O rozwoju chińskiej polityki środowiskowej w kierunku cywilizacji ekologicznej / doc. Prof. Efe Can Gürcan

0
556
Z przyjemnością publikujemy ten ważny artykuł Efe Can Gürcan, profesora nadzwyczajnego na Türkiye’s Istinye University, który pierwotnie ukazał się w Volume 3 Issue 3 of the BRIQ (Belt & Road Initiative Quarterly).
ABSTRAKT

Jakie kwestie środowiskowe zajmują główny program rozwojowy Chin? Jak Chiny rozwiązują te kluczowe problemy? W jakim kierunku ewoluuje chińska polityka środowiskowa? W niniejszym artykule wykorzystano śledzenie tych procesów, aby odpowiedzieć na te pytania i argumentować, że Chiny rozwinęły już solidne zrozumienie swoich problemów środowiskowych i ich dotkliwości do tego stopnia, że ​​obecnie postrzegają je jako „kwestię przetrwania” i umieściły te kwestie w centrum uwagi swojej zrewidowanej strategii bezpieczeństwa narodowego. Strategia Chin opiera się na alternatywnej propozycji „cywilizacji ekologicznej”, która potencjalnie może doprowadzić do odwrócenia „ekologicznego imperializmu”. Chiny są na wczesnym etapie budowy cywilizacji ekologicznej i wymagają dużo pracy, aby osiągnąć wysoki poziom rozwoju ekologicznego. Kluczowe osiągnięcia Chin na drodze ku cywilizacji ekologicznej obejmują serię trzech rozwijających się i wzajemnie warunkujących się procesów rewolucyjnych, które wyznaczają również drogę w międzynarodowej współpracy środowiskowej, czego wyrazem jest rola Chin w ASEAN, Azjatyckim Banku Inwestycji Infrastrukturalnych i Zielonym Jedwabnym Szlaku. Obejmują one rewolucję czystej energii, zrównoważoną rewolucję w rolnictwie i zieloną rewolucję miejską. Chiny stały się już światowym liderem w dziedzinie zielonych finansów. Przewodzi ruchowi eko-miast, w którym ponad 43% światowych eko-miast znajduje się w Chinach, i jest drugim po Kanadzie liderem w dziedzinie zrównoważonej architektury. Wiele chińskich miast spadło lub wypadło z listy najbardziej zanieczyszczonych miast, pozostawiając Indie i Pakistan na szczycie. Chińskie miasta dołączyły również do grona miast o największej zdolności oczyszczania ścieków na świecie. Ponadto Chiny mają najwięcej pojazdów elektrycznych, rowerów i wydajny transport publiczny. Chiny są uważane nie tylko za światowe centrum produkcji i konsumpcji autobusów elektrycznych, ale także mają miasta z najdłuższymi na świecie systemami metra. Od 2013 roku udział węgla w całkowitym zużyciu energii w Chinach notuje zauważalny spadek, któremu towarzyszy wzrost udziału zasobów odnawialnych w całkowitym zużyciu energii w wyniku świadomych działań na rzecz czystej rewolucji energetycznej. Kluczem do tej rewolucji jest silna reputacja Chin jako największego na świecie inwestora w czystą energię. W związku z tym udało im się stworzyć największe na świecie systemy wiatrowe, słoneczne i wodne do wytwarzania energii.

Słowa kluczowe: Eko-miasta; rolnictwo ekologiczne; cywilizacja ekologiczna; rewolucja energetyczna; zielone finanse

On the Development of China’s Environmental Policies Towards an Ecological Civilization

Tłumaczenie

O rozwoju chińskiej polityki środowiskowej w kierunku cywilizacji ekologicznej

Originally published: Friends of Socialist China  on November 15, 2022 by Efe Can Gürcan (more by Friends of Socialist China) (Posted Nov 29, 2022)
Autor argumentuje, że Chiny już rozwinęły solidne zrozumienie swoich problemów środowiskowych i ich powagi do tego stopnia, że obecnie traktują je jako „kwestię przetrwania” i umieściły te kwestie w centrum swojej odnowionej strategii bezpieczeństwa narodowego. Strategia Chin opiera się na alternatywnej propozycji „cywilizacji ekologicznej”, która może potencjalnie doprowadzić do odwrócenia „ekologicznego imperializmu”. Chiny są na wczesnym etapie budowy cywilizacji ekologicznej i wymagają wiele pracy, aby osiągnąć wysoki poziom rozwoju ekologicznego.
Kluczowe osiągnięcia Chin na drodze do cywilizacji ekologicznej obejmują serię trzech rozwijających się i wzajemnie warunkujących się procesów rewolucyjnych, które wiodą również prym w międzynarodowej współpracy ekologicznej. Obejmują one rewolucję czystej energii, rewolucję zrównoważonego rolnictwa i zieloną rewolucję miejską.
Chiny już stały się światowym liderem w dziedzinie zielonych finansów. Przewodzą ruchowi eko-miast – ponad 43 procent światowych eko-miast to miasta chińskie – i są drugim, obok Kanady, liderem w dziedzinie zrównoważonej architektury. Wiele chińskich miast spadło lub wypadło z listy najbardziej zanieczyszczonych miast, pozostawiając na czele Indie i Pakistan. Chińskie miasta dołączyły również do grona tych, które mają najsilniejsze na świecie możliwości oczyszczania ścieków. Ponadto w Chinach jest najwięcej pojazdów elektrycznych, rowerów i sprawnego transportu publicznego. Chiny są uważane nie tylko za światowe centrum produkcji i konsumpcji autobusów elektrycznych, ale także za posiadające miasta z najdłuższymi na świecie systemami metra.
Od 2013 roku udział węgla w całkowitym zużyciu energii w Chinach odnotował zauważalny spadek, któremu towarzyszył rosnący udział zasobów odnawialnych w całkowitym zużyciu energii w wyniku świadomych działań na rzecz rewolucji czystej energii.
Kluczem do tej rewolucji jest silna reputacja Chin jako największego na świecie inwestora w czystą energię. W związku z tym udało im się stworzyć największe na świecie systemy wiatrowe, słoneczne i hydroelektryczne do wytwarzania energii.
Wreszcie, jeśli chodzi o rozwijającą się rewolucję w zrównoważonym rolnictwie w Chinach, należy docenić nie tylko przyjęcie standardów zielonej żywności i rozszerzenie obszaru rolnego objętego certyfikowanym rolnictwem ekologicznym, ale przede wszystkim fakt, że jako światowy lider w dziedzinie zielonego rolnictwa Chiny zajmują obecnie trzecie miejsce na liście krajów o największym obszarze rolnym objętym rolnictwem ekologicznym.

 

Chiny są największym krajem świata pod względem liczby ludności i czwartym pod względem powierzchni. W połączeniu z nadmierną wielkością demograficzną i geograficzną, Chiny jako była półkolonia są nadal obciążone dziedzictwem zachodniego imperializmu, którego negatywne skutki są wzmacniane przez obecne wysiłki Zachodu w zakresie geopolitycznego i geoekonomicznego powstrzymywania ich rozwoju. Do tego dochodzi niedobór zasobów naturalnych w Chinach, który działa jako kolejna strukturalna przeszkoda ograniczająca potencjał rozwojowy tego kraju. Chiny posiadają jedynie 7% światowych gruntów ornych i zasobów słodkiej wody oraz 8% światowych zasobów naturalnych, mimo że ich ludność stanowi 22% ludności świata. Ponadto tylko 19% powierzchni tego kraju nadaje się do zamieszkania przez ludzi, a 65% powierzchni jest nierówna, co poważnie paraliżuje możliwości rolnicze Chin i ułatwia heterogeniczność etniczną jako potencjalną przeszkodę dla spójności politycznej (Morton, 2006; Naughton, 2018).
Pomimo takich przeciwności, Chinom udało się wypracować wzorcowy model rozwoju gospodarczego, który inspiruje znaczną część świata rozwijającego się. Okres 1979-2018 zaświadczył o średnim tempie wzrostu na poziomie 9,4% pod przewodnictwem Komunistycznej Partii Chin (CPC), co uczyniło Chiny drugą co do wielkości gospodarką świata, czołowym producentem i wiodącym eksporterem dóbr technologicznych (Hu, 2020). Do 2015 roku, Chiny doszły do przejęcia globalnej produkcji 40% pralek, 50% tekstyliów, 60% guzików, 70% butów, 80% telewizorów i 90% zabawek. Ostatnio Chiny poczyniły znaczne postępy w produkcji  produktów o wyższej wartości, m.in. w sektorze komputerowym, lotniczym i technologii medycznej. Oprócz historycznego sukcesu we wzroście gospodarczym, produkcji przemysłowej i rozwoju technologicznym, chińskiemu cudowi gospodarczemu przypisuje się 70% eliminacji ubóstwa na świecie w latach 1990-2015 (Gardner, 2018).
Ogromny koszt ekologiczny tak szybkiego i dramatycznego rozwoju – niespotykanego w historii ludzkiej cywilizacji – jest niczym innym, jak tylko spodziewanym. Według szacunków z 2009 roku, roczny koszt ekonomiczny zanieczyszczenia środowiska wynosi 3,8% produktu krajowego brutto (PKB) Chin (Zhang, 2014:32-48). Ponad 80% zasobów wody podziemnej i rzecznej w Chinach nie nadaje się już do wykorzystania przez człowieka z powodu zanieczyszczenia (Jie, 2016). Zanieczyszczenie gruntów i erozja gleby również należą do głównych problemów środowiskowych Chin. Powszechnie wiadomo, że nadmierne stosowanie pestycydów i zanieczyszczenia przemysłowe stanowią główne źródło zanieczyszczenia gruntów, skłaniając do utraty materii organicznej i erozji gleby. Szacunki z 2013 r. sugerują, że blisko 20% uprawianych gruntów rolnych w Chinach cierpi z powodu zanieczyszczenia, a 38% gleby podlega związanej z erozją utracie składników odżywczych i materii organicznej (Scott i in., 2018:26; Gardner, 2018:9). Rzeczywiście, kurczenie się gruntów ornych jest naturalnym wynikiem zanieczyszczenia gleby i erozji. To również wyjaśnia ponad 4% utratę gruntów ornych w Chinach w latach 1990-2018, z 124 481 000 do 119 488 700 hektarów (FAO, 2021; Rysunek 1).
Chiny będące największym na świecie producentem i konsumentem pestycydów pogłębiają tę tendencję. Tylko w okresie 1990-2018 zużycie pestycydów w Chinach wzrosło o 129% (FAO, 2021; patrz Rycina 2). Ponadto 70% światowych odpadów elektronicznych jest przetwarzanych w Chinach kosztem środowiska i zdrowia publicznego. Zanieczyszczenia przemysłowe, szkodliwe dla środowiska praktyki recyklingu i rolnictwo przemysłowe połączyły się, tworząc chińskie „wioski rakowe” (Gardner, 2018). Mapa 1 przedstawia bardziej szczegółowy zarys głównych problemów środowiskowych Chin (Sanjuan, 2018).
| | MR Online
| | MR Online
| | MR Online

Globalne wskaźniki środowiskowe dają ogólny obraz powagi kwestii środowiskowych w Chinach. Indeks efektywności środowiskowej (EPI) jest popularnym wskaźnikiem służącym do oceny wpływu polityki krajowej na środowisko. EPI składa się z dwóch głównych komponentów: zdrowia środowiskowego i żywotności ekosystemu. Zdrowie środowiskowe analizuje negatywny wpływ zanieczyszczenia środowiska na zdrowie ludzi, a także jakość powietrza i wody oraz warunki sanitarne. Z kolei witalność ekosystemu skupia się na takich zmiennych jak intensywność emisji dwutlenku węgla, bioróżnorodność, zasoby rybne, pokrycie lasów, oczyszczanie ścieków i bilans azotu (Environmental Performance Index, 2020a).

EPI Chin można porównać z innymi krajami BRICS (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny, RPA), reprezentującymi wiodące kraje rozwijające się, oraz ze Stanami Zjednoczonymi (USA), jako hegemonicznym liderem systemu kapitalistyczno-imperialistycznego. Z porównania dla okresu 2010-2020 wynika, że Chiny osiągnęły drugi co do wielkości wzrost punktacji EPI (8,4 pkt EPI) po RPA (8,5 pkt EPI), co świadczy o skutecznych działaniach Chin w zakresie poprawy pozycji ekologicznej (tab. 1). W tym samym 10-letnim okresie Indie nie odnotowały żadnej widocznej poprawy, natomiast wzrost punktacji EPI dla Brazylii, Rosji i USA wynosi odpowiednio 4,9, 3,9 i 2,9. W międzyczasie należy zauważyć, że pozycja Chin w 2020 roku jest 120 spośród wszystkich 180 krajów uwzględnionych w EPI. Wynik Chin w 2020 roku to 37,3, co wyprzedzają Indie z wynikiem EPI na poziomie 27,6. Jednakże Chiny są wyprzedzane przez Brazylię, Rosję, RPA i USA, których roczne wyniki wynoszą odpowiednio 51,2, 50,5, 43,1 i 69,3 (Tabela 1). Ogólnie rzecz biorąc, porównanie to pokazuje, że Chiny wykazały silną wolę ochrony środowiska i osiągnęły sukces polityczny w latach 2010-2020, mimo że nadal zmagają się z poważnymi problemami środowiskowymi (Environmental Performance Index, 2020b).

| | MR Online

Ślad ekologiczny to kolejny globalny wskaźnik środowiskowy. Jest on popularnie stosowany do oceny wpływu człowieka na środowisko poprzez odniesienie do zmieniającego się zapotrzebowania na zasoby naturalne dla krajów na całym świecie. W przypadku śladu ekologicznego, wykorzystanie zasobów ekologicznych jest porównywane z wielkością biologicznie produktywnych obszarów lądowych i morskich, aby oszacować zdolność Ziemi do odnawiania zasobów naturalnych i absorbowania odpadów (Robbins, 2007:509-10). Nic dziwnego, że ślad ekologiczny Chin – jako szybko rozwijającego się kraju – odnotowuje stały wzrost, szczególnie w latach 2000. (rysunek 3).

| | MR Online

Zanieczyszczenie powietrza wyróżnia się, być może, jako najbardziej widoczne obciążenie środowiska w Chinach, dlatego warto uzupełnić naszą analizę EPI i śladu ekologicznego o to, co jest popularnie nazywane drobnymi cząstkami, czyli pyłem 2,5 (PM2,5). Dostępne dane pozwalają nam na porównawczą ocenę wyników krajów BRICS i Stanów Zjednoczonych w zakresie odsetka populacji krajowej narażonej na stężenie PM2.5 przekraczające wartość wytyczną Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Jednym uderzającym faktem, który wyłania się z tego porównania, jest udany wynik USA i Brazylii, w przeciwieństwie do Chin i innych krajów w naszej próbie. Wyniki USA i Brazylii w zakresie PM2,5 w okresie 2011-2017 spadły z 46,69% i 91,93% do odpowiednio 3,34% i 68,14% (Bank Światowy, 2021, Rysunek 4). Chociaż Chinom nie udało się wykazać udanych wyników do 2017 r., ich wyniki po 2017 r. oferują obiecujące perspektywy. Ostatnio na przykład chińskie miasta zajmowały czołowe miejsca na liście najbardziej zanieczyszczonych miast świata. Patrząc jednak na listę piętnastu najbardziej zanieczyszczonych miast w 2020 roku, jest ona obecnie zajmowana przez miasta indyjskie i pakistańskie. Jedynym chińskim miastem, które znajduje się w pierwszej piętnastce najbardziej zanieczyszczonych miast jest Hotan (Earth.Org, 2021, IQAir, 2021; Zhang, 2014).

Chiny przechodzą zrównoważoną rewolucję miejską, która wykracza poza walkę z zanieczyszczeniem powietrza. Uderzające jest to, jak w okresie 2010-2015 dzienna zdolność Chin do oczyszczania ścieków miejskich wzrosła ze 125 mln ton do 182 mln ton. Podnosi to Chiny do rangi jednej z najsilniejszych na świecie zdolności do oczyszczania ścieków miejskich (China-ASEAN Environmental Cooperation, 2018). Co więcej, Chiny znacznie poprawiły swoje wyniki w zakresie zrównoważonego rozwoju miast, nadając priorytet zielonej architekturze i transportowi. Według systemu oceny Leadership in Energy and Environmental Design (LEED) przygotowanego przez U.S. Green Building Council, Chiny są drugim po Kanadzie światowym liderem w dziedzinie zrównoważonej architektury (Long, 2015). Silne przywództwo Chin w zakresie zrównoważonej urbanizacji można również zaobserwować w pojawieniu się tego kraju jako największego na świecie rynku pojazdów i rowerów elektrycznych (Statista 2021; INSG 2014). Jeśli chodzi o transport publiczny, Chiny są największym na świecie producentem i konsumentem autobusów elektrycznych (Technavio, 2019; Sustainable Bus, 2020; MarketsandMarkets, 2021). Ponadto Chiny stały się światowym liderem w dziedzinie ekologicznego transportu, a Pekin i Szanghaj stworzyły najdłuższe na świecie systemy metra (Nedopil Wang, 2019).

| | MR Online

Najwyraźniej wiodące na świecie osiągnięcia Chin w dziedzinie ochrony środowiska pozostają niezauważone z powodu dominującego w polityce środowiskowej dyskursu „imperializmu ekologicznego”. Imperializm ekologiczny opisuje przesunięcie osi globalnej pracy i eksploatacji zasobów naturalnych na kraje rozwijające się, kosztem poważnych cierpień ludzkich i ekologicznych. Ekonomiczny i ekologiczny ciężar tego przesunięcia osi jest nakładany na barki świata rozwijającego się przez zachodnie metropolie, które zasadniczo dążą do eksternalizacji kosztów produkcji i wydobycia zasobów (Gürcan, Kahraman, & Yanmaz, 2021). Rzeczywiście, zjawisko to było cechą definiującą całą historię kapitalizmu. Jednak dominacja neoliberalizmu jako paradygmatu polityki globalnej od lat 70. XX wieku dała nowy impuls ekologicznemu imperializmowi, w którym Chiny pojawiły się jako główny cel. W związku z tym Chiny odmówiły stania się ofiarą takiej polityki i aktywnie wykorzystały zmieniające się środowisko polityczne, nie porzucając w pełni swojego systemu socjalistycznego, choć w perspektywie średnioterminowej poniosły poważne koszty ekologiczne i społeczno-gospodarcze. W tym okresie Chiny polegały na silnym przewodnictwie państwa w zakresie reform i otwarcia, aby w dłuższej perspektywie zbudować „chiński sen” o socjalistycznym dobrobycie poprzez stopniowy transfer technologii i wspólne przedsięwzięcia.

Powszechnie wiadomo, że zachodni kapitalizm zglobalizował się poprzez eksplorację i kolonizację kosztem poważnych kosztów ludzkich i ekologicznych. Te globalizacyjne wysiłki zostały wzmocnione przez rewolucje przemysłowe, które ostatecznie przerodziły się w imperialistyczną rywalizację o strefy wpływów i wojny światowe. Kolejna fala globalizacji rozpoczęła się w latach 70. XX wieku, kiedy to światowa oś produkcji przesunęła się do Azji, w oparciu o neoliberalną politykę, której celem było wykorzystanie taniej siły roboczej i innych zasobów Azji przy braku surowych regulacji politycznych i środowiskowych. Przez pewien czas zachodnie metropolie były zadowolone z akomodacyjnej polityki Chin, tylko do czasu, gdy udało im się wykorzystać „przywilej zacofania” do skonsolidowania swojej gospodarki narodowej, zamiast stać się zwykłą amerykańską kolonią zarządzaną przez Bank Światowy i Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW). Wydaje się, że po historycznym sukcesie gospodarczym Chin i kontynuacji rządów Komunistycznej Partii Chin (KPCh), w zachodnich metropoliach pojawiło się fałszywe poczucie zagrożenia dla ich globalnej hegemonii, co skłoniło je do rozpoczęcia globalnej kampanii imperialistycznej propagandy, w której Chiny są postrzegane jako nieodpowiedzialny za środowisko złoczyńca, a Zachód jako cnotliwy strażnik wartości środowiskowych.

Niniejszy artykuł ma na celu przekroczenie zachodnio-centrycznych ekologiczno-imperialistycznych uprzedzeń wobec chińskiej polityki ochrony środowiska i przedstawienie bardziej zrównoważonej perspektywy. Jakie kwestie środowiskowe zajmują główne miejsce w chińskiej agendzie rozwoju? W jaki sposób Chiny rozwiązują te kluczowe kwestie? W jakim kierunku ewoluuje chińska polityka ochrony środowiska? Niniejszy artykuł wykorzystuje śledzenie procesów, aby odpowiedzieć na te pytania i argumentuje, że Chiny rozwinęły już solidne zrozumienie swoich problemów środowiskowych i ich powagi do tego stopnia, że obecnie ujmują je jako „kwestię przetrwania” i umieściły te kwestie w centrum swojej zrewidowanej strategii bezpieczeństwa narodowego, szczególnie pod rządami Hu Jintao i Xi Jinpinga. Strategia Chin opiera się na alternatywnej propozycji „cywilizacji ekologicznej” (shengtai wenming, 生态文明), która może doprowadzić do odwrócenia „ekologicznego imperializmu”. Szczególną uwagę zwraca w tym względzie trwająca w Chinach rewolucja czystej energii, a także silne przywództwo w dziedzinie ekologicznego rolnictwa, urbanizacji i wielostronnej współpracy na rzecz środowiska. W związku z tym niniejszy artykuł składa się z trzech części. Pierwsza skupia się na politycznym i ideologicznym tle chińskiego projektu „cywilizacji ekologicznej”, a druga rzuca światło na chińską rewolucję czystej energii. Artykuł kończy trzecia część poświęcona osiągnięciom Chin w dziedzinie zielonego rolnictwa i ekologicznej urbanizacji, wyjaśniająca, w jaki sposób znajdują one odzwierciedlenie w wielostronnej współpracy w dziedzinie ochrony środowiska.

Polityczne i ideologiczne tło cywilizacji ekologicznej

Pierwsze użycia terminu „cywilizacja ekologiczna” można znaleźć w Związku Radzieckim na początku lat 80. Termin ten został później przyjęty przez Qianji Ye, chińskiego ekonomistę rolnego, i wprowadzony do oficjalnego użycia przez Państwową Administrację Ochrony Środowiska (SEPA). W Chinach cywilizacja ekologiczna zyskała popularność dzięki wysiłkom administracji Hu Jintao (2003-2013) (Greene, b.d.; Pan, 2016:35). W swoim raporcie na XVII Zjazd Krajowy KPCh Hu wyłożył pojęcie „harmonijnego społeczeństwa”, odwołując się do tradycyjnej chińskiej filozoficznej koncepcji harmonii między ludźmi a naturą (天人合一思想) (Hu, 2007; Kitagawa, 2016a; Pan, 2016).

Konceptualizacja „harmonijnego społeczeństwa” Hu (2007) wykracza poza równość i sprawiedliwość społeczną, obejmując „równowagę między rozwojem miast i wsi, rozwojem między regionami, rozwojem gospodarczym i społecznym, relacjami między człowiekiem a naturą oraz rozwojem wewnętrznym i otwarciem na świat zewnętrzny”. Warto zwrócić uwagę na stopień, w jakim pojęcie to współbrzmi z ideami Mao Zedonga dotyczącymi „zrównoważonego rozwoju” i „socjalizmu o chińskiej charakterystyce”, opisanymi w jego przemówieniu „O dziesięciu wielkich związkach” (Mao, 1974).

Hu (2007) zaproponował „Naukowe spojrzenie na rozwój”, gdzie harmonijne społeczeństwo może być osiągnięte dzięki modelowi zrównoważonego rozwoju, który stawia ludzi i środowisko na pierwszym miejscu poprzez mobilizację nauki, technologii i edukacji. Według Hu, oszczędność energii i zrównoważony rozwój są kluczowe dla poprawy jakości życia ludności Chin. W tym kontekście Hu opracował strategię „pięć w jednym” (五位一体), która łączy zadanie budowy ekonomicznej, politycznej, kulturowej i społecznej z zadaniem budowy cywilizacji ekologicznej. Strategia ta podkreśla, jak zrównoważenie ekologiczne i inne zadania wzajemnie się uzupełniają. Mówiąc dokładniej, zrównoważenie ekologiczne jest niezbędnym warunkiem długoterminowego wzrostu gospodarczego, ponieważ bez niego nie można osiągnąć wyższych celów dobrobytu społecznego i jakości życia (Kitagawa, 2016b; Pan, 2016).

Dojście do władzy Xi Jinpinga jeszcze bardziej wzmocniło siłę nacisku Hu na harmonijne społeczeństwo i cywilizację ekologiczną (Xi, 2018:233). W myśli Xi zadanie budowy cywilizacji ekologicznej stanowi budulec chińskiego marzenia, tj. „marzenia o wszechstronnym zbudowaniu Chin w społeczeństwo dobrobytu i… marzenia o pokazaniu światu zaangażowania Chin w większy wkład w pokój i rozwój ludzkości” (Xi, 2018:179). W związku z tym w 2012 roku KPP przyjęła zadanie budowy cywilizacji ekologicznej jako zadanie priorytetowe, dodała je do konstytucji KPP, a w 2018 roku zaimportowała do chińskiej konstytucji (Goroń, 2018:39).

Dojście do władzy Xi Jinpinga doprowadziło do utworzenia pierwszego organu KPCh specjalizującego się w zrównoważonym rozwoju: „Grupy zadaniowej ds. promocji rozwoju gospodarczego i cywilizacji ekologicznej”. W 2015 roku Biuro Polityczne CPC przyjęło w marcu 2015 roku „Centralny dokument opinii na temat budowy cywilizacji ekologicznej”. W ramach nowych scentralizowanych inspekcji środowiskowych w Chinach ponad 29 000 firm zostało ukaranych grzywnami o łącznej wartości 1,43 mld RMB (216 mln USD), 1 527 osób zostało zatrzymanych, a 18 199 urzędników poddano działaniom dyscyplinarnym (Goron, 2018:41). Ostatecznie XIX Zjazd Narodowy KPCh, który odbył się w 2017 roku, postawił za cel zazielenienie i upiększenie Chin w oparciu o zasady zielonego rozwoju i budowania ekologiczno-cywilizacyjnego (China Daily, 2017; Yang, 2018).

Chiny zaczęły kadrować kwestię środowiskową jako sprawę „przetrwania państwa” w erze Xi Jinpinga, co wyjaśnia, dlaczego kwestia ta zajmuje tak strategiczne miejsce w zrewidowanej strategii bezpieczeństwa narodowego Chin. W swoim przemówieniu podczas pierwszego posiedzenia Centralnej Komisji Bezpieczeństwa Narodowego KC KPCh w 2013 roku Xi Jinping ogłosił nową „Holistyczną perspektywę bezpieczeństwa narodowego” Chin, która stanowi trzon obecnego bezpieczeństwa narodowego Chin i określa 11 obszarów priorytetowych w bezpieczeństwie narodowym. Do tego zrównoważenia zaliczono: bezpieczeństwo polityczne, bezpieczeństwo wewnętrzne, bezpieczeństwo wojskowe, bezpieczeństwo ekonomiczne, bezpieczeństwo kulturowe, bezpieczeństwo społeczne, bezpieczeństwo nauki i technologii, bezpieczeństwo informacyjne, bezpieczeństwo ekologiczne, bezpieczeństwo zasobów oraz bezpieczeństwo nuklearne. Następnie w 2014 roku Chiny opublikowały „Niebieską księgę bezpieczeństwa narodowego”, wyznaczoną jako pierwsza w kraju niebieska księga dotycząca bezpieczeństwa narodowego. Cechą charakterystyczną tej księgi jest to, jak rozszerza zakres bezpieczeństwa narodowego o kwestie środowiskowe jako temat definiujący (Corff, 2018; Raik et al., 2018).

„Made in China 2025”, nowa strategia techno-przemysłowa Chin ogłoszona w 2015 roku, jest kształtowana przez holistyczną konceptualizację bezpieczeństwa narodowego Xi i określa dziewięć obszarów priorytetowych dla rozwoju gospodarczego. Są to m.in. egzekwowanie zielonej produkcji, poprawa innowacyjności produkcji, integracja między technologią informacyjną a przemysłem, wzmocnienie bazy przemysłowej, wspieranie chińskich marek, postępująca restrukturyzacja sektora produkcyjnego, promowanie produkcji zorientowanej na usługi i przemysłów usługowych związanych z produkcją oraz internacjonalizacja produkcji. Zgodnie ze strategią Made in China 2025 kluczem do sukcesu w realizacji tych zadań są sektory strategiczne, takie jak „nowe technologie informacyjne, narzędzia kontroli numerycznej i robotyka, sprzęt lotniczy i kosmiczny, sprzęt inżynierii oceanicznej i zaawansowane technologicznie statki, sprzęt kolejowy, energooszczędne i nowe pojazdy energetyczne, sprzęt energetyczny, nowe materiały, medycyna biologiczna i urządzenia medyczne oraz maszyny rolnicze” (Ma, et al., 2018; Departament Obrony USA, 2020).

Rozpoczynająca się chińska rewolucja czystej energii

W 2009 roku Chiny wyprzedziły Stany Zjednoczone jako największy konsument energii na świecie (Guo & Marinova 2014). Chińskie zużycie energii w znacznym stopniu przyczynia się do degradacji środowiska i zmiany klimatu. W rzeczywistości szacunki z 2016 r. sugerują, że Chiny wykazują lepsze wyniki w ograniczaniu emisji dwutlenku węgla (CO2) na mieszkańca w porównaniu z USA, Rosją i Republiką Południowej Afryki (Bank Światowy, 2021; Rysunek 5). Mimo to, Chiny odnotowały największy wzrost emisji CO2 per capita (około 380%) w naszej próbie dla okresu 1980-2016. Stany Zjednoczone i Rosja to jedyne kraje, które odnotowały udany spadek emisji CO2 per capita (wykres 5). Ponadto, wyniki Chin w 2018 r. ujawniają, że zużycie węgla stanowi największą część ich emisji CO2 (79,44%) w porównaniu z 43,7% udziałem zużycia węgla w całkowitej emisji CO2 na świecie (EIA, 2021). Drugi co do wielkości udział chińskiego CO2 przypada na ropę naftową i inne paliwa płynne (EIA, 2021). Pozostały udział dotyczy gazu ziemnego.

Energochłonność to wskaźnik, który odzwierciedla zużycie energii na mieszkańca. Można zauważyć, że energochłonność Chin szybko wzrasta, szczególnie od 1997 roku. Tylko okres 1997-2018 świadczy o ponad 250% wzroście (EIA, 2021; rys. 6). Węgiel stanowi bowiem główne źródło zużycia energii w Chinach, choć od 2013 roku produkcja i zużycie węgla w Chinach wyraźnie spadają. W latach 2013-2019 produkcja i zużycie węgla w Chinach spadły z 4,4 i 4,7 mld krótkich ton do odpowiednio 4,1 i 4,3 mld krótkich ton. Odpowiada to 7% spadkowi produkcji węgla i 8,5% spadkowi zużycia węgla (EIA, 2021; rys. 7). Zużycie ropy naftowej w Chinach rośnie jednak od 2013 roku. Tylko w okresie 2013-2019 odnotowano wzrost o 29,5% (EIA, 2021; Rysunek 8). Według szacunków z 2019 roku zużycie węgla stanowi 58% zużycia energii w Chinach i pozostaje jej największym źródłem. W produkcji energii elektrycznej w Chinach udział zużycia węgla wynosi ponad 65,3%. Ropa naftowa i inne płyny stanowią drugi co do wielkości udział w całkowitym zużyciu energii w Chinach z udziałem 20%. Wreszcie, udział energii wodnej i innych zrównoważonych źródeł energii osiągnął 13% (EIA, 2021; rysunek 9).

| | MR Online
| | MR Online
| | MR Online
| | MR Online

Szacunki z 2015 r. dla krajów BRICS i USA sugerują, że Brazylia, Indie i RPA przewodziły udziałowi zrównoważonego zużycia energii w ogólnym krajowym zużyciu energii. Od 2011 roku Chiny zwiększyły udział zrównoważonego zużycia energii z 11,7% do 12,4% (Bank Światowy, 2021; rys. 10). Co ważne, Chiny przechodzą przez rewolucję czystej energii od momentu przyjęcia w 2005 roku ustawy o zrównoważonej energii, a także 12. i 13. planu pięcioletniego obejmującego lata 2011-2020 (Gardner 2018; Guo & Marinova, 2014; Mathews & Tan, 2015; Su & Thom- son, 2016). Już w 2009 roku Chiny stały się wiodącym na świecie inwestorem w technologie zrównoważonej energii (Guo & Marinova, 2014). W 2013 roku Chiny były czołowym inwestorem w czystą energię z łączną kwotą inwestycji 61,3 mld (Campbell, 2014). Rok 2015 oznaczał awans Chin do statusu największego na świecie producenta energii słonecznej, wiatrowej i wodnej (Gardner, 2018). Ponadto w okresie 2008-2018 zużycie energii wiatrowej i słonecznej w Chinach wzrosło z 3 i 0 Mtoe do odpowiednio 83 i 40 Mtoe. Można zatem wywnioskować, że udział chińskiej energii wiatrowej i słonecznej w krajowym zużyciu energii wzrósł z 0,1% w 2008 roku do 3,7% w 2018 roku (BP, 2019).

| | MR Online

Chińskie zielone rolnictwo, ekologiczne miasta i wielostronna współpraca w dziedzinie środowiska: Rozwijająca się rewolucja

Jak wspomniano we wstępie, zanieczyszczenie rolnicze stanowi główny problem środowiskowy we współczesnych Chinach. Kraj ten cierpi na niedobór gruntów ornych będąc największym na świecie producentem i konsumentem pestycydów (China-ASEAN Environmental Cooperation 2018:158; Scott et. al. 2018:26). Mając to na uwadze, Chiny obecnie zwiększają nacisk na zielone rolnictwo, aby walczyć z zanieczyszczeniami rolniczymi i innymi obciążeniami środowiska. Obszar rolnictwa ekologicznego w Chinach wzrósł o ponad 36% w okresie 2005-2018, z 2 301 300 do 3 135 000 hektarów. Wyniki Chin w 2018 r. przewyższyły nawet wyniki innych krajów BRICS i USA w tej dziedzinie (FAO, 2021; rys. 11). To powiedziawszy, Chiny mają przed sobą długą drogę, biorąc pod uwagę, że powierzchnia rolna objęta rolnictwem ekologicznym stanowi zaledwie 2,31% całkowitej powierzchni rolnej (FAO, 2021). Warto jednak zauważyć, że Chiny posiadają największy na świecie obszar rolny objęty rolnictwem ekologicznym po Australii i Argentynie. Można postawić tezę, że Chiny dały przykład również innym krajom w rozszerzaniu swojej certyfikowanej ekologicznej powierzchni rolnej. Powierzchnia rolna Chin pod certyfikowanym rolnictwem ekologicznym wzrosła w latach 2004-2018 z 10 ha do 2.558.100 ha. Dzięki temu Chiny stały się największym na świecie konsumentem żywności ekologicznej (FAO 2021; Willer, Lernoud, & Kemper, 2018).

Zielona rewolucja w rolnictwie Chin zawdzięcza wiele wysiłkom rządów centralnych i lokalnych w zakresie nadania priorytetu zielonemu rolnictwu w ogólnej strategii rozwoju (Scott et al., 2018:46). To również tłumaczy powstanie ruchu ekowiosek w Chinach od końca lat 80. XX wieku. Do 1990 roku Chiny stworzyły łącznie 1200 „pilotażowych ekowiosek” (Liu i in., 2021; Scott i in., 2018:38-39). Do roku 2011 liczba ta wzrosła do 2000 (Liu & Wang, 2010:107). Ruch ekowiosek został uzupełniony przez silne wysiłki polityczne podkreślające powszechne przyjęcie standardów ekologicznego etykietowania, takich jak zielona żywność (lüse shipin), żywność wolna od zanieczyszczeń (wugonghai shipin) i żywność organiczna (youji shipin) w ciągu lat 90. XX wieku. W międzyczasie Ministerstwo Rolnictwa uruchomiło program zielonej żywności w 1990 r., a w 1992 r. Chińskie Centrum Rozwoju Zielonej Żywności, które przyjęło na siebie zadanie zapewnienia niezbędnego wsparcia technicznego i usług kontroli jakości w celu kontynuowania tego procesu (Scott i in., 2018:39-41).

| | MR Online
| | MR Online

Do 2011 roku Chiny stworzyły 42 biura certyfikacji, 38 terminali kontroli jakości oraz 71 centrów monitorowania środowiska. Co więcej, chiński program zielonej żywności został uzupełniony o Risk-Free Food Action Plan w 2001 roku, którego celem było zwalczanie zanieczyszczeń chemicznych, poprawa bezpieczeństwa żywnościowego i przyspieszenie certyfikacji organicznej (Scott i in., 2018:39-41). Ostatecznie Narodowy Plan Rozwoju Zrównoważonego Rolnictwa (2015-2030) zapewnił bardziej systematyczny i holistyczny plan działań Chin w zakresie zielonego rolnictwa. W 2017 r., Nr 1 Centralny Dokument, coroczny dokument polityczny wydany przez Komitet Centralny KPCh i Radę Państwową, podniósł zielony i zrównoważony rozwój do statusu drugiego głównego celu rozwojowego (Scott i in., 2018:39-41).

Wysiłki Chin w zakresie poprawy zielonego rolnictwa i budowy ekowiosek idą w parze ze strategią zrównoważonej urbanizacji (Hu, Liu, & Sun, 2017). Ruch eko-miast (生态城市) powstał w 2003 roku z inicjatywy Ministerstwa Ochrony Środowiska. Inicjatywa ta miała na celu stworzenie modelu gospodarki niskoemisyjnej i cyrkularnej, rozszerzenie stref zielonych i chronionych, zachęcanie do recyklingu i oszczędzania energii, promowanie zrównoważonej architektury, zapobieganie zanieczyszczeniu powietrza i hałasowi oraz poprawę dobrobytu społecznego i harmonii w obszarach miejskich (Wang, 2018; Zhou, He, & Williams, 2012). Według badań z 2009 roku przeprowadzonych przez International Eco-Cities Initiative (IEI), tylko 6 z 79 światowych eko-miast pochodziło z Chin. W badaniach IEI z 2011 roku liczba chińskich eko-miast wzrosła do 25. Badania z 2015 roku przeprowadzone przez Chiny zidentyfikowały 658 głównych eko-miast na całym świecie, z czego 284 pochodziło z Chin. Oznacza to, że ponad 43% światowych eko-miast ma obecnie siedzibę w Chinach (Williams, 2017:4).

Ruch eko-miast przyczynił się również do wysiłków Chin w zakresie poprawy wielostronnej współpracy w dziedzinie ochrony środowiska. Wskaźnikami chińskiego przywództwa w globalnym ruchu eko-miast są chińsko-singapurskie eko-miasto Tianjin, chińsko-holenderskie niskoemisyjne miasto Shenzhen oraz chińsko-francuskie ekologiczne miasto demonstracyjne Wuhan. Szczególnie budowa parków ekologiczno-przemysłowych stanowi centralne przykłady współpracy w zakresie ochrony środowiska pomiędzy krajami rozwijającymi się w ramach ruchu eko-miast. Chińsko-singapurski Park Przemysłowy Suzhou zawiera tereny zielone i jeziora, podczas gdy chińsko-singapurskie eko-miasto Tianjin posiada systemy efektywności energetycznej, zielonego transportu, zielonej architektury, oczyszczania ścieków i recyklingu (China-ASEAN Environmental Cooperation, 2018:161; Liu & Lo, 2021:12).

Jako lokomotywa wielostronnej współpracy środowiskowej, Chiny rozszerzyły swoją wiodącą rolę na Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN). W 2009 roku Chiny i ASEAN podpisały Strategię Współpracy Środowiskowej, która później przyczyniła się do powstania Centrum Współpracy Środowiskowej Chiny-ASEAN. Następnie opracowano plany działania w zakresie współpracy środowiskowej Chiny-ASEAN na lata 2011-2013 i 2014-2015, a także strategię współpracy środowiskowej na lata 2016-2020. Te strategie i plany działania miały na celu poprawę regionalnych wysiłków w zakresie badań i rozwoju oraz budowy eko-miast. Do takich działań zalicza się również program Green Silk Road Envoys, który miał na celu rozwój szkolenia personelu, wymiany naukowej i dialogu politycznego w kwestiach zrównoważonego rozwoju, zielonych innowacji i przedsiębiorczości, bioróżnorodności i ochrony ekologicznej (China-ASEAN Environmental Cooperation, 2018:viii).

Chiny przyspieszyły ostatnio swoją wielostronną współpracę środowiskową poprzez kanał Inicjatywy Pasa i Drogi (BRI). W dokumencie „One Belt, One Road” z 2015 r. zobowiązano się do przyjęcia przez BRI większej odpowiedzialności w zakresie ochrony środowiska, różnorodności biologicznej i zmian klimatycznych. BRI rozwinęło bardziej systematyczne podejście do zrównoważonego rozwoju po wezwaniu Xi Jinpinga z 2016 r. do budowy „zielonego, zdrowego, inteligentnego i pokojowego” Jedwabnego Szlaku, co doprowadziło do opublikowania „Wytycznych dotyczących promowania zielonego pasa i drogi” oraz wdrożenia Zielonego Planu Działania i Wizji Współpracy Morskiej napędzanej zasadą ochrony morza (Simonov, 2018). W rezultacie na Drugim Forum BRI, które odbyło się w 2019 roku, sformułowano zasady zielonych inwestycji (Cheung & Hong, 2021).

BRI poświęca szczególną uwagę temu, aby nie narzucać polityki swoim uczestnikom i nie podważać ich suwerenności narodowej. Przyjęcie zasad BRI dotyczących cywilizacji ekologicznej pozostawione jest inicjatywie państw uczestników (Ikenberry & Lim, 2017). Na drugim forum BRI członkowie BRI zostali zaproszeni do przyłączenia się do inicjatyw ekologicznych, takich jak International Green Development Coalition, Sustainable Cities Alliance, South-South Cooperation Initiative on Climate Change, Environmental Technology Exchange and Transfer Center, Environmental Big Data Platform oraz Green Investment Fund (Garey & Ladislaw, 2019; Iken- berry & Lim, 2017). Inicjatywy te nabrały rozpędu w odpowiedzi na rosnącą krytykę ze strony grup społeczeństwa obywatelskiego przeciwko temu, że większość inwestycji BRI jest przenoszona do sektorów napędzanych emisją dwutlenku węgla i rozwojem infrastruktury na dużą skalę kosztem lokalnych środowisk (Harlan, 2021).

Z inicjatywami BRI na forum łączą się zielone finanse, które obejmują praktyki finansowe obejmujące obligacje finansujące zrównoważone projekty, kredyty wspierające zrównoważone inwestycje oraz systemy ubezpieczeń chroniące przed katastrofami ekologicznymi. Chińskie zielone inwestycje wspierają inicjatywy środowiskowe, takie jak transport niskoemisyjny, szybkie pociągi, projekty dotyczące czystej energii, projekty przeciwdziałające zanieczyszczeniu środowiska oraz inwestycje w czysty węgiel. W związku z tym Chiny awansowały do statusu światowego lidera w zakresie zielonych obligacji i kredytów, wyprzedzając USA w 2019 roku (Green Belt and Road Initiative Center, 2019b, Chinadaily 2020b; Harlan 2021; Rooney 2019).

Azjatycki Bank Inwestycji Infrastrukturalnych (AIIB) – jako pierwszy azjatycki bank niezależny od zachodniej hegemonii i czwarty co do wielkości wielostronny bank rozwoju na świecie – stanowi ważny wehikuł finansowy dla BRI (Gürcan, 2020; Fahamu, n.d.; Koop, 2018). Rozpoczął on działalność w 2016 roku z inicjatywy Chin jako „pierwszy na świecie wielostronny bank rozwoju (MDB) dedykowany infrastrukturze” (Wilson, 2017). Deklarowanym zamiarem banku jest wypełnienie „luki między podażą a popytem na wydatki infrastrukturalne w Azji”, którą oszacowano na „aż 8 bilionów dolarów do 2020 roku” (Cai, 2018). Zatwierdzone przez bank projekty w większości skupiają się na sektorach energii, wody i transportu (Chen, 2019). Prawie połowa tych projektów jest współfinansowana z innymi instytucjami finansowymi, takimi jak Azjatycki Bank Rozwoju, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, Islamski Bank Rozwoju i Bank Światowy (Rana, 2019; Bustillo & Andoni, 2018). W latach 2016-2017 AIIB zatwierdził prawie 5 miliardów dolarów w pożyczkach oraz 35 projektów infrastrukturalnych o szacowanej wartości 28,3 miliarda dolarów (Cai, 2018; Chen, 2019). W przeciwieństwie do Banku Światowego, AIIB nie narzuca warunkowości politycznej i szanuje suwerenność państw roszczeniowych (Gürcan, 2020).

Inicjatywa Chin skłoniła AIIB do przyjęcia zdecydowanego stanowiska w sprawie cywilizacji ekologicznej. W 2016 roku AIIB przyjął ramy środowiskowo-społeczne (ESF), które zachęcają finansowane projekty rozwojowe do jednoczesnego ukierunkowania na zrównoważony rozwój społeczny i środowiskowy, w tym zieloną gospodarkę, równość płci i prawa pracownicze. Jeśli chodzi o zrównoważenie środowiskowe, ESF kładzie silny nacisk na zrównoważony rozwój, zmniejszanie zużycia paliw kopalnych, odporność środowiskową, oszczędzanie energii i różnorodność biologiczną (Gabusi, 2019). Podczas swojego drugiego dorocznego spotkania, które odbyło się w Korei Południowej w 2016 r., AIIB przyjął Strategię Zrównoważonej Energii dla Azji i zatwierdził swoją pierwszą pożyczkę na projekt, który ma na celu zmniejszenie zużycia węgla w Chinach. Czwarte spotkanie AIIB odbyło się w Luksemburgu w 2019 roku, gdzie bank powtórzył swoje zobowiązanie do wspierania zielonej gospodarki (Altay & Zeynepcan, 2020). Nowe fundusze AIIB, które są ukierunkowane na zrównoważony rozwój społeczny i środowiskowy, obejmują „75 mln USD Tata Cleantech Sustainable Infrastructure On-Lending Facility (Indie), 75 mln USD Asia Investment Fund (obejmujący całą Azję), 100 mln USD L&T Green Infrastructure On-Lending Facility do finansowania projektów związanych z energią wiatrową i słoneczną (Indie), 200 mln USD TSKB Sustainable Energy and Infrastructure On-Lending Facility (Turcja) oraz 150 mln USD dla India Infrastructure Fund do finansowania projektów infrastrukturalnych obejmujących energię odnawialną (Indie)… [jak również] 500 mln USD AIIB Asia ESG Enhanced Credit Managed Portfolio (w całej Azji) z Aberdeen Standard Investments, w celu partnerstwa w zakresie rozwoju rynków kapitału dłużnego dla infrastruktury… [oraz] fundusz o wartości 500 mln USD, Asia Climate Bond Portfolio, w celu przyspieszenia działań klimatycznych u członków Banku oraz pobudzenia rozwoju rynku obligacji klimatycznych. ” (Vazquez & Chin, 2019: 598) Oprócz energii i infrastruktury, zielone ramy AIIB rozciągają się na zrównoważoną urbanizację, zielony transport i zrównoważony rozwój obszarów wiejskich. Wyraźnym przykładem tych wysiłków jest pożyczka w wysokości 329 milionów USD dla indyjskiego projektu dróg wiejskich w Gujarat, pożyczka w wysokości 335 milionów USD dla indyjskiego projektu linii metra, pożyczka w wysokości 140 milionów USD dla indyjskiego projektu łączności wiejskiej w Madhya Pradesh, pożyczka w wysokości 445 milionów USD dla indyjskiego projektu dróg wiejskich w Andhra Pradesh, pożyczka w wysokości 40 milionów USD dla projektu poprawy i utrzymania drogi krajowej nr 13 w Laosie, pożyczka w wysokości 216. 5 mln pożyczki dla National Slum Upgrading Project w Indonezji, 270,6 mln pożyczki dla Metro Manila Flood Management Project na Filipinach, 400 mln pożyczki dla India’s Andhra Pradesh Urban Water Supply and Septage Management Improvement Project, 200 mln pożyczki dla Sri Lanki Colombo Urban Regeneration Project oraz 100 mln pożyczki dla Bangladeszu Municipal Water Supply and Sanitation Project (Vazquez & Chin, 2019).

Przegląd i dyskusja

Jako silny wyraz imperializmu ekologicznego, wywołanego przez neoliberalną globalizację i Trzecią Rewolucję Przemysłową, zachodnie metropolie zainicjowały przesunięcie osi globalnej produkcji do Azji. Umożliwiło to zachodnim metropoliom wykorzystanie tanich zasobów siły roboczej i dostęp do zasobów naturalnych przy braku ścisłych regulacji środowiskowych (Gürcan, Kahraman & Yanmaz, 2021). Chiny były głównym celem tych grabieżczych działań. Jednak udało im się skorzystać z tych neoliberalnych ataków poprzez wykorzystanie polityki kierowanej przez społeczeństwo, która, pomimo wielu liberalnych kompromisów, służyła ochronie przed staniem się neokolonią. Polityka publiczna posłużyła również do zbudowania silnej gospodarki napędzanej przez interesy narodowe, co wywołało poważne obawy zachodnich metropolii, których globalna hegemonia została zakwestionowana. W rezultacie zachodnie metropolie uciekają się obecnie do ekologiczno-imperialistycznej kampanii, w której winą za degradację środowiska obarczają kraje rozwijające się, a zwłaszcza Chiny, których wiodące wysiłki w zakresie ochrony środowiska – jako lokomotywy globalnego dobrobytu i największego wroga globalnego ubóstwa – są często podważane przez tę zachodnio-centryczną kampanię.

Chiny rozwinęły silną świadomość swoich problemów środowiskowych, które są realizowane w ich zrewidowanej strategii bezpieczeństwa narodowego, która zawiera koncepcję „cywilizacji ekologicznej”. Chiny są na wczesnym etapie budowania cywilizacji ekologicznej i wciąż mają przed sobą długą drogę do osiągnięcia wysokiego poziomu rozwoju ekologicznego. Być może najbardziej bezpośrednie zagrożenie dla cywilizacji ekologicznej wynika z rosnącej agresji imperializmu USA w postaci geopolitycznych strategii powstrzymywania, wojen techno-ekonomicznych przeciwko Chinom oraz innych czynników związanych z pandemią COVID-19, takich jak napędzana przez Zachód sinofobia i związane z pandemią napięcia gospodarcze (Gürcan, 2019; Gürcan, Kahraman & Yanmaz, 2021). Niemniej jednak, kluczowe osiągnięcia Chin na drodze do cywilizacji ekologicznej obejmują serię trzech rozwijających się i wzajemnie warunkujących się procesów rewolucyjnych, które również wiodą prym w międzynarodowej współpracy na rzecz ochrony środowiska, co uosabia rola Chin w ASEAN, AIIB i Zielonym Jedwabnym Szlaku. Obejmują one rewolucję czystej energii, rewolucję zrównoważonego rolnictwa i zieloną rewolucję miejską.

Chiny stały się już światowym liderem w dziedzinie zielonych finansów. Przewodzą ruchowi eko-miast – ponad 43% światowych eko-miast to miasta chińskie i są drugim, po Kanadzie, liderem w dziedzinie zrównoważonej architektury. Wiele chińskich miast spadło lub wypadło z listy najbardziej zanieczyszczonych miast, pozostawiając na szczycie Indie i Pakistan. Chińskie miasta dołączyły również do grona tych, które mają najsilniejsze możliwości oczyszczania ścieków na świecie. Kolejnym punktem wartym wspomnienia jest fakt, że w Chinach jest najwięcej pojazdów elektrycznych, rowerów i sprawnego transportu publicznego. Chiny są uważane, nie tylko za światowe centrum produkcji i konsumpcji autobusów elektrycznych, ale także za posiadające miasta z najdłuższymi na świecie systemami metra. Od 2013 r. udział węgla w całkowitym zużyciu energii w Chinach odnotował zauważalny spadek, któremu towarzyszył rosnący udział zasobów odnawialnych w całkowitym zużyciu energii w wyniku świadomych działań na rzecz rewolucji czystej energii. Kluczem do tej rewolucji jest silna reputacja Chin jako największego na świecie inwestora w czystą energię. W związku z tym udało im się stworzyć największe na świecie systemy wiatrowe, słoneczne i hydroelektryczne do wytwarzania energii. Wreszcie, jeśli chodzi o rozwijającą się rewolucję w zrównoważonym rolnictwie w Chinach, należy zwrócić uwagę na przyjęcie przez ten kraj standardów zielonej żywności, zwiększenie powierzchni rolnej objętej certyfikowaną uprawą ekologiczną, a zwłaszcza na fakt, że jako światowy lider w dziedzinie zielonego rolnictwa Chiny mają obecnie trzeci co do wielkości obszar rolny objęty uprawą ekologiczną. Ostatecznie kontynuacja i wzmocnienie wszystkich tych osiągnięć zależy od przyszłej determinacji administracji Xi Jinpinga (i jej następców) do budowania cywilizacji ekologicznej w obliczu imperialistycznej agresji.


Bibliografia

Altay, A., & Zeycepcan A. (2020). China’s Relationship with the Liberal International Order: The Case of the Asian Infrastructure Investment Ban. Marmara University Journal of Political Science. doi: 10.14782/marmarasbd.784428

BP. (2019). China’s Energy Market in 2018. BP Statistical Review.

Bustillo, R., Andoni, M. (2018). China, the EU and Multilateralism: The Asian Infrastructure Investment Bank. Revista Brasileira de Politica Internacional, 61(1): 1—19.

Cai, K G. (2018). The One Belt One Road and the Asian Infrastructure Investment Bank: Beijing’s New Strategy of Geoeconomics and Geopolitics. Journal of Contemporary China, 27(114): 831—847.

Campbell, R. J. (2014). China and the United States: A Comparison of Green Energy Programs and Policies. R41748. Congressional Research Service.

Chen, I. T. (2019). China’s Status Deficit and the Debut of the Asian Infrastructure Investment Bank. The Pacific Review, 1—31: 697—727.

China Daily. (2017). Full Text of Xi Jinping’s Report at 19th CPC National Congress. Retrieved from https://www.chinadaily. com.cn/china/19thcpcnationalcongress/2017-11/04/con- tent_34115212.htm

China Daily. (2020). Green Finance in China: Enabling a Sustainable Recovery. Retrieved from https://www.chinadaily. com.cn/a/202009/18/WS5f647ad8a31024ad0ba7a79c.html

Chernysheva, N. A., Perskaya, V. V., Petrov, A. M., & Bakulina, A. A. (2019). Green Energy for Belt and Road Initiative: Economic Aspects Today and in the Future. International Journal of Energy Economics and Policy 9(5):178-85.

Cheung, F. M., & Hong, Y. (Eds.). (2021). Green Finance, Sustainable Development and the Belt and Road Initiative. London: Routledge.

China-ASEAN Environmental Cooperation. (2018). China-ASEAN Environment Outlook 1 (CAEO-1): Towards Green Development. Singapore: Springer.

Corff, O. (2018). Rich Country, Strong Army”: China’s Comprehensive National Security. Federal Academy for Security Policy.

Earth.Org. (2021). 15 Most Polluted Cities in the World. Retrieved from https://earth.org/most-polluted-cities-in-the-world/

EIA. (2021). Database. Retrieved from https://www.eia.gov/totalenergy/data/browser/.

Environmental Performance Index. (2020a). Global Metrics for the Environment: Ranking Country Performance on Sustainability Issues. Retrieved from https://www.unep.org/resources/ report/global-metrics-environment-environmental-performance-index-ranks-countries).

Environmental Performance Index. (2020b). China | Environmental Performance Index. Retrieved from https://epi.yale.edu/epi-results/2020/country/chn

Fahamu. (n.d.). 57 nations approved as founder members of China-led AIIB. Retrieved from http://www.fahamu.org/ep_articles/57-nations-approved-as-founder-members-of-china-led-aiib/#:~:text=Countries%20accepted%20as%20AIIB%20founding,%2C%20France%2C%20Germany%20and%20Spain

FAO. (2021). Database. Retrieved from http://fao.org/faostat/en/#data/RL

Gabusi, G. (2019). Global Standards in the Asian Infrastructure Investment Bank: The Contribution of the European Members.

Gardner, D. K. (2018). Environmental Pollution in China: What Everyone Needs to Know. New York: Oxford University Press.

Garey, L., & Ladislaw, S. (20199. Chinese Multilateralism and the Promise of a Green Belt and Road. CSIS Briefs. Center for Strategic & International Studies.

Goron, C. (2018). Ecological Civilization and the Political Limits of a Chinese Concept of Sustainability. China Perspectives, (4):39-52. doi: 10.4000/chinaperspectives.8463.

Green Belt and Road Initiative Center. (2019). Green Finance. Retrieved from https://green-bri.org/green-finance/

Greene, H. (n.d.). Ecological Civilization and the 19th National Congress of the Communist Party of China. Center for Ecozoic Studies. Retrieved from https://www.ecozoicstudies.org/re- views/ecological-civilization-19th-national-congress-communist-party-china/

Guo, X., & Marinova, D. (2014). Environmental Protection and Sustainability Strategies in China: Towards a Green Economy. In S. Yao & M. J. Herrerias, (ed.) Energy Security and Sustainable Economic Growth in China, pp. 286-301. New York: Palgrave Macmillan.

Gürcan, E. C. (2019). Multipolarization, south-south cooperation and the rise of post-hegemonic governance. New York: Routledge.

Gürcan, E. C. (2020). The construction of “post-hegemonic multipolarity” in Eurasia: A comparative perspective, The Japanese Political Economy, 46(2-3), 127-151. doi: 10.1080/2329194X.2020.1839911

Gürcan, E. C., Kahraman, Ö. E. & Yanmaz, S. (2021). COVID-19 and the Future of Capitalism: Postcapitalist Horizons Beyond Neo-Liberalism. Nova Scotia: Fernwood Publishing.

Harlan, T. (2021). Green Development or Greenwashing? A Political Ecology Perspective on China’s Green Belt and Road. Eurasian Geography and Economics 62(2):202-26. doi: 10.1080/15387216.2020.1795700.

Hu, J. (2007). Hu Jintao’s report at 17th Party Congress. China Daily. Retrieved from https://www.chinadaily.com.cn/china/2007-10/24/content_6204564.htm

Hu, W., Liu, J. & Sun, W. (ed.). (2017). The Development of Eco Cities in China. Singapore: Springer.

Hu, X. (2020). Forecast of China’s Average Annual Economic Growth Rate Based on BP Neural Network. J. Phys.: Conf. Ser. 1629 012040.

Ikenberry, G. J., & Lim, D. J. (2017). China’s Emerging Institutional Statecraft: The Asian Infrastructure Investment Bank and the Prospects for Counter-Hegemony. Brookings.

INSG. (2014). The Global E-bike Market. Briefing Paper. 23. IQAir. (2021). World’s Most Polluted Cities in 2020—PM2.5 Ranking | AirVisual. Retrieved from https://www.iqair.com/world-most-polluted-cities

Jie, S. (2016). Groundwater 80% Polluted. Global Times. Retrieved from https://www.globaltimes.cn/content/978117.shtml

Kitagawa, H. (ed.). (2016a). Environmental Policy and Governance in China. New York: Springer.

Kitagawa, H. (2016b). Environmental Policy Under President Xi Jinping Leadership: The Changing Environmental Norms. In H. Kitagawa, (ed.), Environmental policy and governance in China, pp. 1-15. New York: Springer.

Koop, F. (2018). Explainer: Latin America and the AIIB. Diálogo Chino. Retrieved from https://dialogochino.net/en/trade-in- vestment/39049-explainer-latin-america-aiib-the-asian-infrastructure-investment-bank/

Liu, C., Wang, F., Gao, X. & Smith, H. (2021). Exploring Solutions to Improve the Evaluation of Development of Rural Villages: A Case Study of the Application of the Evaluation for the Construction of Beautiful Villages (ECBV) in a Village in South China. Sustainability 13(2):1-23.

Liu, J., & Wang, J. (2010). China’s Environment. Beijing: China International Press.

Liu, M., & Lo, K. (2021). Governing Eco-Cities in China: Urban Climate Experimentation, International Cooperation, and Multilevel Governance. Geoforum, (121), 12-22. doi: 10.1016/j. geoforum.2021.02.017.

Long, M. (2015). USGBC Announces International Rankings of Top 10 Countries for LEED Green Building | U.S. Green Building Council. USGBC. Retrieved from https://www.usgbc.org/ articles/usgbc-announces-international-rankings-top-10-coun- tries-leed-green-building

Ma, H., et al. (2018). Strategic Plan of Made in China 2025 and Its Implementations. Analysing the Impacts of Industry 4.0 in Modern Business Environments, pp. 1-23. Singapore: IGI Global.

Mao, Z. (1974). Mao Tse-Tung Unrehearsed: Talks and Letters, 1956-71. S. R. Schram, (Ed.). Harmondsworth: Penguin.

Markets and Markets. (2021). Electric Bus Market by Propulsion (BEV, PHEV & FCEV), Application (Intercity & Intra-City), Consumer Segment (Fleet Operators & Government), Range, Length of Bus, Power Output, Battery Capacity, Component, Battery Type & Region—Global Forecast to 2027. Retrieved from https://secure.livechatinc.com/

Mathews, J. A., & Tan, H. (2015). China’s Renewable Energy Revolution. New York: Palgrave Macmillan.

Morton, K. (2006). International Aid and China’s Environment: Taming the Yellow Dragon. London: Routledge.

Naughton, B.J. (2018). The Chinese Economy: Adaptation and Growth(second edition). Cambridge: MIT Press.

Nedopil Wang, C. (2019). Green Public Transport Innovation in China: An Opportunity for BRI Countries. Green Belt and Road Initiative Center. Retrieved from https://green-bri.org/ green-public-transport-innovation-in-china-an-opportunity-for-bri-countries/

Pan, J. (2016). China’s Environmental Governing and Ecological Civilization. Heidelberg: Springer.

Raik, K., Aaltola, M., Kallio, J., & Pynnöniemi, K. (2018). The Security Strategies of the U.S., China, Russia and the EU: Living in Different Worlds. Helsinki: Finnish Institute of International Affairs.

Rana, R. (2019), Asian Infrastructure Investment Bank, New Development Bank and the

Reshaping of Global Economic Order: Unfolding Trends and Perceptions in Sino-Indian

Economic Relations, International Journal of China Studies, 10 (2):273—290.

Robbins, P. (ed.). (2007). Encyclopedia of Environment and Society. London: SAGE.

Rooney, K. (2019). These Countries Are Leading the Way in Green Finance. World Economic Forum. Retrieved from https://www. weforum.org/agenda/2019/09/these-countries-are-leading-the-way-in-green-finance/

Sanjuan, T. (2018). Atlas de la Chine: Les Nouvelles Échelles de la Puissance. Paris: Autrement.

Scott, S., Si, Z., Schumilas, T., & Chen, A. (2018). Organic Food and Farming in China: Top-down and Bottom-up Ecological Initiatives. New York: Routledge.

Simonov, E. A. (2018). Greening The New Silk Road: Mission Possible? 3. Rivers Without Boundaries. doi: 10.13140/ RG.2.2.23726.20806.

Su, B., & Thomson, E. (Eds.). (2016). China’s Energy Efficiency and Conservation: Sectoral Analysis. Singapore: Springer.

Sustainable Bus. (2020). Electric Bus, Main Fleets and Projects Around the World. Retrieved from https://www.sustain-able-bus.com/electric-bus/electric-bus-public-transport-main- fleets-projects-around-world/

Statista. (2021). Production of Electric Vehicles: Selected Countries. Retrieved from https://www.statista.com/statistics/270537/forecast-for-electric-car-production-in-selected-countries/

Technavio. (2019). Electric Buses in China: Largest Electric Bus Market 2019 | Global Electric Bus Market Report. Retrieved from https://blog.technavio.com/blog/electric-buses-in-china- largest-electric-bus-market

U.S. Department of Defense. (2020). Annual Report to Congress: Military and Security Developments Involving the People’s Republic of China 2020. Retrieved from https://media. defense.gov/2020/Sep/01/2002488689/-1/-1/1/2020-DOD- CHINA-MILITARY-POWER-REPORT-FINAL.PDF

Wang, X. (2018). Tomorrow’s Eco-City in China: Improving Eco-City Development Though a Culture of Collaborative Communication. Unpublished Ph.D. Thesis. University of Liverpool, School of Environmental Science Department of Geography and Planning.

Willer, H., Lernoud, J. & Kemper, L. (2018). The World of Organic Agriculture 2018: Summary. FiBL & IFOAM. Retrieved from https://orgprints.org/id/eprint/34674/1/willer-etal-2018-world- of-organic-summary.pdf.

Williams, A. (2017). China’s Urban Revolution: Understanding Chinese Eco-Cities. New York: Bloomsbury Publishing.

Wilson, J. D. (2017). What Does China Want from the Asian Infrastructure Investment

Bank? Indo-Pacific Insight Series, Perth U.S. Asia Centre.

World Bank. (2021). Database. Retrieved from https://data.worldbank.org

Xi, J. (2018). The Governance of China (I). C. 1. Pekin: Beijing Book Co. Inc.

Vazquez, K. C., & Chin, G. T. (2019). The AIIB and Sustainable Infrastructure: A Hybrid Layered Approach. Global Policy, 10(4), 593-603.

Yang, J. (2018). Construction of “Beautiful Village” Landscapes from the Perspective of Ecological Civilization: A Case Study of Zizhulin Village in Yanshan County. Journal of Landscape Research, 10(4),120-22. doi: 10.16785/j.issn1943-989x.2018.4.027.

Zhang, J. (2014). Foreign Direct Investment: Regional Dimensions. New York: Palgrave Macmillan.

Zhou, N., He, G., & Williams, C. (2012). China’s Development of Low-Carbon Eco-Cities and Associated Indicator Systems. LBNL-5873E, 1172952. U.S. Department of Energy: Office of Scientific and Technical Information.

INFORMACJE O AUTORZE

Uniwersytet Istinye

Efe Can Gürcan (profesor docent, stosunki międzynarodowe) jest prodziekanem ds. badań i rozwoju na Wydziale Ekonomii, Nauk Administracyjnych i Społecznych Uniwersytetu İstinye. Jest także dyrektorem Centrum Studiów Pasa i Szlaku na Uniwersytecie Istinye oraz współpracownikiem naukowym Grupy Badawczej ds. Gospodarki Geopolitycznej Uniwersytetu Manitoba. Gürcan ukończył studia licencjackie w zakresie stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie Koç. Uzyskał tytuł magistra studiów międzynarodowych na Uniwersytecie w Montrealu, a doktorat z socjologii uzyskał na Uniwersytecie Simona Frasera. Mówi po angielsku, francusku, hiszpańsku i turecku. Jego publikacje obejmują cztery książki, a także ponad 30 artykułów i rozdziałów w książkach na temat rozwoju międzynarodowego, międzynarodowych konfliktów i współpracy oraz socjologii politycznej, z geograficznym ukierunkowaniem na Amerykę Łacińską i Eurazję. Jego najnowsza (współautorska) książka to „COVID-19 and the Future of Capitalism: Postcapitalist Horizons Beyond Neoliberalism”.

[Tłumaczenie tekstu Redakcja, za pomocą Tłumacza Google i Tłumacza DeepL. Redakcja WBOBE w żaden sposób nie ingeruje w treść tekstu i używaną w nim terminologię.]

Licencja Creative Commons
Ta praca jest dostępna na licencji
Creative Commons Attribution 4.0 International License .