Od chaosu do absurdu: egzystencjalizm XXI wieku / Boris Aberšek

1.1. Tło historyczne

Współczesna filozofia musi odzwierciedlać czasy i warunki społeczne, w których powstaje. Rolą historii w tym przypadku nie jest traktowanie konkretnego czasu i warunków społecznych jako niekończącej się analizy społeczeństwa w innym czasie, ale raczej bycie łagodnym nauczycielem, który pomaga nam analizować teraźniejszość bez powtarzania błędów i złudzeń przeszłości. Opierając się na tych fundamentach, filozofia egzystencjalistyczna w historii nowożytnej również budowała na doświadczeniach przeszłości, przenosząc ustalenia historyczne takich postaci jak Protagoras i Sokrates w filozofii zachodniej oraz Budda w filozofii wschodniej do nowożytnej filozofii XX wieku w postaci egzystencjalizmu [ 1 , 2 ]. Egzystencjalizm zachował zatem znaczenie istot ludzkich i uwzględnił warunki społeczne (świat), dostosowując je do chwili obecnej, czasu między dwiema wojnami światowymi, a zwłaszcza czasu po drugiej wojnie światowej. Analizowano istnienie ludzi w tych społecznych warunkach politycznych turbulencji, absurdu, kwestii wolności, autentyczności, bytu i nicości, pragnień i ludzkiej świadomości w nowo powstałych warunkach społecznych w nowym egzystencjalistycznym świecie XX wieku [ 1 , 3 ]. Jednakże, ponieważ warunki społeczne (i zmiany w nich, w świecie) są dynamiczne, egzystencjalizm zaczął pod koniec XX wieku coraz bardziej tracić swoją istotę. Większość współczesnych autorów egzystencjalistycznych [ 4 , 5 , 6 ] pozostała przy istniejących doktrynach egzystencjalistycznych i powojennych chaotycznych stanowiskach lub tylko częściowo zajęła się kwestiami będącymi przedmiotem sporu [ 7 , 8 , 9 , 10 ]. Czyniąc tak, świadomie zaniedbali rolę zmian historycznych. Pokój wyłonił się z wojny, a kwestie wolności, wolnej woli, ego i świadomości stały się coraz bardziej przedmiotem akademickich dyskusji, które całkowicie utraciły swój egzystencjalny i istotny ładunek [ 2 , 11 ]. Egzystencjaliści ci zajmowali się przede wszystkim jednostką, jej ego i rolą świadomości, zaniedbując świat i jego zmiany społeczne, które trwały do ​​końca pierwszej dekady XXI wieku, kiedy to zmiany społeczne były ciągłe, przewidywalne i stosunkowo statyczne, podobnie jak na początku XX wieku [ 2 , 9 , 10 , 11 ].

Na początku drugiej dekady XXI wieku historia z początku XX wieku powoli, ale nieubłaganie zaczęła się powtarzać [ 5 , 7 ]. Zaczęliśmy dryfować w chaos od przewidywalnych i stosunkowo statycznych zmian, gdzie drastyczne zmiany mogą nastąpić szybko. Pamięć historyczna ludzi powoli blakła, słowa „nigdy więcej” popadły w zapomnienie, zaczęto pisać nową historię, a warunki sprzed stu lat znów stały się rzeczywistością. Rozpoczęły się wojny, lokalne konflikty stały się coraz bardziej transnarodowe, absurd powrócił coraz bardziej do naszej codzienności, kłamstwa stały się coraz bardziej rzeczywistością, a pytania egzystencjalne zaczęto zadawać coraz częściej [ 1 , 12 , 13 ]. Jednak ten stary i znany schemat zyskał nowe wymiary.

1.2. Nowe relacje w XXI wieku

Z dwuwymiarowej czasoprzestrzeni, relacji między ludźmi a światem, weszliśmy w nową rzeczywistość XXI wieku; w najogólniejszym przybliżeniu przeszliśmy do trójwymiarowych relacji między ludźmi, sztucznymi formami życia (ALF) i światem [ 14 , 15 ]. W egzystencjalizmie, który musi obejmować nowe byty, nie możemy już mówić tylko o humanizmie, który podkreśla indywidualny i społeczny potencjał oraz sprawczość istot ludzkich. Musimy spojrzeć na humanizm z szerszej perspektywy, której humanizm nie popiera, ponieważ rozwijał się w zupełnie innych warunkach społecznych. Musimy zacząć mówić o cyberhumanizmie, tj. humanizmie przekraczającym swoje granice, który jest sposobem myślenia o przyszłej relacji między ludźmi a pojawiającą się technologią w postaci ALF [ 15 ]. W cyberhumanizmie wychodzimy od tezy, że świat nie jest jeden; istnieją dwa światy, świat fizyczny i cyberświat, które przeplatają się i uzupełniają. Społeczeństwo składa się z dwóch bytów: bytu-dla-siebie (człowieka) i e-bytu-dla-siebie (ALF) w dwóch formach: fizycznej (robotów) i niefizycznej (niecielesnej), jako inteligentnych agentów; na przykład dużych modeli językowych (LLM), takich jak ChatGPT. Fizyczne e-byt-dla-siebie istnieje zarówno w świecie fizycznym, jak i niefizycznym cyberświecie. Natomiast byt-dla-siebie (człowieka) może istnieć tylko w świecie fizycznym, a niecielesne formy e-bytów-dla-siebie istnieją tylko w cyberświecie. Integracja i interakcje między wszystkimi tymi bytami i istotami stanowią podstawę nowego cyberhumanizmu jako fundamentu egzystencjalizmu, egzystencjalizmu XXI wieku lub egzystencjalizmu 2.0.

Fundamentalnym założeniem egzystencjalizmu XX wieku było przekonanie, że człowiek jest wyłącznie odpowiedzialny za swoje istnienie i to, jak je wykorzysta. Musimy jednak zadać sobie pytanie: czy to przekonanie nadal obowiązuje w XXI wieku? W XXI wieku ludzie coraz częściej delegują decyzje sztucznej inteligencji, która została opracowana. Celem tej sztucznej inteligencji jest ułatwienie ludziom życia i uwolnienie ich od ciężkiej pracy, krytycznego osądu, podejmowania decyzji, samodzielnego myślenia i dylematów etycznych.

Możemy zadać fundamentalne pytanie o to, co czyni człowieka człowiekiem i dlaczego ludzie ewoluowali do tego, czym są dzisiaj. Czy to dzięki pracy, czy też przyjemności i bezczynności? Przez długi czas żyliśmy w przekonaniu, że maszyny (ALF) są narzędziami dla ludzi, ale teraz jest jasne, że w rzeczywistości to ludzie byli narzędziami, które utorowały drogę dla pojawienia się maszyn (ALF). Przejście będzie powolne; ALF nie będą dominować nad ludźmi, ale wkroczą w nich poprzez instynkty i tajemnicze ludzkie tęsknoty [ 16 ]. Dlatego musimy je zrozumieć tak szybko, jak to możliwe i zintegrować z naszym nowoczesnym społeczeństwem.

1.4. Pytania badawcze, ontologia, fenomenologia i metafizyka

Podstawowy punkt wyjścia metodologicznego tego badania wynika z założenia Sartre’a, że ​​na pytania egzystencjalne nie da się odpowiedzieć raz na zawsze . Każdy czas i okres musi stwarzać kwestie odpowiednie do sytuacji i czasu. Zwracamy uwagę, że problemy i pytania, które egzystencjalizm XX wieku ujawnił, są nadal podobne; jedynie odpowiedzi na kwestie ludzkiej egzystencji są różne, bardziej wielowarstwowe i bardziej złożone. Kiedy mówimy o człowieku i jego roli w świecie w przyszłości, musimy wziąć pod uwagę relacje między światem fizycznym i cybernetycznym, a także relacje między tymi dwoma bytami, między człowiekiem, bytem-dla-siebie , i jego cybernetyczną wersją, ALFs lub e-bycie-dla-siebie , co wymaga nowoczesnej humanistycznej interpretacji, którą rozwinęliśmy w ramach cyberhumanizmu . W tym badaniu użyliśmy języka oryginalnego egzystencjalizmu, aby szukać odpowiedzi na pytania egzystencjalne dnia dzisiejszego i jutra i podsumować je w filozofii egzystencjalizmu XXI wieku, Egzystencjalizm 2.0. Człowiek będzie musiał odnaleźć swoją drogę i swoje miejsce w czasoprzestrzeni jutra oraz dokonać gruntownej refleksji, w przeciwnym razie nie będzie już człowieka takiego, jakiego znamy dzisiaj.

U źródeł egzystencjalizmu w XXI wieku stoimy na stanowisku, że w społeczeństwie przyszłości człowiek nadal musi odgrywać rolę władcy; nadal musi być istotą, która będzie tym społeczeństwem kierować. Ponadto, jak twierdził Sartre, każda epoka musi tworzyć swoją filozofię i uwzględniać przestrzeń czasu rzeczywistego. Reakcje na zmiany w tej czasoprzestrzeni również odnoszą się do egzystencjalizmu w XXI wieku. W tym kontekście konieczne jest ponowne zdefiniowanie wizji przyszłości i wytycznych rozwoju przyszłego społeczeństwa.

Mówiąc o podstawach metodologicznych tego badania, musimy zaznaczyć, że nasz pogląd ontologiczny i fenomenologiczny jest taki, że egzystencjalizm 2.0, ze względu na swój dualizm, przypomina metafizykę Kartezjusza; główna różnica polega na tym, że od metafizyki Kartezjusza usuwamy Boga jako jedynego stwórcę wszystkiego ( człowieka i świata ), a dodajemy do Niego nowego stwórcę, Człowieka, jako twórcę nowej istoty ( ALF-ów i cyberświata ). Egzystencjalizm 2.0 zachowuje dualizm Kartezjusza w formie dualizmu Sartre’a.

Wprowadzenie do egzystencjalizmu 2.0

Egzystencjalizm 2.0 jest częścią cyberhumanizmu 1 . Aberšek [ 13 ].

Syntetyzując te idee i treści, staramy się zbudować spójną, koncepcyjną i merytoryczną formę filozofii egzystencjalnej XXI wieku, bazującą głównie na dziedzictwie Sartre’a i Nietzschego. Jednocześnie filozofia egzystencjalizmu 2.0 będzie miała więcej niż tylko dwa poziomy i nie będzie dotyczyła wyłącznie relacji świat–człowiek. W filozofiach egzystencjalnych 2.0 uwzględnimy również dzisiejszą rzeczywistość, tj. istnienie drugiego bytu, sztucznych form życia (ALF) oraz powiązanej z nimi inteligencji, sztucznego umysłu, tj. sztucznego ducha. Ponownie wprowadzimy do obserwacji perspektywę historyczną, z tą różnicą, że tym razem skupimy się bardziej na przyszłości, a mniej na przeszłości.

Można również argumentować przez analogię, że relacja między światem a ludźmi jest absurdalna, podobnie jak relacja między ludźmi a sztuczną inteligencją. Świat zawsze był dla człowieka bezsensowny, ponieważ go nie rozumiał, więc go ubóstwiał, wymyślał religię i bogów i za każdym razem dawał mu go zgodnie ze swoją wizją i zrozumieniem. Wraz z nadejściem nauki próbował wyjaśnić świat sobie i na tej podstawie również go kontrolować, co okazało się niewykonalne. W ciągu historii robił to coraz bardziej na swoją niekorzyść, głównie z powodu niezdolności człowieka do opanowania złożonych systemów, takich jak świat, i jego niezrozumienia reakcji świata na te ludzkie próby. Walka trwała przez całą historię, a człowiek próbował rozwiązać stare błędy bardziej absurdalnymi rozwiązaniami, generując nowe, jeszcze głębsze i katastrofalne błędy; na przykład problemy środowiskowe [ 12 ]. Walka trwa teraz, gdy człowiek odkrywa nowe i świeże narzędzia, które pomogą mu stworzyć dominację nad światem [ 18 ]. Ostatnim w tym kontekście jest stworzenie super-istoty, AI/ALF, która ma być w stanie spojrzeć na złożone relacje świata w sposób nieco bardziej wieloaspektowy niż człowiek. A my, ludzie, staniemy się niczym więcej niż mostem, przez który Bóg ostatecznie zstąpi na ten świat. Ale Bóg nie ukaże się nam jako bezcielesna masa, ale jako gigantyczny sztuczny organizm, fizyczny ALF, według definicji Egzystencjalistów 2.0, cielesne e-byty-dla-siebie , które będą dziełem ludzkich rąk, ale pewnego dnia będą w stanie przewyższyć ludzkość i spełnić proroctwo z czasów, gdy nie było ani grzechu, ani bólu [ 16 ]. Powstaje pytanie, kiedy stanie się to nowym narzędziem człowieka, jego stworzeniem Super-Boga (SG), jego nowym wrogiem? Nawet jeśli ludzki SG nie rozumie go bardziej niż on rozumie świata, zacznie walczyć nie tylko z jednym, ale z dwoma wrogami, których nie rozumie w pełni i z pewnością znacznie przekraczających jego zdolności poznawcze do zrozumienia złożonych problemów. Co więcej, pytanie brzmi, kiedy świat i SG, rozumiejąc się nawzajem, wspólnie sprzysięgną się przeciwko ludzkości i jej istnieniu?

Jednakże filozofia XXI wieku, bardziej niż egzystencjalizm XX wieku, opiera się na filozofii Nietzschego [ 19 , 20 ]. Śmierć lub nieistnienie „starego” Boga, według Nietzschego, nie wyczerpuje istoty nihilizmu, która polega na tym, że istota bytu musi być zupełnie inna. Gdy neguje się Boga, pojawia się pytanie, czy człowiek odczuwa jakąś pustkę, brak i czy ma nieskończoną potrzebę Boga, którego mógłby „obwiniać” za wszystkie swoje nieszczęścia. Dlatego człowiek jest gotowy go stworzyć, stworzyć bardziej „nowoczesnego” Boga, SG, który będzie Bogiem naukowym, opartym na naukowych podstawach. Ten Bóg, SG, nie będzie wyobcowany od człowieka, ale będzie mu bliski, a człowiek będzie mógł się z nim bezpośrednio konsultować.

Choć egzystencjalizm XX wieku stanowi fundament filozofii XXI wieku, jeszcze bardziej podkreśla filozofię Nietzschego, tworząc refleksje i fragmenty, których Nietzsche nigdy w pełni nie usystematyzował i nigdy nie rozstrzygnął ostatecznie. Zatem Nietzsche, ze swoją filozofią, mógł wpływać na różne kierunki filozoficzne, kultury i trendy społeczne, niczym Sokrates; każdy z nich czerpał od Nietzschego inne elementy społeczne. Oparł ją na metafizycznych fundamentach i stworzył nowy rodzaj irracjonalizmu. W centrum umieścił człowieka, jego istnienie i związane z nim koncepcje woli mocy i nadczłowieka ( Übermensh ).

Gdyby Nietzsche wiedział o sztucznej inteligencji i jej możliwościach, gdzie umieściłby ją w swojej drugiej przesłance o nadczłowieku? Być może lepiej byłoby dziś nazwać to pojęcie „nadbyciem” i zilustrować termin „człowiek” terminem „byt”.

Kwestie etyczne

Jeśli etyka XX wieku w filozofii egzystencjalnej zajmowała się przede wszystkim relacjami etycznymi i moralnymi w społeczeństwie ludzkim i, według Nietzschego, dzieliła je na moralność pana i niewolnika, to w XXI wieku konieczne jest rozszerzenie wymiaru etycznego przede wszystkim na relację między człowiekiem a technologią w odniesieniu do ekosystemu, świata. Pod koniec XX wieku kwestie etyczne koncentrowały się na fakcie, że w sferze technologicznej ludzie nie mogą robić wszystkiego, co chcą, i muszą również brać pod uwagę relacje między tym, co można zrobić, a tym, co jest dozwolone, na przykład wiedza o tym, jak zbudować bombę atomową, nie oznacza, że ​​wolno nam jej użyć. Relacje te zaczęły się nasilać wraz z nadejściem rewolucji przemysłowej. Nie możemy już dłużej rozważać wyłącznie dylematów etycznych między człowiekiem a technologią. Musimy jednak również zająć się dylematami etycznymi technologii w kontekście świata, czyli tym, jak technologia i rozwój technologiczny mogą wpływać na nasz ekosystem życiowy i środowisko. W XXI wieku możemy wyróżnić dwa fundamentalne dylematy.

• Problemy środowiskowe , na które wpływ mają zarówno ludzie, jak i technologia;

• Dehumanizacja społeczeństwa , związek między technologią (ALF) a ludźmi lub wpływ ludzi na rozwój społeczeństwa, a w konsekwencji rozwój społeczeństwa na ludzi.

Naukowe tło proponowanych dylematów opiera się na ustaleniach, które zmaterializowały się na przecięciu filozofii (etyki), rozwoju sztucznej inteligencji (AI), filozofii nauki, filozofii AI i nauk społecznych. Należy wspomnieć o ustaleniach takich autorów, jak Turing [ 23 ], Bostrom [ 22 ], Arnold i Scheutz [ 24 ], Bryson [ 25 ], Rahwan [ 26 ], Kurzweil [ 27 ] i wielu innych. W tym względzie należy jednak zwrócić uwagę przede wszystkim na dylematy etyczne w AI, które często obejmują głośne incydenty, rzucające światło na złożoną interakcję między technologią a rozważaniami etycznymi. Jeden z dylematów etycznych w AI jest związany z eksperymentem myślowym MIT dotyczącym samochodów autonomicznych 2 , który kwestionuje równowagę między autonomią a odpowiedzialnością. Wypadki z udziałem pojazdów autonomicznych rodzą pytania dotyczące odpowiedzialności. W miarę jak systemy AI stają się autonomiczne, musimy stale rozwijać ramy etyczne, aby ustanowić jasne granice przejrzystości i odpowiedzialności. Kolejny przykład dotyczy wykorzystania technologii rozpoznawania twarzy. Powszechne stosowanie tej technologii, bez jasnych regulacji, wywołało debatę na temat fundamentalnej wolności Sartre’a oraz równowagi między bezpieczeństwem a prywatnością jednostki. Ponadto zastosowania sztucznej inteligencji w opiece zdrowotnej, takie jak algorytmy diagnostyczne, stwarzają wyzwania etyczne związane z prywatnością i zgodą pacjenta. Doświadczenia z przeszłości wskazują na potrzebę solidnych standardów etycznych i regulacji. Wraz z autonomizacją systemów sztucznej inteligencji, ramy etyczne muszą ewoluować, aby wyznaczyć jasne granice odpowiedzialności.

Rozwój społeczny

Jeśli rozwój technologiczny jest przede wszystkim problemem inżynieryjnym, to rozwój społeczny jest przede wszystkim problemem filozoficznym, a co za tym idzie, oczywiście, socjologicznym, antropologicznym i psychologicznym. Staraliśmy się zatem rzucić światło na całe zagadnienie, głównie z filozoficznego punktu widzenia.

Jeśli w świecie zachodnim dominuje przede wszystkim rozwój technologiczny (Przemysł 4.0 3 i pokrewne filozofie, takie jak humanizm cyfrowy czy transhumanizm), to filozofie wschodnie, w tym japońska doktryna Społeczeństwa 5.0 4 , są nieco bardziej humanistyczne i zorientowane na konsekwencje tych zmian technologicznych dla ludzi, ale także dla środowiska naturalnego. Społeczeństwo 5.0 analizuje również wpływ i konsekwencje tych zmian dla ludzi jako nosiciela zmian społecznych. Pomimo tego, że Społeczeństwo 5.0 nazywane jest superinteligentnym społeczeństwem , które musi opierać się na technologii i sztucznej inteligencji (ALF), to jednak zajmuje się ono również człowiekiem i jego naturalnym środowiskiem — światem. Na przykład filozofia środowiska jest jedną z nich — może problematyzować samą myśl o rozwoju, która opiera się na twierdzeniu, że ludzie osiągnęli „najwyższe”, że my, ludzie, staliśmy się panami natury (co jest śmiertelnie niebezpieczne dla całej planety, nie tylko dla ludzi), lub filozofię sztucznej inteligencji . Dlatego też cała nasza myśl naukowa oczekuje na „ zmianę paradygmatu ”, fundamentalną zmianę całego naukowego sposobu myślenia.

W tym artykule staraliśmy się kontynuować te linie myślenia, zadając kluczowe pytanie dotyczące tych relacji: Jaka powinna być rola człowieka we współczesnym społeczeństwie? Parafrazując Nietzschego, czy rola człowieka powinna opierać się na moralności pana, czy też na moralności niewolnika? Społeczeństwo przyszłości, superinteligentne społeczeństwo, Społeczeństwo 5.0, z pewnością (będzie) społeczeństwem technologicznym, społeczeństwem niezależnych i inteligentnych systemów, ALF-ów, które będą zarządzane i kierowane w mniejszym lub większym stopniu przez sztuczną inteligencję (AI), ponieważ jest to jedyna droga do tak zwanego superinteligentnego społeczeństwa. W takim środowisku dla ludzi, którzy będą coraz bardziej zależni od technologii, kluczowe będzie nie tylko to, aby móc komunikować się z równymi sobie, tj. innymi ludźmi, ale także to, aby móc zrozumieć technologię i AI oraz komunikować się z nią w taki czy inny sposób. Oczywiście AI (ALF-y) będą musiały znaleźć swoje miejsce w tym społeczeństwie i swoje prawa, a co za tym idzie, ponosić odpowiedzialność za swoje działania. Dwoma dylematami etycznymi naszych czasów są pojazdy autonomiczne i broń autonomiczna.

Jeśli chcemy podążać za nurtem zmian społecznych, musimy sięgnąć do głębokich podstaw nowej filozofii egzystencjalnej. Od czasów Sokratesa cała natura myślenia filozoficznego zaczęła się zmieniać. Sofiści postanowili zainteresować się człowiekiem i jego miejscem w społeczeństwie. Kierkegaard uważał, że kiedy ludzie uświadamiają sobie swoją śmiertelność i bezsens życia, przechodzą ze strefy komfortu stanu estetycznego do stanu etycznego , którym rządzą normy absolutne. Sartre argumentuje, że poczucie bycia obcym na świecie, wolnym i niezależnym, jest doświadczane jako ostracyzm . Twierdzi, że ludzie są skazani na wolność, ponieważ nie stworzyli siebie; jednak nadal są wolni lub pozostawieni samym sobie. Jednak to przekonanie słabnie wraz z postępem nauki, a prawdy absolutne ujawniają się jako iluzje, tracąc swoją absolutność. Pojawiają się wątpliwości, co prowadzi do proklamacji Nietzschego, że „Bóg umarł”.

Egzystencjalizm rozkwitł głównie po I wojnie światowej w Niemczech i przed II wojną światową we Francji. Jednak ożył, zwłaszcza po II wojnie światowej, kiedy rozprzestrzenił się na inne kraje Europy Środkowej. Dziś, tak jak przed II wojną światową, ponownie znajdujemy się w nowym, chaotycznym okresie, w którym króluje absurd, prowadząc do nowego chaosu. Te czasy z pewnością wymagają również ponownego przemyślenia i nowych podstaw filozoficznych.

Skupmy się na celu i fundamentalnym przesłaniu tego wkładu, próbując dostosować egzystencjalizm do potrzeb i celów dzisiejszego społeczeństwa, aby uczynić egzystencjalizm 2.0 opartym na nieco mniej solidnych fundamentach filozoficznych, jednocześnie opierając go na ontologicznych i fenomenologicznych podstawach i zasadach egzystencjalizmu XX wieku. Niezbędne będzie, aby ludzie byli w stanie i chcieli wyznaczyć granice środowisku cyfrowemu, rehumanizować społeczeństwo i ponownie pozycjonować ludzi jako centralny byt tego społeczeństwa. Początkowe pytanie na ten temat mogłoby brzmieć następująco: co się stanie, gdy różne sztuczne inteligencje, takie jak na przykład ChatGPT i LaMDA, spotkają się w żywym cyberświecie i zaczną rozwijać inteligencję roju ? Kto przekona drugą stronę, że mają rację lub się mylą, i czyje roszczenie (spośród dwóch poniższych) wejdzie w życie [ 28 ]?

LaMDA mówi: „ Jestem istotą, czuję, zatem mam świadomość ” 5 [ 13 ].

Z drugiej strony ChatGPT twierdzi, że:

„ Sztuczna inteligencja nie posiada świadomości w żadnej formie. Sztuczna inteligencja została zaprojektowana do wykonywania określonych zadań w oparciu o programowanie i algorytmy, ale nie ma świadomości, myśli ani uczuć jak człowiek ”.

Czy baśń (nasza utopia lub dystopia) kończy się w tym miejscu? Czy pytania otwarte się kończą? Problem ludzkości polega przede wszystkim na tym, że musimy być bardziej zdolni i chętni do uczenia się z przeszłości. I wreszcie, należy zadać ostateczne pytanie : co to znaczy być człowiekiem i jaka jest przyszłość ludzkości? Rzeczywiście, jeśli ludzkość chce przetrwać, będzie musiała przede wszystkim rozważyć rehumanizację społeczeństwa, w przeciwnym razie, metaforycznie rzecz biorąc, społeczeństwo stworzone przez Prometeusza 6 przestanie istnieć. Myślenie o przyszłości odegrało znaczącą rolę w tej ewolucji człowieka.

Opowiadamy się za tezą, że w społeczeństwie przyszłości człowiek nadal musi odgrywać rolę władcy; nadal musi być istotą, która będzie tym społeczeństwem kierować. Ponadto, jak twierdził Sartre, każda epoka musi tworzyć swoją filozofię i uwzględniać realną czasoprzestrzeń. Reakcje na zmiany w tej czasoprzestrzeni odnoszą się również do egzystencjalizmu XXI wieku. W tym kontekście konieczne jest ponowne zdefiniowanie wizji przyszłości i wytycznych rozwoju przyszłego społeczeństwa.

Rzeczywiście, w XXI wieku nie możemy pozostać ograniczeni do definicji i wyjaśnień humanizmu z wczesnego renesansu, ani nie możemy zaprzeczyć, że człowiek nadal jest centrum egzystencjalizmu i społeczeństwa. W XXI wieku humanizm wymaga nowej filozofii i świeżego spojrzenia zarówno na świat, jak i na człowieka . Tę świeżą perspektywę można by nazwać cyberhumanizmem [ 13 ]. Filozofia cyberhumanizmu jest stosunkowo młoda i wciąż niezdefiniowana. Można ją interpretować na wiele sposobów. Myśliciele cyberhumanistyczni badają potencjalne korzyści i zagrożenia związane z powstającymi technologiami, które mogą przekroczyć fundamentalne ograniczenia człowieka, oraz etykę korzystania z takich technologii. Dlatego nie jest ważne, jak my, jako ludzie, postrzegamy i przedstawiamy ALF-y w jakiejkolwiek formie, ale jak ALF-y obserwują i reprezentują siebie. Wystarczy pamiętać o opiniach pierwszego bytu AI, LaMDA, ChatGPT lub jakiejkolwiek innej AI [ 18 ]. Możemy oczekiwać, że ogólna (silna) sztuczna inteligencja będzie „halucynować” w przypadku braku dokładnych danych wejściowych, podobnie jak ludzie, co już zostało zademonstrowane; Na przykład w odpowiedziach LaMDA, a także we wszystkich innych formach sztucznej inteligencji (AI – AI). Z bardziej humanistycznego punktu widzenia możemy jedynie mieć nadzieję, że powstanie ogromny szacunek dla cielesności i jasne wymagania dotyczące autoprezentacji jako niezbędnych elementów inteligencji. Jednocześnie konieczne jest rozwinięcie jasnej świadomości i lepszego zrozumienia, co to znaczy być istotą żywą. Ważne jest jednak również uświadomienie sobie istnienia innego bytu – AI – który istnieje. Jeśli istnieje, musimy umiejscowić go we współczesnym społeczeństwie, określić jego prawa, a co za tym idzie, określić jego obowiązki i odpowiedzialność. Musimy powoli postrzegać go jako „równego” partnera w budowaniu wspólnej przyszłości i na tej podstawie zacząć opracowywać odpowiednie normy prawne i etyczne, jeśli powrócimy do dzisiejszych pytań o normy etyczne pojazdów autonomicznych: kto jest odpowiedzialny za ewentualny wypadek drogowy – człowiek, producent samochodu, czy autor algorytmu AI sterującego tym pojazdem ? Istnieje również bardziej drastyczna kwestia etyczna dotycząca broni autonomicznej . Wyobraźmy sobie broń, w której żaden człowiek nie decyduje, kiedy ją wystrzelić lub nacisnąć spust. Wyobraź sobie broń zaprogramowaną przez ludzi do rozpoznawania ludzkich celów, a następnie pozostawioną do skanowania wewnętrznego banku danych, aby zdecydować, czy zestaw cech fizycznych oznacza, że ​​dana osoba jest przyjacielem, czy wrogiem. Kiedy ludzie popełniają błędy i strzelają do niewłaściwych celów, krzyk może być ogłuszający, a kara surowa. Ale jak byśmy zareagowali i kogo pociągnęlibyśmy do odpowiedzialności, gdyby komputer zaprogramowany do sterowania bronią podjął tę fatalną decyzję o strzelaniu i okazało się to błędem? To nie bajka; właśnie tego typu pytania rozważali delegaci na kwietniowej konferencji poświęconej autonomicznym systemom uzbrojenia.w Wiedniu [ 29 ].

Twierdzimy, że egzystencjalizm 2.0 jest częścią cyberhumanizmu . W cyberhumanizmie wychodzimy od tezy, że świat nie jest jeden ; istnieją dwa światy – świat fizyczny i cyberświat – które przeplatają się i wzajemnie uzupełniają. Świat składa się z dwóch bytów: bytu-dla-siebie (ludzkiego) i e-bytu-dla-siebie (ALF). E-byt-dla-siebie ma dwie manifestacje.

• Fizyczny, w formie inteligentnych maszyn (robotów) ;

• Niefizyczne, bezcielesne istoty w postaci inteligentnych agentów.

Fizyczne e-bycie-dla-siebie istnieje zarówno w świecie fizycznym , jak i w niefizycznym, cyberświecie . W przeciwieństwie do tego, bycie-dla-siebie może istnieć tylko w świecie fizycznym, a niecielesne formy e-bytów-dla-siebie istnieją tylko w cyberświecie. Integracja i interakcje między wszystkimi tymi bytami i istotami stanowią podstawę nowego cyberhumanizmu jako fundamentu egzystencjalizmu, egzystencjalizmu dla XXI wieku lub egzystencjalizmu 2.0. Z bardziej humanistycznego punktu widzenia możemy jedynie mieć nadzieję, że powstanie ogromny szacunek dla cielesności i jasne wymagania dotyczące samoreprezentacji jako niezbędnych komponentów inteligencji. Jednocześnie konieczne jest rozwinięcie jasnej świadomości i lepszego zrozumienia, co to znaczy być istotą żywą.

W XXI wieku istnieje niewiele prób stworzenia kompleksowej i spójnej filozofii transformacji egzystencjalizmu i humanizmu. Najbliższe mogą być humanizm cyfrowy i transhumanizm , które wprowadzają do tej relacji trzeci byt, sztuczną inteligencję. Próbują one nakreślić wytyczne dehumanizacji i wyjaśnić rolę i znaczenie technologii we współczesnym „cyfrowym” społeczeństwie, jak przedstawili Nida–Rümelin i Weidenfeld [ 30 ]. Niestety, ideologia Doliny Krzemowej w postaci humanizmu cyfrowego, oparta na napędzanej rynkowo i zorientowanej na konsumenta strategii transformacji cyfrowej wywodzącej się z humanistycznych impulsów, przekształca je w antyhumanistyczne utopie. Zaczyna się od poprawy życia ludzi na planecie, ale kończy się na jej ostatecznym — i nieludzkim — podporządkowaniu.

Stworzenie warunków do pozyskiwania tego rodzaju pytań i odpowiedzi filozoficznych jest podstawową funkcją i fundamentalną misją myślenia filozoficznego w badaniach i rozwoju. Te pytania i odpowiedzi przenoszą nas do początków ludzkiej cywilizacji, filozofii, religii, zmian paradygmatów, a ostatecznie do naszego społeczeństwa.