie nieistniejąca (rozpuszczona, przezroczysta), pełna (nieprzezroczysta) lub kombinacją (mieszanką, połączeniem) obu. Pozwala na ustanowienie relacji między zewnętrzem a wnętrzem (Carl 2019). Rozważamy fasady budynków użyteczności publicznej zdefiniowane zgodnie z szerokim kontekstem europejskim, a więc przeznaczone do otwartego dostępu, usług i zgromadzeń, zgodnie ze słownikiem brytyjskim Lexico.com (2021): „Budynek używany przez społeczeństwo w dowolnym celu, takim jak administracji, edukacji, rozrywki lub kultu”. Chociaż konkretne definicje opisują takie miejsca jako rządowe (Collins 2021), szersza koncepcja tego pojęcia jest popularna w architekturze i urbanistyce, tj. De Vries ( 2021 ), Project for Public Spaces ( 1975–2020 ) i inne ( Dz.U. 2019 ; Building Performance 2021 ) i wpływa na zewnętrzne projekt.

Istnieje wiele publikacji poświęconych wyrazowi architektonicznemu i wzornictwu we współczesnych budynkach. Przykładem jest seria Jodidio ( 2010a , 2010b), która prezentuje nowo wybudowane ikony. Albumowe publikacje tego typu proponują kuszący przegląd rozwiązań architektonicznych, pozostawiając czytelnikom część analityczną i krytyczną. Więcej uwagi na analizę architektoniczną można znaleźć w książce Gregory’ego (2008) „Kluczowe współczesne budynki. Rzuty, przekroje i elewacje. Autor podaje przekonujący podział rozdziałów, zgodnie z planem zabudowy. Jest to wymienione: scentralizowane i promieniowe, liniowe, tarasowe i piętrowe, ortogonalne, ekscentryczne, dziedzińce, reakcja na pejzaż miejski, a następnie wypełnienia, dodatki i rozszerzenia. Pokazuje wpływ wspomnianego kształtowania na elewacje budynków. Elewacje są wypadkową i całością kształtującą całość budowli. Tym samym publikacja stała się jedną z inspiracji w naszych rozważaniach nad współczesną architekturą. Następną w badaniach była publikacja Venturiego i in. (1977) „Learning from Las Vegas” skupił się na symbolicznym wyrazie architektury, po czym nastąpiły równoległe rozważania Koolhaasa (1997) dotyczące manifestacji bogactwa i szczęścia w architekturze iw architekturze. Obydwa podkreślają rolę elewacji w komunikacji między architektem, inwestorem a publicznością lub użytkownikiem. Co więcej, w tych książkach architektura i jej elementy są spójne. Kolejny element układanki – materiał – dodaje Zumthor (2006), który skupia się na wyrazie architektonicznym wynikającym z faktur i kolorów oraz sposobie ich wykorzystania. Ta książka przybliżyła nam budowę i wydobywanie poszczególnych jej elementów, w przypadku tego opracowania – elewacji.

Elewacje mają istniejące typologie, może bardziej rozumiane jako podziały, ale żadna nie jest ogólna i żadna nie oddaje istoty projektu architektonicznego. Podstawowy podział dotyczy konstrukcji i materiałów budowlanych, zwykle przygotowywanych przez producentów w celu kategoryzacji swoich wyrobów (stal, drewno, szkło itp.). Istnieją również bardzo szczegółowe opracowania skupiające się na jednym aspekcie, jak rozwiązania adaptacyjne do 2017 roku Tabadkani i in. 2021 ), gdzie autorzy omawiają różne typy: aktywny, pasywny, biomimetyczny, kinetyczny, inteligentny, interaktywny, ruchomy, responsywny, inteligentny, przełączalny. Brzezicki (20142021) wykonał podobnie szczegółowe badania dla elewacji wykończonych szkłem. Kuszące badanie przeprowadzone przez Mikę ( ) skupia się na typologii betonowych elewacji, podzielonych różnymi rytmami konstrukcji prefabrykowanych. Podczas gdy Caetano i Leitão (2016) skupiają się na zależności elewacji od algorytmów i predefiniowanych parametrów stosowanych w projektowaniu opartym na narzędziach komputerowych, a Saleh i Jaafar (2020) na rozwijających się rozwiązaniach. Ta grupa badań jest ważna i odzwierciedla techniczny aspekt projektowania. Służą one jednak podsumowaniu jednego aspektu i nie są wyczerpujące.

Bardziej ogólny zarys uzyskaliśmy w badaniu odbioru budynku na podstawie jego elewacji autorstwa Ghomeishi (2021). Wyróżnia cztery podstawowe pojęcia: oryginalność, złożoność, klarowność i sensowność, następnie cechy materiałowe, wygląd zewnętrzny, artykulację, kolor, fakturę, formę, a następnie rozmiary i kształty okien, balkonów, dekoracje. Inną bardzo obszerną i wszechstronną książką jest książka Carla (2019), zatytułowana: „Deep Skin Architecture. Potencjały projektowe wielowarstwowych granic architektonicznych”, koncentrując się na trójkierunkowych i fizycznie głębokich elewacjach. Co więcej, w najnowocześniejszych badaniach nad lokalnymi studiami przypadków obecne jest podejście uniwersalne, takie jak Rangkuty i Widyastuti (Jabłońska 2012Jabłońska i Furmańczyk 2020). Zewnętrzna powłoka odzwierciedla między innymi:2019 ) dla Chinatown w języku malajskim lub Piutanti (2019) dla Kayu Tangana. Trzy późniejsze publikacje zainspirowały nasze badania do ilościowego i jakościowego badania elementów elewacji. Jednak opracowania nie koncentrowały się ani na typologiach, ani na kompleksowości. Ich charakter jest lokalny. Przegląd literatury nie wykazał próby uogólnienia aktualnej wiedzy na temat współczesnej ekspresji architektonicznej elewacji. Co więcej, niektóre z analizowanych koncepcji są na tyle szczegółowe, że typologię można zastosować tylko do konkretnych budynków, tj. prefabrykowanych, rosnących czy parametrycznych. Badania ujawniają widoczną lukę w dyskusji nad teorią projektowania architektonicznego współczesnych elewacji. Istnieje potrzeba kompleksowej klasyfikacji współczesnych elewacji niezależnie od ich rozwiązania technologicznego, materiałowego i niezależnie od zastosowanego narzędzia projektowego. Powinien mieć zastosowanie niezależnie od lokalizacji czy klimatu. Jedynym wysoce ograniczającym czynnikiem jest funkcja, ponieważ ma ona znaczący wpływ na projekt elewacji. Celem opracowania jest funkcja publiczna budynków dostępnych, otwartych bez widocznych ograniczeń (niewidocznych jak akceptowany monitoring) i połączonych z publicznymi przestrzeniami miejskimi. Takie podejście projektowe wpływa na elewacje nadając im reprezentacyjny – niekoniecznie monumentalny – charakter, widoczność i rozpoznawalność (Jabłońska 2012 ; Jabłońska i Furmańczyk 2020 ). Zewnętrzna powłoka odzwierciedla między innymi:

wyższe wysokości pomieszczeń,
hale wielokondygnacyjne,
szerokie drzwi dla dużej grupy użytkowników,
potrzeba bardziej wyrazistych materiałów.

Z kolei w budynkach przemysłowych czy mieszkalnych wspomniane cechy są wspólne dla budynków użyteczności publicznej o różnych funkcjach, takich jak zespoły handlowe, kulturalne, usługowe, wielofunkcyjne. Wielofunkcyjność jest obecnie najbardziej powszechna w projektowaniu budynków użyteczności publicznej, zapewniając ekonomiczną opłacalność przedsięwzięć.

Jak nakreślono, dyskusja na temat architektury współczesnych elewacji jest złożona i wielowątkowa. Twierdzimy jednak, że: istnieje możliwość kształtowania typologii współczesnych elewacji budynków użyteczności publicznej w kontekście miast europejskich poprzez wydobywanie kompleksowych cech architektonicznych.

2. Cel i metoda

Po pierwsze, artykuł wpisuje się w nurt badań nad współczesną architektoniczną ekspresją zewnętrzną. Rozważania obejmowały różne podejścia projektowe, wynikające z szybkiego obecnie rozwoju techniki budowlanej. Wybór poparliśmy przeglądami literatury i studiów przypadku. Literatura i studia danych dotyczyły dziedziny teorii architektury z naciskiem na współczesne rozwiązania. Nasze badanie dotyczyło pism uznanych architektów, manifestów i przekrojowych recenzji prac zbiorowych. Uzupełniliśmy wyniki o osobiste opinie projektantów zebrane z wywiadów, fachowych czasopism, artykułów i firmowych stron internetowych.

Zastosowaliśmy kilka metod badawczych. Najpierw dane zostały nazwane (in situ iz przeglądem literatury) oraz poddane badaniu i organizacji. Następnie materiał został przejrzany i poddany krytycznej analizie. Naszym głównym celem było wybranie najbardziej przekrojowych i reprezentatywnych przypadków, uwzględniając aspekty znalezione w literaturze:

Kryteriami wyboru obiektów do studiów przypadków były:

  • okres: współczesny — powstały w ciągu ostatnich 30 lat do 2021 r.:

    a więc obejmujący cały proces projektowy począwszy od wstępnej koncepcji, poprzez proces projektowy, budowę, aż po „zadomowienie się” w otoczeniu,

    zabytkowa zabudowa pojawia się jedynie jako tło dla współczesnych realizacji i nie była szczegółowo badana.

  • obszar obszar:

    skupienie się na miastach europejskich.

    USA i Japonia pojawiają się jedynie jako odzwierciedlenie wszechstronności.

  • różnorodność stylistyczna i metody projektowania.

  • funkcja publiczna — analiza skoncentrowana na budynkach komercyjnych i kulturalnych, służących ogółowi społeczeństwa, dostępnych, otwartych i połączonych z publicznymi przestrzeniami miejskimi, takimi jak place (przeznaczone dla społeczności i turystów).

  • in-situ — przedstawiamy tylko te przykłady, które nasz zespół zbadał na miejscu.

Badania terenowe obejmowały liczne i różnorodne przypadki, gdzie prezentujemy próbki z tej selekcji) i zostały wykonane na zbiorach zebranego materiału graficznego: fotografii, rysunków i schematów. Na podstawie dotychczasowych rozważań i podziałów występujących w literaturze ( Carl 2019 ; Le Corbusier 1985 ; Gregory 2008 ; Ghomeishi 2021 ) w analizie uwzględniono:

  • ściany:

    zajmowana powierzchnia w kierunku otworów,

    proporcje i wymiary,

    forma i materiał,

    poziom przezroczystości lub nieprzezroczystości,

    z podziałami lub bez (charakter podziałów: harmoniczny, zniekształcony i dysharmoniczny),

  • okna:

    zajęta powierzchnia względem ściany i rozmieszczenie (harmoniczne, zniekształcone i dysharmoniczne),

    proporcje i wymiary,

    forma i styl (współczesny, modernistyczny, eklektyczny, historyczny lub inny, z ramą lub bez),

    materiał,

  • drzwi:

    zajęta powierzchnia względem ściany i rozmieszczenie (harmoniczne, zniekształcone i dysharmoniczne),

    proporcje i wymiary,

    forma i styl (współczesny, modernistyczny, eklektyczny, historyczny lub inny, z ramą lub bez),

    materiał,

  • dach:

    forma i materiał (płaski, szczytowy, zakrzywiony lub inny),

    widoczny z poziomu ulicy lub niewidoczny (powierzchnia zajęta w kierunku ściany),

    proporcje i wymiary,

    styl (współczesny, modernistyczny, eklektyczny, historyczny lub inny).

Wybrane przykłady analizy przedstawiono w tabelach podsumowujących opisy studiów przypadków.

2.1. Organizacja studiów przypadków

Koprehenizm wymaga różnorodności. Jednak studia przypadków wymagają jasnej organizacji w prostych kategoriach. Aby je ustalić, zwróciliśmy się do podstawowej definicji elewacji, a więc granicy – ​​ograniczenia budynku, ochrony przed zmianami termicznymi oraz elementu zaciemniającego lub eksponującego. Zrozumieliśmy, że ta granica jest albo nieprzezroczysta, albo przezroczysta dla oka, niezależnie od jej formy, funkcji czy materiału. Chociaż jest to tylko jedna z możliwych klasyfikacji, dała nam ogólność, do której dążyliśmy w naszym badaniu. Na tym tle podzieliliśmy sprawy w aspekcie projektowania wyrazu architektonicznego elewacji:

  • nieprzejrzysty,

  • przezroczysty,

  • połączony (z dwóch powyższych).

Naszym celem było znalezienie najbardziej ogólnych kategorii, które pozwolą nam znaleźć wspólne cechy architektoniczne dla różnych projektów elewacji. Nie wyklucza innych klasyfikacji i typologii. W dalszej analizie wstępny podział wymagał podziału. W poniższych sekcjach przedstawiamy powody dalszego wyjaśnienia tych trzech kategorii.

2.2. Formułowanie wniosków

Krok trzeci, oparty na poprzednich etapach badawczych, ma na celu ustalenie współczesnej, kompleksowej klasyfikacji wyrazu architektonicznego elewacji. Wspólna analiza i synteza wniosków ze studiów przypadków w poszczególnych kategoriach i klasyfikacjach pozwoliły na sformułowanie wniosków. Narzędzie dedykujemy teoretykom i praktykom architektury, urbanistyki, planistom przestrzennym oraz krytykom. Szersze grono odbiorców w społeczeństwie europejskim również powinno uznać to za wygodne. Może służyć razem z wymienionymi systematykami i innymi klasyfikacjami.

3. Dyskusja

3.1. Krótkie tło historyczne

W ramach ograniczeń artykułu niemożliwe jest zastanowienie się nad wszystkimi kluczowymi aspektami. Jednak nawet syntetyczny zarys jest konieczny, aby naszkicować tło do dalszych rozważań. Architektura elewacji nawiązuje ściśle do wybranego przez architekta stylu i metody projektowania. Dlatego krótko omówimy różne podejścia i style architektoniczne. Podkreślamy ich wpływ na projektowanie elewacji.

W okresie nowożytnym architektoniczna „forma i funkcja” zostaje oczyszczona i uproszczona, przywodząc na myśl bardziej naukę niż kreację ( De Botton 2014 ). Jego czystość odzwierciedla się we wszystkich jego wymiarach: bryłach, planach, kontekście urbanistycznym, konstrukcji ( Le Corbusier 1985 ), ale nie kłóci się z wcześniejszymi stylami architektonicznymi ( De Botton 2014 ). Moderniści podkreślali wagę regularności, jednorodności, treści i hierarchii ( Kahraman 2015 ). Zatem jedynym dopuszczalnym detalem są elementy konstrukcyjne ( Le Corbusier 1985 ; Cruz 2012 ; Mika 2017 ; Nicholas i Oak 2020 ; Brzezicki 2021). Przypomnijmy słowa Franka Lloydsa Wrighta z 1953 r.: „Organiczny oznacza część do całości jako całość jest częścią” ( Graff 2018 ) lub „forma i funkcja to jedno” ( Cruz 2012 ) i Le Corbusier ( 1985 ). z „planu” powstają wszystkie elementy architektoniczne. Szkło staje się „estetyką postępu” ( Carl 2019, s. 31 ), a odsłanianie struktury szkieletu nowym zjawiskiem przezroczystości ( Rowe i Slutzky 1997 ; Kang i Park 2021). Elewacje stanowią integralną część architektury, opartą na nowych konstrukcjach prefabrykowanych i szkieletowych. W jego realizacjach kompozycja, relacja proporcji i form, odsłonięcie wnętrza na zewnątrz i rewers, zgodność między pełnym a pustym jest istotą i integralną częścią całego budynku.

Następnie postmodernizm zaprzecza czystości formy i rodzi większą swobodę w architekturze. Został zapoczątkowany pod koniec lat czterdziestych i rozprzestrzenił się na całym świecie w drugiej połowie lat siedemdziesiątych. Budynki o cechach postmodernistycznych pojawiają się nawet dzisiaj ( Hopkins 2020 ). Nurt ten jest odpowiedzią na niezadowolenie z poprzedniego ruchu modernistycznego. Krytyka zawiera nieznajomość kontekstu i cech kulturowych, anonimowość i zbyt sterylną ekspresję, monotonię i niedbałość o użytkowników budynku ( Cunliffe i Loussier 2006 ). Sawa-Borysławski ( 2005) wyjaśnia przedrostek „post” jako „oprócz” oznaczający odcięcie od modernizmu. Fasady postmodernizmu wyróżniają się pluralizmem i złożonością różnych stylów, materiałów, detali. Są eklektyczne, zawierają również pastisz, żart, ironiczną przesadę i kontekst. Żywe kolory i podkreślone podziały architektoniczne tworzą wyeksponowane pokrycie budynku. Łatwo jest zrozumieć, gdzie kończy się ściana, a zaczyna dach, a wdowy z obramowaniem zajmują solidne ściany. Preferencje projektanta lub klienta przeważają nad postępem technicznym ( Klotz 1988 ). Van der Rohesa: „mniej znaczy więcej” i Sullivansa: „forma podąża za funkcją”, jest teraz sparafrazowana przez Venturiego jako „mniej znaczy nuda”, a Tschumi z „forma podąża za fikcją” (Hopkins 2020 ) . W Jencksie ( 1981) nazwał postmodernizm „eklektyczną mieszanką tradycyjnych lub lokalnych kodów z nowoczesnym”. Jednak architektura postmodernistyczna spotkała się również z krytyką. Kahraman ( 2015 ) opisuje postmodernizm jako walczący i idący na kompromis modernizm. Ponadto zestawia ze sobą cechy obu ruchów, podkreślając ich kontrast w zakresie regularności, fordyzmu (produkcji masowej) i treści (głębi). Harvey ( 1990 ) zastanawiał się, czy postmodernizm nie jest komercjalizacją, udomowieniem modernizmu.

Kolejnym ważnym nurtem wpływającym na projektowanie elewacji jest dekonstruktywizm. Termin „dekonstruktywista” pojawił się na wystawie w Museum of Modern Art w Nowym Jorku w 1988 roku na określenie grupy architektów nowego stylu, których projekty inspirowane były ideami francuskiego filozofa Jacques’a Derridy. Przedstawiciele dekonstruktywizmu mocno polemizowali z narzuconą przez modernistów wizją jednorodnego społeczeństwa i wykluczyli ze swoich projektów sztywną racjonalność, tworząc w ten sposób architekturę o przeciwstawnych geometriach (również pełną i przejrzystą), odzwierciedlającą heterogeniczność współczesnego świata (Wong 2010 ) . . „Pojedyncza nieprzerwana linia w szkicach Franka Gehry’ego” jako Charitonidou ( 2021b, t. 10, s. 16) stanowi przykład. Takie podejście ma wpływ na zdekonstruowane elewacje, które albo są trudne do odróżnienia od innych elementów budynku, takich jak dachy lub międzyściany, albo fizycznie odstają od konstrukcji.

Przesuwając się na osi czasu od okresu modernistycznego i postmodernistycznego do nienazwanych stylów Today, Kozłowski ( 2013 ) zauważa, że ​​we współczesnym budynku podział na układy, dachy czy elewacje jest dość luźny. W tym momencie elewacja, dach, wejścia i przeszklenia, aw pewnym stopniu nawet wnętrze stają się jedną formą. Złożoność projektu wzrasta wraz z postępem narzędzi komputerowych ( Caetano i Leitão 2016 ). Wystarczy przywołać zdekomponowane prace Franka Ghery’ego z „serpentynami” ( Charitonidou 2021b, t. 10, s. 16 ) czy Zahy Hadid (wraz ze swoim towarzystwem), odzwierciedlone w jej rysunkach zatytułowanych „The Pick Club” Hong Kong 1982– 1983 i przywołany przez Kozłowskiego ( 2013 ) w jego publikacji. PrawdopodobnieZumthor (2006 ) porównuje architekturę współczesną do współczesnej muzyki zdekonstruowanej, czy poszukiwania innowacji przez Nouvela ( Charitonidou 2021a, t. 10, s. 14 ) zmierzają do uwolnienia architektury od geometrycznych granic. Co ciekawe, takie rozwiązania mogą tworzyć symetryczne lub asymetryczne relacje z kontekstem, czasem wręcz mu zaprzeczając. Tutaj specyficzna postawa Rema Koolhaasa ( 1995) czy tworzenie wyeksponowanego kontrastu, np. ciemnej plamy Kunsthaus Graz (arch. Peter Cook i Colin Fournie – Spacelab) umieszczonej w historycznym centrum miasta. Dziś nierealne wizje stają się rzeczywistością: Burj Khalifa zaskakuje wysokością, Swiss Re Tower nietypowym kształtem, a Capital Gate sporym odchyleniem od pionu. Rozpowszechnione szklane elewacje wymagały nowych regulacji, ochrony przed słońcem i prywatności użytkowników. Urealnienie celu umożliwiło znaczny rozwój technologiczny zintegrowanych elementów ( Bell i Kim 2009 ). Nowoczesne systemy szklenia znajdują szerokie zastosowanie w elewacjach drapaczy chmur i budynków wysokościowych, co skutkuje dalszym rozwojem hybrydowych systemów elewacyjnych ( Chrystian 2006).). Fasada jest przejawem estetyki, wizji, znaczenia lub oryginalności architektów (architekci-gwiazdy). W ten sposób zróżnicowanie stylów osiągnęło nowy poziom złożoności.

Z drugiej strony, w przeciwieństwie do podejścia Spacelab, Khoolhass czy Hadid, niewielu współczesnych architektów uważnie poszukuje relacji z otoczeniem. Dominiczak ( 2008 ) nazywa to „architekturą dialogiczną” (przekład własny) i odwołuje się do pierwotnej definicji „architektury”, pochodzącej z greckiego „architéktōn” – oznaczającego „budowniczego” – przyjętej jako sztuka tworzenia ładu i (…) budowanie form i wydzielanie przestrzeni o różnym przeznaczeniu” ( Biegański 1974 ; Encyklopedia PWN 2020 ). Ponadto idea architektury jako dialogu pojawia się w publikacji Owena i Lorrimara-Shanksa ( 2015). Trend ten przejawia się w minimalizmie budynków, funkcjonalności i prostocie. Następuje wzrost świadomości społecznej związanej z koniecznością porządkowania przestrzeni, ochrony przyrody i otaczającego ją krajobrazu oraz poszukiwaniem rozwiązań proekologicznych – rozumianych zarówno jako trendy high-tech, jak i low-tech, opartych na efektywnym wykorzystaniu energii odnawialnej energii, minimalizacja zanieczyszczeń i wykorzystanie roślinności. Zgodnie z trendem elewacje rosną wraz z roślinami i upływem czasu, ale nadal kluczowa jest relacja wewnątrz i na zewnątrz z masą i nieprzejrzystością.

Podsumowując powyższe manifesty, podejścia i trendy, stwierdziliśmy, że dzisiejsze style są zróżnicowane i złożone. W niektórych przypadkach elewacje stanowią jedność z budynkiem, w innych stanowią zewnętrzną powłokę budynku (nawet oderwaną). Potwierdziliśmy liczne rozwiązania materiałowe i kompozycyjne (relacja open-full, rosnące okładziny pochodzenia biologicznego, kinetyczne itp.). Tak więc podział na nieprzezroczyste, przezroczyste, połączone (z tych dwóch) jest najbardziej wszechstronny.

3.2. Nieprzejrzyste rozwiązania

Pomimo wybranej koncepcji znaczenia i ekspresji architektury, zarysowanej pokrótce w poprzednich akapitach, forma zewnętrzna odnosi się do wszystkich aspektów architektonicznych. Tutaj wyodrębniono dwa: jako możliwe rozwiązania materiałowe i strukturalne lub jako funkcję zauważalności zewnętrznej powłoki w zakresie od przezroczystości do nieprzezroczystości. Począwszy od realizacji pełnoelewacyjnych, autentyzm zewnętrznej manifestacji widoczny jest w Centrum Nauki Nowa Metropolia (NEMO) projektu Renzo Piano (otwarty w 1997 r.). Budynek zlokalizowany w porcie w Amsterdamie i zaprojektowany tak, aby poprzez masywną, bryłową bryłę kadłuba dużego statku, ujawniać swoje cele edukacyjne i badawcze. Zielone metalowe panele elewacyjne pokrywające konstrukcję powinny kojarzyć się z tematyką morską i znaczącym upływem czasu. Minimalizując niepotrzebne przeszklenia elewacji, architekt stworzył spójną, jednorodną i monumentalną bryłę. Jej pionowe podziały inspirowane są technologią budowy statków. Spadzista część dachu – „pokład statku” pełni funkcję tzw. „piątej” elewacji i jest dostępna dla zwiedzających jak na prawdziwym statku pasażerskim. Projekt Renzo Piano nawiązuje do „Teorii kaczki i udekorowanych szop” Venturiego i Scotta Browna (2003), autorów książki „Learning from Las Vegas”, którzy sformułowali teorię fasady budynku przeznaczonej do nadawania określonego komunikatu poprzez określony kształt. Tak więc Centrum Badawcze Nemo jest budynkiem typu kaczego według typologii Venturiego i Scotta Browna ( Spadzista część dachu – „pokład statku” pełni funkcję tzw. „piątej” elewacji i jest dostępna dla zwiedzających jak na prawdziwym statku pasażerskim. Projekt Renzo Piano nawiązuje do „Teorii kaczki i udekorowanych szop” Venturiego i Scotta Browna (2003), autorów książki „Learning from Las Vegas”, którzy sformułowali teorię fasady budynku przeznaczonej do nadawania określonego komunikatu poprzez określony kształt. Tak więc Centrum Badawcze Nemo jest budynkiem typu kaczego według typologii Venturiego i Scotta Browna ( Spadzista część dachu – „pokład statku” pełni funkcję tzw. „piątej” elewacji i jest dostępna dla zwiedzających jak na prawdziwym statku pasażerskim. Projekt Renzo Piano nawiązuje do „Teorii kaczki i zdobionych szop” Venturiego i Scotta Browna (2003), autorów książki „Learning from Las Vegas”, którzy sformułowali teorię fasady budynku mającej nadawać określony przekaz poprzez określony kształt. Tak więc Centrum Badawcze Nemo jest budynkiem typu kaczego według typologii Venturiego i Scotta Browna ( który sformułował teorię fasady budynku, która poprzez określony kształt ma przekazywać określony przekaz. Tak więc Centrum Badawcze Nemo jest budynkiem typu kaczego według typologii Venturiego i Scotta Browna ( który sformułował teorię fasady budynku, która poprzez określony kształt ma przekazywać określony przekaz. Tak więc Centrum Badawcze Nemo jest budynkiem typu kaczego według typologii Venturiego i Scotta Browna (Kozłowski 2013 ; Venturi i in. 1977 ).

Przeważnie nieprzejrzyste fasady występują w twórczości dekonstruktywisty Franka Gehry’ego, np. Tańczące domy w Pradze, DZ Bank w Berlinie, Walt Disney Concert Hall w Los Angeles, Vitra Design Museum w Weil am Rhein czy Muzeum Guggenheima w Bilbao (od 1997). Ostatni z wymienionych budynków, ukształtowany przez gięte, nieprzezroczyste elementy z tytanu i wapienia, jest odpowiedzią projektanta na heterogeniczność Bilbao. Rozciąga się wzdłuż rzeki od Main Street. Poziomy układ imponująco cienkich (0,38 mm), falistych, złoconych i błyszczących listew metalowych wyznacza pionowe elementy definiujące przeszklone atrium. Wokół wiodącej funkcji owija się cały budynek. Jak wspomniano we wstępie, ta część przyciąga większą uwagę niż wejście główne, zlokalizowane od strony ulicy na poziomie -1. Podobnie jak poprzedni przykład, nie ma określonego podziału na ściany i dach. Odbicia zewnętrzne przenikają do wnętrza, łącząc je i zapewniając płynne, stopniowe przejście między obiema strefami. W przeciwieństwie do Piano w Amsterdamie, Gehry w Bilbao miał tendencję do zachowania nowatorskiego wyglądu elewacji, wybierając trwałe, trwałe materiały, które nie rozwijają patyny (Czuber-Filonik 2017 ). Na uwagę zasługuje fakt, że w pracach dekonstruktywistów przekorna i kontrowersyjna forma dominuje nad ergonomią. Jednak z biegiem czasu pojawiła się potrzeba systematyki i kompozycji w projektowaniu. Odpowiedź opiera się zarówno na ciągłości, jak i spójności architektury, konstrukcji, kontekstu i aspektów wizualnych. Peter Eisenman, Frank Gehry i Bernard Tschumi to najbardziej znani prekursorzy szerzący ideę składania – trend widoczny już w muzeum w Bilbao ( Stec 2017 ; Wong 2010 ), ( ryc. 1 ).

Rysunek 1. Nieprzezroczyste rozwiązania elewacyjne, ( po lewej ) Centrum Nauki New Metropolis (NEMO), ( po prawej ) Amsterdam, The Eye Film Institute, Amsterdam (fotografie Autorów).

W pełni rozwinięta koncepcja składania odsłania kolejną nieprzejrzystą fasadę Eye Film Institute w Amsterdamie – centrum kultury filmowej. Budynek wzniesiony na nabrzeżu, a jego dach również nie jest wyraźnie określony. Architekci z Delugan Meissl Associated Architects zainspirowani filmem, iluzją stworzoną przez zainscenizowaną koordynację przestrzeni, ruchu i światła. Ogólny kształt tworzy „architekturę scenerii”. Jego dynamiczna geometria przywołuje iluzję ruchu fasady, zyskując więcej optycznej lekkości dzięki odbiciom w wodzie. Większość elewacji pokrywa równoległoboczna matryca i panele trapezowe wykonane z aluminium ( Grieco 2012 , Kozłowski 2013 ), ( Rys. 1 ).

Przeanalizowaliśmy cechy architektoniczne przykładowych elewacji za pomocą tabel. Poniżej ( Tabela 1 ) przedstawiamy kilka wyników analizy różnych nieprzezroczystych fasad. Takie podejście pozwoliło nam porównać rozwiązania między sobą i wyciągnąć ostateczne wnioski (zob. rozdział 4 ).

Tabela 1. Przykładowe przypadki analizy cech architektonicznych w kategorii nieprzezroczyste (opracowanie własne, fotografie Autorów).

3.3. Przejrzyste rozwiązania

Obok fasad całkowicie nieprzezroczystych istnieją fasady przezroczyste. W dzisiejszych czasach wrażenie nieistniejącej zewnętrznej skóry jest najbardziej poszukiwanym efektem. Jego celem jest zatarcie granicy między zewnętrzem a wnętrzem poprzez zatarcie elewacji. Ilustrującymi przykładami są sklepy Apple w Nowym Jorku (USA) i Tokio (Japonia) lub kioski wyjazdowe z parkingów podziemnych w pobliżu Narodowego Forum Muzyki we Wrocławiu (Polska) (Rysunek 2 ) . W każdym z tych przypadków budynek znika, a wnętrze miesza się z otoczeniem. Taki efekt jest możliwy dzięki widoczności we wszystkich kierunkach. Obecność zniekształceń materiałowych w narożach należy uznać za nieistotne, podczas gdy rzeczywista granica konstrukcji jest jedynie termiczna ( Brzezicki 2014). Przezroczyste prześcieradła dają wiele korzyści estetycznych i użytkowych: możliwość regulacji intensywności naturalnego oświetlenia i ogrzewania. Niektóre rozwiązania pozwalają na wybór między przezroczystością a półprzezroczystością poszczególnych paneli poprzez przyłożenie potencjału napięciowego ( Saint-Gobain 2020 ). Likwidacja zewnętrznej granicy postępuje dzięki szklanym żaluzjom zewnętrznym, dodatkowym osłonom i rytmicznemu rozmieszczeniu elementów geometrycznych. Budynek przy ul. Odrzańskiej 11 i 12 we Wrocławiu (Polska) służy jako ilustracyjny przykład ( Rysunek 3 , Tabela 2 ).

Rysunek 2. Przeźroczyste rozwiązania elewacyjne – pełna widoczność wewnątrz-na zewnątrz, ( po lewej ) Sklep Apple w Tokio, Omontesando, (po prawej ) pawilon wyjazdów parkingowych na Placu Wolności we Wrocławiu (w tle Narodowe Forum Muzyki).
Ryc. 3. Miękkie przejścia elewacyjne – rozpad elementów konstrukcyjnych łączy wnętrze z zewnętrzem, ( po lewej ) budynek handlowy, Tokio, ( po prawej ) rytm przy ul. Odrzańskiej 11 i 12, Wrocław.
Tabela 2. Przykładowe przypadki analizy cech architektonicznych w kategorii transparentnej (opracowanie własne, fotografie Autorów).
NIE. Zdjęcie nazwy budynku i lokalizacji Analiza
1. Stacja kolejowa Porta Susa, Turyn (Włochy), 2009
Sztuka 11 00011 i006
ściany: zakrzywione (rzut i przekrój), powierzchnia użytkowa < 10%, konstrukcja stalowa (rytm harmoniczny)
okna i drzwi: powierzchnia zajęta > 90% przeszklona ściana osłonowa dach
: zakrzywiony, widoczny z poziomu ulicy
2. Tokio (Japonia), Omontesanto, 2014
Sztuka 11 00011 i007
Ściany: brak
Okna i drzwi: powierzchnia użytkowa = 100% przeszklona ściana osłonowa o konstrukcji szklanej, widoczne logo umieszczone wewnątrz
Dach: w całości przeszklony, na konstrukcji szklanej, widoczny od strony ulicy
3. Wyjazdy z parkingu przed Narodowym Forum Muzyki we Wrocławiu (Polska), 2015
Sztuka 11 00011 i008
Ściany: brak
Okna i drzwi: Powierzchnia użytkowa = 100% przeszklona ściana osłonowa o konstrukcji szklanej (w kolorze zielonym)
Dach: Całkowicie przeszklony, na konstrukcji szklanej, widoczny od strony ulicy
4. Ulica Odrzańska 11 i 12, Wrocław (Polska), 2020
Sztuka 11 00011 i009
Ściany: liniowe (rzut i przekrój), komponowane, powierzchnia zajmowana łącznie: ok. 50%, forma historyczna, prosta, zgeometryzowana (dobudówka i nadbudowa), wystrój trójwymiarowy – tafla szkła matowego mocowana do ścian okna i drzwi: powierzchnia zajmowana ok
. . Ściana osłonowa przeszklona w 50% z dachem o konstrukcji szklanej
: dwuspadowy, częściowo widoczny o

Znajomości

Jak stwierdzają Grzegorz ( 2008 ) czy Czyżniewska ( 2009 ), wyraźny trend dotyczy obiektów zabytkowych. Daje wyjście z historyzowania lub projektowania tzw. nowego pomnika. Takie podejście stało się konieczne ze względu na postępujące intensyfikacje śródmiejskiej tkanki miejskiej. Kwiatkowska twierdzi ( 2019), że współczesna architektura podąża za trendami XX wieku, kiedy architekci szukali nowych form wyrazu, pracując w monumentalnej substancji budowlanej. Nowo dodane elementy nie miały zdominować pierwotnego krajobrazu. Powszechnie stosowano więc rozwiązania nawiązujące do modernizmu, minimalizmu, puryzmu, kubizmu czy abstrakcjonizmu. Atutem nadającym realizacji niepowtarzalny charakter są oryginalne elementy. Przykłady z Wrocławia (Polska) ilustrują trend Platinum Palace, Hotel Monopol, The Granary Hotel.

Hotel Granary – pięciogwiazdkowy hotel butikowy zlokalizowany w centrum Wrocławia przy ulicy Menniczej 24, powstał na ruinach XVI-wiecznego spichlerza, który służył również jako hala do produkcji słodu (The Granary Hotel 2020 ) . Budynek początkowo zniszczony podczas II wojny światowej, a doszczętnie spłonął w 1970 roku. W 2005 roku Star Group Poland postanowiła przekształcić pozostałości w luksusowy hotel, powierzając projekt koncepcyjny architektom z biura Gottesman-Szmelcman, a projekt architektoniczny wrocławskiej pracowni Ozone ( Hotelarz 2009 ; Hotel Spichlerz 2010, Przebudowa Słodowni Pańskiej we Wrocławiu ).

Zewnętrzna powłoka otrzymała wyraźne rozróżnienie między oryginalnymi i współczesnymi elementami elewacji. Przeszklone opaski nowych lukarn, które pełnią funkcję ścian zewnętrznych pomieszczeń, kontrastują z surowością ceglanych ścian dawnego spichlerza. Ten zestaw dobrze się sprawdza. Podzielone poziomo przeszklenia składają się z dwóch części z ciemnymi stolarkami okiennymi – dla podkreślenia industrialnego efektu i stworzenia wyraźnego rytmu elewacji. Zgodnie z wytycznymi Urzędu Ochrony Zabytków pozostała część połaci dachu jest przeźroczysta i ukryta za poziomymi podeszwami. Staje się dobrze oświetlony i widoczny w nocy. Asaf Gottesman pisze o swoim projekcie: „pojemnik ludzkich działań w szklanym, przezroczystym pudełku, przefiltrowanym przez drewniane żaluzje ( Gottesmann Architecture 2020). Co ciekawe, elementy elewacji stanowiące konstrukcję budynku są również istotną częścią wystroju wnętrz, za sprawą nowoczesnych elementów konstrukcyjnych drewnianych ram wypełnionych podwójnymi szybami. XVI-wieczne surowe, ceglane ściany z niewielkimi otworami okiennymi podkreślają historyczny charakter budynku ( Hotel Spichlerz 2010 ), ( ryc. 4 ).

Rycina 4. Kontrast dla podkreślenia granicy między starym a nowym (dla podkreślenia historycznego charakteru budynku), (po lewej ) Hotel Spichlerz, Wrocław, ( po prawej ) Hotel Monopol, Wrocław.

Platinum Palace Boutique Hotel (działający jako hotel od 2010 roku), ul. Powstańców Śląskich 204 we Wrocławiu, dawny pałac rodziny Schoellerów z 1906 roku (znanych niemieckich przedsiębiorców), został zaprojektowany przez Felixa Henry’ego (Hotel Platinum Palace 2020 ) . Pozycje budowli w Rejestrze Zabytków podlegają ścisłemu nadzorowi Konserwatora Zabytków (Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu 2020). Hotel reprezentuje styl późnego historyzmu z elementami klasycystyczno-barokowymi, dekoracjami rzeźbiarskimi i sztukatorskimi. Pałac z powodzeniem zachowany ma oryginalną elegancką i monumentalną formę. Wejście do defilady podkreśla portyk z czterema reprezentacyjnymi kolumnami, a z tyłu znajdują się reprezentacyjne schody z bogato zdobionymi balustradami. Jednak nowa gościnność wymagała przedłużenia, aby pomieścić wszystkich zainteresowanych gości. Minimalny i prosty, współczesny czteropiętrowy prostopadłościan przylegał do tylnej części budynku. Uzupełnia główną rezydencję, aw dialogu między tymi dwoma budynkami nie ma konkurencji. Nowa część utrzymała podobną kolorystykę, ale z innych, nowoczesnych materiałów. Układy elewacji korespondują ze sobą: najniższa kondygnacja chowa się częściowo w ziemi, następnie dwa sklepy i trzeci oddzielone są od reszty masywnym gzymsem – z ciemnymi prostymi, poziomymi pasami wystającymi z elewacji. Najwyższe piętro nowego budynku akcentuje znaczne przeszklenia ścian. Związek formy z funkcją widoczny jest w wielkości i rozmieszczeniu okien. Łazienki mają węższe, nieregularnie rozmieszczone okna, te mieszkalne tworzą czytelny rytm – jedno nad drugim. Tafle szkła zmiękczają granicę między wnętrzem a otoczeniem, a drzewa przenikają do pomieszczeń. Ponadto budynek odbija zieleń i niebo i pozostaje ukryty w krajobrazie. Związek formy z funkcją widoczny jest w wielkości i rozmieszczeniu okien. Łazienki mają węższe, nieregularnie rozmieszczone okna, te mieszkalne tworzą czytelny rytm – jedno nad drugim. Tafle szkła zmiękczają granicę między wnętrzem a otoczeniem, a drzewa przenikają do pomieszczeń. Ponadto budynek odbija zieleń i niebo i pozostaje ukryty w krajobrazie. Związek formy z funkcją widoczny jest w wielkości i rozmieszczeniu okien. Łazienki mają węższe, nieregularnie rozmieszczone okna, te mieszkalne tworzą czytelny rytm – jedno nad drugim. Tafle szkła zmiękczają granicę między wnętrzem a otoczeniem, a drzewa przenikają do pomieszczeń. Ponadto budynek odbija zieleń i niebo i pozostaje ukryty w krajobrazie.

Przy ul. Heleny Modrzejewskiej 2 ( Błądek i Tulibacki 2003, s. 116 ) znajduje się najstarszy budynek hotelowy we Wrocławiu – Hotel Monopol, zaprojektowany przez Karla Grossera w neobarokowym stylu secesyjnym . Funkcjonuje od 1892 roku. Najnowszy projekt pochodzi z 2009 roku ( Hotel Monopol 2020) ze zmianami wprowadzonymi przez obecnego właściciela Liwa Holding. Generalna renowacja jest aktualizowana wraz z nową rozbudową, której autorem jest Marcin Janowski (architekt z Krakowa). Kompleks składa się z dwóch budynków hotelu i domu handlowego. Ten ostatni krytycznie uszkodzony podczas II wojny światowej. Przebudowany w drugiej połowie XX wieku na ekskluzywną kawiarnię, ponownie wszedł w skład kompleksu hotelowego. W ramach ostatnich modernizacji oba budynki otrzymały przeszkloną nadbudowę zawierającą użytkowy dach i taras. Nowa część pozostaje ukryta za poziomymi brise-soleilami w szarym wykończeniu. Z jego wnętrza pejzaż miasta służy jako „ściany” pomieszczenia – z widokiem w szczególności na znaczące budowle: zabytkową operę, późnogotycki kościół i wspomniane Narodowe Forum Muzyki. Architekt zastosował kontrast, aby wzmocnić zewnętrzną ekspresję współczesnych elewacji. Na ścianach części zabytkowych widoczne są tradycyjne kamienne mury i płytki z czerwonej cegły. Całość dopełniają bogate zdobienia pilastrów, kolumn, gzymsów i lukarn. Nowa, minimalistyczna forma zapewnia dobrze wyważony kontrast materiałów i kolorów. Całość realizacji odpowiada tezie oMelet i Vreedenburgh ( 2005 ). Stwierdza, że ​​rozwój dużych miast opiera się na konstrukcjach skierowanych do góry, czyli budynkach wertykalnych. Trend ten sięga XX wieku i nakazuje, aby powierzchnia dachu służyła jako baza do rozbudowy budynku. Innym znaczącym przykładem takiej nadbudowy jest kancelaria prawna przy Falkestrasse w Wiedniu autorstwa Coopa Himmel(l)blau. Projekt z 1988 roku jest manifestem nowoczesności i innowacyjności korespondującym z filozofią autora, który postuluje radykalną redefinicję architektury: „musi płonąć” ( Żukowsky 2016 ), ( ryc. 4 ).

Zdecydowaliśmy się nie podążać za wypełnieniami Gregory’ego ( 2008 ), terminologią dodatków i użyliśmy terminu połączenia. Zawiera bowiem kompozycje architektoniczne, łączące dwa różne elementy o kontrastowym charakterze. Przykład zarówno takich powiązań, jak i analiz, które przeprowadziliśmy, przedstawia zestawienie poniżej ( Tabela 3 ).

Tabela 3. Przykładowe przypadki analizy cech architektonicznych w kategorii połączeń (opracowanie własne, zdjęcia Autorów).

4. Konkluzje

Autorzy (my) proponują typologię architektoniczną współczesnych elewacji budynków publicznych (otwartych na społeczeństwo) w kontekście europejskim. Elewacje budynków przeznaczonych dla społeczeństwa, dostępnych w sposób otwarty z placów lub wspólnych przestrzeni miejskich, mają charakterystyczne cechy. Z jednej strony manifestują parametry architektoniczne wnętrz, takie jak szerokie drzwi, ciągi komunikacyjne, wysokie kondygnacje, wielokondygnacyjne hole i atria, czy przestrzenie spotkań. Z drugiej strony wykończenie zewnętrzne to jakość materiałów odpowiadająca normom przeciwpożarowym i nadmiernemu użytkowaniu oraz potrzeba wieloletniej trwałości. Ogólny projekt odpowiada reprezentacyjnemu aspektowi architektury publicznej. Ponadto w budynkach rozbudowanych występuje działalność wielofunkcyjna. Zatem,

Klasyfikacja składa się z trzech poziomów i kategorii na każdym z nich. Trzy podstawowe podziały mają charakter skalowy, odzwierciedlający intensywność cech architektonicznych projektu elewacji, natomiast jeden górny ich kompozycję. W sumie proponujemy sześć podtypów, a mianowicie:

  • Jednolity — zakłada, że ​​cechy architektoniczne budynku można zaprojektować jako jednolite.

  • Stopniowe przejście — charakterystyczne dla elewacji, które otrzymały znaczną liczbę zewnętrznych i wewnętrznych elementów architektonicznych, które tworzą stopniowy efekt na elewacji, na jej płaszczyźnie lub między wnętrzem a zewnętrzem.

  • Połączone – rozumiane jako połączone elewacje, zwykle (choć nie tylko) planowane jako efekt procesów renowacji obiektów zabytkowych. Takie rozwiązania charakteryzują się wyraźnym rozróżnieniem elementów.

  • Historyczny i współczesny — zakłada, że ​​budowanie formy zewnętrznej to:

    historyczna — zbudowana w przeszłości — oś czasu według aktualnego datowania,
    współczesna — zbudowana niedawno — kalendarium według aktualnego datowania (w tym artykule jest to ostatnie 30 lat — pełny cykl budowy od koncepcji do publicznego odbioru budowy),
    mieszany – połączenie dawnej i nowo wybudowanej substancji ( ryc. 5 ).
  • Przezroczysta i nieprzezroczysta — zakłada, że ​​bryłę zewnętrzną budynku można zaprojektować jako:

    przezroczyste – z wykorzystaniem otworów, okien, drzwi, szczelin, ścian osłonowych itp., które zapewniają niezakłócony widok lub komunikację między wnętrzem a zewnętrzem,

    nieprzezroczyste – z zastosowaniem pełnych ścian, masywnych przegródek, zamknięć, gdzie nie ma prostego wizualnego połączenia między wnętrzem a zewnętrzem,

    mieszane — ze wszystkimi fazami kompozycji mieszanych (również w sposób stopniowy).

Rysunek 5. Wykres przedstawiający ziarnistą zależność między kategorią historyczną a współczesną.

Materiały i konstrukcje pozwalające osiągnąć takie efekty są zróżnicowane i charakterystyczne zarówno dla nowych, jak i przeszłych rozwiązań. Ten podtyp jest wyrażony jako stopniowe skale ( ryc. 6 ).

Rysunek 6. Wykres przedstawiający ziarnistą zależność między kategorią przezroczystą i nieprzezroczystą.
  • Złożony i rozłożony – zakłada, że ​​bryłę zewnętrzną budynku można zaprojektować jako:

    komponowany — który opiera się na proporcjach, kompozycji detali architektonicznych lub rytmie,

    zdekomponowane – gdzie proporcje, kompozycja detali architektonicznych lub rytm są celowo zniekształcone lub całkowicie pominięte,

    mieszane – gdzie łączą się proporcje, kompozycja detali architektonicznych, rytm lub ich zniekształcenie lub brak.

Materiały i konstrukcje użyte do uzyskania takich efektów mogą być różnorodne i charakterystyczne dla rozwiązań współczesnych i historycznych ( rysunek 7 ).

Rysunek 7. Wykres przedstawiający ziarnistą zależność między kategorią złożoną i zdekomponowaną.

W typologii: jednolite, stopniowe przejścia i połączone tworzą najwyższy poziom, który opisuje cechy architektoniczne elewacji. Łatwo stwierdzić, czy bryła budynku jest jednorodna, czy mieszana. Kolejnym elementem jest opis pochodzenia historycznego lub współczesnego, z opcjami mieszanymi. Trzecim krokiem jest opisanie stopnia przezroczystości lub zmętnienia oraz składu w kierunku rozkładu. Przedstawiamy te założenia na poniższym wykresie ( Rysunek 8 ).

Rycina 8. Typologia architektoniczna elewacji budynków użyteczności publicznej w kontekście europejskim – propozycja autorów.

Kompleksowość proponowanej typologii wyraża się w jej skali, co jest widoczne, gdy analizujemy istniejące i wymienione typologie. W przypadku Tabadkani i in. ’s ( 2021 ) adaptacyjne fasady, inteligentne lub responsywne rozwiązania można umieścić na dowolnym z trzech poziomów w zależności od charakterystyki wyrazu architektonicznego. Analogicznie aspekt biologicznego komponentu elewacji jest po prostu kolejnym materiałem budowlanym – pełnym lub półprzezroczystym. Poniżej ( Tabela 4 ) przedstawiamy zestawienie naszego zastosowania typologii.

Tabela 4. Przykłady proponowanych zastosowań typologii (opracowanie własne, fotografie Autorów).

Przedstawiono kompleksowe próby typologii uporządkowania teorii architektonicznej dotyczące najnowszych trendów projektowych w architekturze zewnętrznej. Ogranicza się do europejskiego kontekstu wielkich miast, współczesnych rozwiązań ostatnich 30 lat (do 2021 roku) oraz budynków użyteczności publicznej o funkcji handlowej i kulturalnej. Systematyka odzwierciedla złożoność zagadnienia przez nowo zaproponowany element. Mianowicie jest to reprezentacja określonego elementu architektonicznego, takiego jak:

  • Spójny

  • Przezroczysty

  • Połączony itp.,

Za pomocą skali. Proponowana klasyfikacja może ewoluować i rozszerzać się w czasie. W przyszłości planujemy zbadać jego przydatność do innych przykładów architektury. Stanowi jednak krok w dyskusji nad współczesną teorią architektury. Powinna być przedmiotem dalszej rozbudowy i rozwoju, zgodnie z czasem i nowymi rozwiązaniami lub ustaleniami. Jest głosem w toczącej się dyskusji na temat współczesnej filozofii i projektowania architektonicznego.

Autorskie Wkłady

Konceptualizacja, JJ, AA, MT i JG; metodologia, JJ, AA, MT i JG; oprogramowanie, JJ, AA, MT i JG; walidacja, JJ, AA, MT i JG; analiza formalna, JJ, AA, MT i JG; dochodzenie, JJ, AA, MT i JG; zasoby, JJ, AA, MT i JG; kuracja danych, JJ, AA, MT i JG; pisanie — przygotowanie projektu oryginału, JJ, AA, MT i JG; pisanie — recenzja i redagowanie, JJ, AA, MT i JG; wizualizacja, JJ, AA, MT i JG; nadzór, JJ, AA, MT i JG; administracja projektami, JJ, AA, MT i JG.; pozyskanie finansowania, JJ, AA, MT i JG Wszyscy autorzy przeczytali i zaakceptowali opublikowaną wersję manuskryptu.

Finansowanie

Badania te nie otrzymały żadnego zewnętrznego finansowania.

Oświadczenie instytucjonalnej komisji rewizyjnej

Nie dotyczy.

Oświadczenie o świadomej zgodzie

Nie dotyczy.

Oświadczenie o dostępności danych

Nie dotyczy.

Konflikt interesów

Autorzy deklarują brak konfliktu interesów.

Bibliografia

  1. Apostolou, Malwina. 2016. Fenomenalna przejrzystość w architekturze: przypadek Victora Horty. Referat przedstawiony na ICTA 2016 — International Conference on Transparency and Architecture-Emerging Complexities, Saloniki, Grecja, 2–4 listopada; s. 310–19. [ Google Scholar ]
  2. Bell, Michael i Jeanine Kim, wyd. 2009. Zaprojektowana przejrzystość. Techniczne, wizualne i przestrzenne efekty szkła . Nowy Jork: Priceton Architectural Press. [ Google Scholar ]
  3. Biegański Piotr. 1974. Architektura. W Sztuka Kształtowania Przestrzeni . Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe. [ Google Scholar ]
  4. Błądek, Zenon i Tadeusz Tulibacki. 2003. powoduje skutki hotelarstwa. W Od Zajazdu do Współczesności . Poznań: Albus. [ Google Scholar ]
  5. Brzezicki Marcin. 2014. Postrzeganie przezroczystości we współczesnej architekturze. W aspektach wizualnych i poznawczych . Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej. [ Google Scholar ]
  6. Brzezicki Marcin. 2021. Zaburzenie przezroczystości w architekturze współczesnych fasad szklanych. Część 1. Architectus 1: 77–84. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  7. Wydajność budynku. 2021. Budynki użyteczności publicznej, Ministerstwo Biznesu, Innowacji i Zatrudnienia, Rząd Nowej Zelandii. Dostępne w Internecie: https://www.building.govt.nz/building-code-compliance/d-access/accessible-buildings/about/public-buildings (dostęp: 20 grudnia 2021 r.).
  8. Caetano, Inês i António Leitão. 2016. DRAFT: ramy algorytmiczne do projektowania elewacji. Projektowanie generatywne, aplikacje 1: 465–74. [ Google Scholar ]
  9. Karol, Timo. 2019. Architektura głębokiej skóry. W Potencjały projektowe wielowarstwowych granic architektonicznych . Kassel: Springer Vieweg. [ Google Scholar ]
  10. Charitonidou, Marianna. 2021a. Wystawy we Francji jako dominacja symboliczna: obrazy postmodernizmu i pola kulturowego lat 80. Sztuki 10: 14. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  11. Charitonidou, Marianna. 2021b. Samoskręcająca się, nieprzerwana linia Franka Gehry’ego: rysunki gestów jako indeksy. Sztuki 10: 16. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  12. Christian, Schittich, wyd. 2006. Budowanie skórek (szczegóły) . Berlin: GMBH. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  13. Collinsa. 2021. Budynek użyteczności publicznej . Dostępne w Internecie: https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/public-building (dostęp: 19 grudnia 2021 r.).
  14. Cruz, Cesar A. 2012. Architektura organiczna Wrighta: od „formy podąża za funkcją” do „formy i funkcji to jedno”. W Wolkenkuckucksheim-Cloud-Cuckoo-Land-Boздyшный зaмoк . s. 27–36. Dostępne w Internecie: https://www.cloud-cuckoo.net/journal1996-2013/inhalt/de/heft/ausgaben/112/Beitraege/2.2%20%20%20Cruz.pdf (dostęp: 19 listopada 2021 r.).
  15. Cunliffe, Sarah i Jean Loussier. 2006. Przewodnik po stylach architektury . Szkocja: Sarabanda. [ Google Scholar ]
  16. Czuber-Filonik, Alicja. 2017. W krainie gigantów czyli o Muzeum Guggenheima w Bilbao. Niezła sztuka. Dostępny online: https://niezlasztuka.net/o-sztuce/w-krainie-gigantow-czyli-o-muzeum-guggenheima-bilbao (dostęp: 19 listopada 2021).
  17. Czyżniewska, Lucyna. 2009. Uwagi dotyczące problemów adaptacji zabytków zabytkowych do współczesnych funkcji. W Adaptacja Obiektów Zabytkowych do Współczesnych Funkcji Użytkowych . Pod redakcją Bogusława Szmygina. Warszawa-Lublin: Wydawnictwo Politechniki Lubelskiej. [ Google Scholar ]
  18. De Botton, Alain. 2014. Architektura szczęścia . Londyn: Penguin Books. [ Google Scholar ]
  19. De Vries, Nathalie. 2021. Budynek użyteczności publicznej. TU Delft. Dostępne w Internecie: https://www.tudelft.nl/en/architecture-and-the-built-environment/about-the-faculty/departments/architecture/organisation/groups/public-building (dostęp: 18 grudnia 2021 r.).
  20. Dominiczak, Jacek. 2008. Dotyk i pieszczota: Subtelne terytoria architektury dialogicznej. In Co to Jest Architektura, Antologia . Pod redakcją A. Budnaka. Kraków: Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, cz. T 2, s. 73–91. [ Google Scholar ]
  21. Encyklopedia PWN. 2020. Dostępne w Internecie: https://encyklopedia.pwn.pl (dostęp: 20.12.2021).
  22. Feldtkeller, Christoph. 1989. Der Architektonische Raum. Eine Fiction. Annaherungen an Eine Funktionale Betrachtung . Bazylea: Birkhauser. [ Google Scholar ]
  23. Ghomeishi, Mohammad. 2021. Preferencje estetyczne laików i ich związek z właściwościami koncepcyjnymi projektowania elewacji budynków. Journal of Asian Architecture and Building Engineering 20: 12–28. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  24. Architektura Gottesmanna. 2020. Strona internetowa architekta. Dostępne online: https://www.gottesmanarchitecture.com/ (dostęp: 5 października 2021 r.).
  25. Graf, Stuart. 2018. Architektura organiczna i zrównoważony ekosystem, Wirująca strzała, Fundacja Franka Lloyda Wrighta. Dostępne online: https://franklloydwright.org/organic-architecture-and-the-sustaining-ecosystem/ (dostęp: 7 listopada 2021 r.).
  26. Grzegorz, Rob. 2008. Kluczowe współczesne budynki. W Planach, Przekrojach i Elewacjach . Londyn: Laurence King Publishing. [ Google Scholar ]
  27. Grieco, Lauren. 2012. Delugan Meissl: Instytut Filmowy EYE. Dostępne online: https://www.designboom.com/architecture/delugan-meissl-eye-film-institute/ (dostęp: 20 grudnia 2021).
  28. Harvey, Dawid. 1990. Stan ponowoczesności . Oksford: Wydawcy Blackwell. [ Google Scholar ]
  29. Hopkins, Owen. 2020. Architektura postmodernistyczna, mniej to nuda . Londyn: Phaidon. [ Google Scholar ]
  30. Hotel Spichlerz. 2010. Przebudowa Słodowni Pańskiej we Wrocławiu. w Świecie Architektury . Wrocław: WA Sp. z oo, s. 68–72. [ Google Scholar ]
  31. hotelu Monopol. 2020. Strona Hotelu. Dostępne w Internecie: https://monopolwroclaw.hotel.com.pl/ (dostęp: 20 grudnia 2021 r.).
  32. Hotel Platinum Palace. 2020. Strona Hotelu. Dostępne w Internecie: http://wroclaw.platinumpalace.pl/ (dostęp: 7 listopada 2021).
  33. Hotelarz. 2009. Strona internetowa czasopisma. Dostępny online: https://www.e-hotelarz.pl/artykul/2743/wroclaw-butikowy-hotel-w-starym-spichlerzu/ (dostęp: 22.08.2021).
  34. Jabłońska, Joanna i Józefina Furmańczyk. 2020. Funkcja wewnętrzna a elewacja, wewnętrzna zewnętrzna przestrzeń wspólna . Wrocław: Wydawnictwo ATUT, cz. 2, (Tłumaczenie własne). [ Google Scholar ]
  35. Jabłońska, Joanna. 2012. Redefinicja koncepcji hotelu, przekazywanie idei od staromiejskiej karczmy do współczesnego inteligentnego obiektu samoobsługowego. W ICAR 2012 (Re) writing History, Międzynarodowa Konferencja Badań Architektonicznych . Pod redakcją Jöger Beatrice-Gabriela i Comşa Daniel. Bukareszt: Editura Universitara Ion Mincu, s. 1–10. [ Google Scholar ]
  36. Janson, Alban i Florian Tigges. 2014. Podstawowe koncepcje architektury. W słownictwie sytuacji przestrzennych . Bazylea: Birkäuser. [ Google Scholar ]
  37. Jencks, Charles. 1981. Język architektury postmodernistycznej . Londyn: Rizzoli. [ Google Scholar ]
  38. Jodidio, Filip. 2010a. Architektura teraz!6 . Kolonia: Taschen. [ Google Scholar ]
  39. Jodidio, Filip. 2010b. Architektura teraz!4 . Kolonia: Taschen. [ Google Scholar ]
  40. Dziennik Ustaw. 2019. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury nr 1 z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (z późniejszymi zmianami według stanu prawnego na dzień 15 grudnia 2021 r.) [Transakcja własna], Sejm RP . Dostępny w Internecie: http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200002351 (dostęp: 18 grudnia 2021 r.).
  41. Kahraman, Ayşe Derya. 2015. Relacje modernizmu, postmodernizmu i ich refleksje na temat edukacji. Procedia-Social and Behavioral Sciences 174: 3991–96. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  42. Kamal, Arif Mohammad. 2020. Najnowsze postępy w materiałoznawstwie w systemach elewacyjnych we współczesnej architekturze: przegląd. American Journal of Inżynierii Lądowej i Architektury 8: 97-104. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  43. Kang, Enuki i Eun Joo Park. 2021. Fenomenologiczna przejrzystość poprzez głębię „wewnątrz / na zewnątrz” dla zrównoważonego środowiska architektonicznego. Zrównoważony rozwój 13: 9046. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  44. Klotz, Henryk. 1988. Historia architektury postmodernistycznej. W Heinrich Klotz . Cambridge: MIT Press. [ Google Scholar ]
  45. Koolhaas, Rem. 1995. Wielkość problemu Large. W rozmiarze S, M, L, XL . Nowy Jork: Monacelli Press. Dostępne w Internecie: https://politicshyperwall.files.wordpress.com/2017/10/koolhaas-rem-bigness-1994.pdf (dostęp: 22 lipca 2021).
  46. Koolhaas, Rem. 1997. Delirious New York: A Retroactive Manifest for Manhattan . Nowy Jork: The Monacelli Press. [ Google Scholar ]
  47. Kozłowski Tomasz. 2013. Tendencje Ekspresjonistyczne w Architekturze Współczesnej . Kraków: Politechnika Krakowska. [ Google Scholar ]
  48. Kwiatkowska, Ada. 2019. Poza pięknem architektury współczesnej: narracje twórcy, odbiorcy i formy architektonicznej. Architekt 2: 106–18. Dostępny w Internecie: http://www.architectus.arch.pwr.wroc.pl/58/58_09.pdf (dostęp: 11 lipca 2021).
  49. Le Corbusier. 1985. W kierunku nowej architektury . Mineola: Dover Publications. [ Google Scholar ]
  50. Lexico.com. 2021. Brytyjski słownik obsługiwany przez Oxford. Dostępne w Internecie: https://www.lexico.com/definition/public_building (dostęp: 5 października 2021 r.).
  51. Melet, Ed i Eric Vreedenburgh. 2005. Architektura dachu: budowanie na wzniesieniu . Rotterdam: Wydawcy NAi. [ Google Scholar ]
  52. Mika, Paweł. 2017. Istota technologii, w której podstawowym elementem wykonawczym jest element prefabrykowany. Referat przedstawiony na 4. Międzynarodowej Multidyscyplinarnej Konferencji Naukowej Nauk Społecznych i Sztuki SGEM 2017, Albena, Bułgaria, 24–30 sierpnia; tom. 17, s. 823–30. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  53. Moles, A. 1977. Psychologie du kicz: L’art du Bonheur . Paryż: DENOEL. [ Google Scholar ]
  54. Mikołaja, Claire i Arlene Oak. 2020. Twórz i niszcz szczegóły: architektura edukacji projektowo-budowlanej. Studia projektowe 66: 35–53. [ Google Scholar ]
  55. Owadowicz Michał. 2018. Kilka uwag na marginesie zapytania o architekturze ostatniego dnia lat, toczonej z okazji ustawionej rocznicy zjednoczenia ziem polskim i odzyskanej pełnej podmiotowości politycznej przez naród polski. Łuk 6: 16-32. [ Google Scholar ]
  56. Owena, Ceridwen i Jennifer Lorrimar-Shanks. 2015. Ramowanie pola: nagroda za zrównoważoną architekturę. Sztuka 4: 34–48. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  57. Piutanti, Resti. 2019. Typologia budynku elewacyjnego w korytarzu ulicy Kayu Tangan, miasto Malang. Miejscowa Mądrość 11: 107–20. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  58. Projekt dla Przestrzeni Publicznych. 1975–2020. Budynki użyteczności publicznej od zakazanych monolitów do centrów życia obywatelskiego. Dostępne online: https://www.pps.org/category/buildings (dostęp: 19 grudnia 2021 r.).
  59. Rangkuty, Utami Imanda Gladies i Titisari Dyah Widyastuti. 2019. Typologia architektoniczna malajskiej fasady Chinatown (przypadek: Perniagaan Street of Malay Chinese Village Bagansiapiapi, Rokan Hilir, Riau). International Journal of Architecture and Urbanism 3: 95–110. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  60. Rowe, Colin i Robert Slutzky. 1997. Przejrzystość . Bazylea: Birkäuser Verlag. [ Google Scholar ]
  61. Saint-Gobain. 2020. Oficjalna strona internetowa producentów w Polsce. Dostępne w Internecie: https://www.saint-gobain.pl/ (dostęp: 15 września 2021 r.).
  62. Saleh, Saif K. i Ali M. Jaafar. 2020. Przejawy rozwoju we współczesnej architekturze. W serii konferencji IOP: Nauka o materiałach i inżynieria . Bristol: IOP Publishing, tom. 881, s. 012013. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  63. Sawa-Borysławski, Tadeusz. 2005. Postmodernizm w architekturze — epizod, eksperyment czy epoka? Wrocław: Politechnika Wrocławska. [ Google Scholar ]
  64. Stam, Liesbeth, Peter-Paul Verbeek i Ann Heylighen. 2020. Między specyficznością a otwartością: jak architekci radzą sobie ze złożonością projektowania i użytkowania. Studia projektowe 66: 54–81. [ Google Scholar ]
  65. Stek, Barbara. 2017. Fałda (I), Autoportret–Organiczność 4 (55). Dostępny w Internecie: https://autoportret.pl/artykuly/falda-i/ (dostęp: 19 grudnia 2021 r.).
  66. Tabadkani, Amir, Astrid Roetzel, Hong Xian Li i Aris Tsangrassoulis. 2021. Podejścia projektowe i typologie fasad adaptacyjnych: przegląd. Automation in Construction 121: 103450. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
  67. Hotel Spichrz. 2020. Strona Hotelu. Dostępne online: http://www.thegranaryhotel.com/ (dostęp: 2 marca 2021 r.).
  68. Venturiego, Roberta, Denise Scott Brown i Stevena Izenoura. 1977. Ucząc się od Las Vegas , wyd. wyd. Cambridge: The MIT Press. [ Google Scholar ]
  69. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu. 2020. Rejestr zabytków. Dostępny w Internecie: https://wosoz.ibip.wroc.pl/public/?id=92697 (dostęp: 19 grudnia 2021 r.).
  70. Wong, Joseph F. 2010. Tekst architektury swobodnej: Jakościowe badanie dyskursu czterech architektów. Studia projektowe 31: 237–67. [ Google Scholar ]
  71. Żukowski, Jan. 2016. Przewodnik po architekturze współczesnej. W Dlaczego Wolno tak Budować? Warszawa: Arkady. [ Google Scholar ]
  72. Zumtor, Piotr. 2006. Myśląca architektura . Bazylea: Birkhauser. [ Google Scholar ]

Typologia architektoniczna współczesnych elewacji budynków użyteczności publicznej w kontekście europejskim

przez: Joanna Jabłońska, Małgorzata Telesińska, Agnieszka Adamska*i Joanna Gronostajska.

Wydział Architektury, Politechnika Wrocławska, 50-370 Wrocław, Polska
* Autor do którego korespondencja powinna być adresowana.
Sztuka 2022 , 11 (1), 11; https://doi.org/10.3390/arts11010011
Otrzymano: 5 października 2021 r / Zaktualizowano: 16 grudnia 2021 r / Przyjęto: 28 grudnia 2021 r / Opublikowano: 4 stycznia 2022 r
Uwaga wydawcy: MDPI pozostaje neutralne w odniesieniu do roszczeń jurysdykcyjnych w opublikowanych mapach i powiązań instytucjonalnych.

Udostępnij i cytuj

Styl MDPI i ACS

Jabłońska, J.; Telesińska, M.; Adamska, A.; Gronostajska J. Typologia architektoniczna współczesnych elewacji budynków użyteczności publicznej w kontekście europejskim. Sztuka 2022 , 11 , 11. https://doi.org/10.3390/arts11010011

Link do artykułu: https://www.mdpi.com/2076-0752/11/1/11

Obraz wyróżniający: Plik Amsterdam vue Nemo.JPG. Z Wikimedia Commons, repozytorium wolnych multimediów