Nowe technologie obecnie często obejmują urządzenia elektroniczne, które są mniejsze i inteligentniejsze niż kiedyś. W okresie środkowego paleolitu, gdy neandertalczycy byli sąsiadami współczesnych ludzi, nowe technologie oznaczały coś zupełnie innego: nowe rodzaje kamiennych narzędzi, które były mniejsze, ale mogły być używane do wielu zadań i trwały przez długi czas.
Archeolodzy tacy jak ja interesują się środkowym paleolitem – okresem trwającym od 250 000 do 30 000 lat temu – ponieważ wtedy po raz pierwszy pojawił się nasz gatunek, po raz pierwszy przybyliśmy do wielu części świata oraz wynaleźliśmy wiele nowych rodzajów narzędzi kamiennych.
Ilustracja typowego skrobaka Quina i pokrewnych narzędzi. Narzędziowiec odłupywał kawałki kamienia z rdzenia, aby ostrożnie nadać skrobakowi Quina kształt. Pei-Yuan Xiao
W naszym badaniu, którego wyniki opublikowano niedawno w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences, zespół międzynarodowych współpracowników i ja opisujemy odkrycie w Chinach pierwszego kompletnego przykładu technologii środkowopaleolitycznej, wcześniej widzianej jedynie w Europie i na Bliskim Wschodzie.
Archeolodzy uważali, że starożytni ludzie w Azji Wschodniej całkowicie pominęli środkowy paleolit. Nasze odkrycie podważa długotrwałą koncepcję, że podczas gdy starożytni ludzie w Europie i Afryce wynaleźli nowe narzędzia w tym okresie, ludzie w Azji Wschodniej trzymali się tylko najbardziej podstawowych narzędzi, które pozostały niezmienione przez tysiące lat.
Skrobaki Quina pomagały myśliwym w przetwarzaniu upolowanych zwierząt
Narzędzie, które zidentyfikowaliśmy, nazywa się skrobakiem Quina. Ten typ narzędzia kamiennego jest dobrze znany ze stanowisk archeologicznych w Europie i na Bliskim Wschodzie.
Skrobaki Quina są zazwyczaj dość grube i asymetryczne, z szeroką i ostrą krawędzią roboczą, która wyraźnie pokazuje ślady wielokrotnego używania i ostrzenia. Ten kształt zapewnia trwałe krawędzie tnące, idealne do długich cykli użytkowania, po których następuje ostrzenie.
Ludzie używali skrobaków Quina do skrobania i cięcia miękkich materiałów, takich jak mięso i skóry zwierząt, oraz materiałów średnio twardych, takich jak drewno. Wiemy to z drobnych zadrapań i odprysków na skrobakach, które pasują do śladów powstałych podczas obróbki tych materiałów w eksperymentach z użyciem współczesnych narzędzi kamiennych.
Europejscy archeolodzy uważają, że skrobaki Quina zostały wynalezione, aby sprostać potrzebom bardzo mobilnych myśliwych żyjących w chłodnym i suchym klimacie. Łowcy ci skupiali się na sezonowej zdobyczy migrującej, takiej jak renifery, olbrzymie jelenie, konie i bizony. Skrobaki Quina pomagały im przetwarzać upolowane zwierzęta na żywność i inne zasoby – na przykład w celu wydobycia szpiku kostnego.
Pierwsze znalezisko narzędzia Quina w Azji Wschodniej
Nasz zespół pod przewodnictwem Hao Li z Instytutu Badań Wyżyny Tybetańskiej i Qijun Ruan z Instytutu Zabytków Kulturowych i Archeologii Prowincji Junnan, odkrył skrobaki z Quina i związane z nimi narzędzia kamienne na stanowisku archeologicznym Longtan w południowo-zachodnich Chinach.
Nasz kolega Bo Li z University of Wollongong zastosował metody datowania metodą luminescencji optycznej na warstwach ziemi, które zawierały artefakty. Ta technika może określić, ile czasu minęło od ostatniego wystawienia każdego pojedynczego ziarna piasku na działanie słońca. Datowanie wielu pojedynczych ziaren w próbce jest ważne, ponieważ korzenie drzew, owady lub inne zwierzęta mogą mieszać młodsze osady ze starszymi.
Po zidentyfikowaniu i usunięciu młodszych ziaren intruzji odkryliśmy, że warstwy zawierające artefakty mają od 50 000 do 60 000 lat. Jest to mniej więcej ten sam czas, w którym skrobaki Quina były używane w Europie w miejscach neandertalskich.
Keliang Zhao z chińskiego Instytutu Paleontologii Kręgowców i Paleoantropologii przyjrzał się ziarnom pyłku z wykopalisk Longtan. Odkrył, że środkowopaleolityczni mieszkańcy Longtan żyli w stosunkowo otwartym środowisku leśno-trawiastym i w suchym i chłodnym klimacie. Środowisko to jest podobne do środowiska stanowisk Quina w Europie.
Davide Delpiano, Marco Peresani i Marie-Hélène Moncel, eksperci w dziedzinie europejskich narzędzi środkowopaleolitycznych, dołączyli do naszego zespołu, aby pomóc w porównaniu chińskich i europejskich okazów oraz potwierdzić ich podobieństwa.
Hélène Monod z Universidad Rovira i Virgili w Hiszpanii przyjrzała się naszym skrobakom Quina pod mikroskopem i znalazła na nich ślady skrobania i drapania kości, poroży i drewna. Znalazła również połysk po użyciu narzędzi na mięsie, skórach i miękkich roślinach.
Kto żył w Azji Wschodniej w tym okresie?
Nasze nowe odkrycie skrobaków Quina dołącza do innego niedawnego znaleziska innego rodzaju technologii środkowopaleolitycznej w Azji Wschodniej: narzędzi lewalu z jaskini Guanyindong w prowincji Guizhou w południowo-środkowych Chinach. Narzędzia lewalu są wynikiem charakterystycznej sekwencji wieloetapowej, która wydajnie wytwarza wiele użytecznych narzędzi tnących, przy minimalnej ilości zmarnowanego kamienia. Te dwa znaleziska razem stanowią mocny argument za tym, że technologie środkowopaleolityczne były obecne w Azji Wschodniej.
Dlaczego jednak zestaw narzędzi Quina trafił do nas dopiero teraz, skoro w Europie znany jest już od tak dawna?
Jednym z powodów jest to, że archeolodzy szukają w Europie dłużej niż gdziekolwiek indziej na świecie. Innym powodem, dla którego dowody ze środkowego paleolitu wydają się rzadkie w Azji Wschodniej, jest to, że to, co obecnie wydaje się być mniej typowymi odmianami zestawu narzędzi Quina, wcześniej znalezionych w Chinach, zostało przeoczone, prawdopodobnie z powodu wąskich definicji archeologów opartych na europejskich przykładach.
Narzędzia Quina w Longtan należą do najwcześniejszych artefaktów z tego stanowiska, co utrudnia badaczom ustalenie pochodzenia tej nowej technologii. Czy wprowadzili ją przybysze z Europy? Czy też niezależnie wynaleźli ją miejscowi mieszkańcy Azji Wschodniej?
Zespół badawczy prezentuje artefakty Longtan. Hao Li
Aby odpowiedzieć na te pytania, mamy nadzieję znaleźć więcej skrobaków Quina w miejscach z głębszymi – czyli starszymi – warstwami niż Longtan. Jeśli starsze warstwy zawierają to, co wygląda na pozostałości eksperymentów w wytwarzaniu narzędzi kamiennych, które ostatecznie doprowadziły do powstania narzędzi Quina, sugeruje to, że narzędzia Quina zostały wynalezione lokalnie. Jeśli głębsze warstwy zawierają różne narzędzia, sugeruje to, że technologia Quina została wprowadzona z sąsiedniej grupy.
Mamy również nadzieję, że przyszłe prace ujawnią, kto wykonał te narzędzia. Nasze wykopaliska w Longtan nie przyniosły żadnych ludzkich kości ani DNA, które mogłyby pomóc nam zidentyfikować twórców narzędzi.
W okresie środkowego paleolitu istniało wiele gatunków ludzi, którzy potrafili wytwarzać takie narzędzia. Mogli to być współcześni ludzie, tacy jak my. Ale mogli to być również neandertalczycy. Biorąc pod uwagę, że technologia Quina w Europie jest bezpośrednio związana z neandertalczykami, wydaje się to prawdopodobne. Ale mogli to być również denisowianie, wymarły gatunek podobny do współczesnych ludzi, znaleziony w tym czasie na Syberii, Wyżynie Tybetańskiej i w Laosie, a nawet nowy gatunek człowieka, którego wcześniej nie widziano.
Ktokolwiek tworzył i używał tych skrobaków Quina, potrafił wykazać się pomysłowością i elastycznością w stosowaniu technologii, dostosowując się do zmieniającego się otoczenia.
Autor
Oświadczenie informacyjne
Ben Marwick nie pracuje, nie doradza, nie posiada udziałów, ani nie otrzymuje dofinansowania od żadnej firmy ani organizacji, która mogłaby odnieść korzyść z tego artykułu. Nie ujawnił również żadnych powiązań wykraczających poza jego obowiązki akademickie.
Wzmacniacz
Uniwersytet Waszyngtoński zapewnia finansowanie jako członek The Conversation US.
Artykuł był pierwotnie publikowany na stronie The Conversation.
Wierzymy w swobodny przepływ informacji
