Promocja książki Piotra Kotlarza „Pomorscy harcerze wobec II wojny światowej i okupacji 1938-1945”.
Data: 23 stycznia 2026, godz. 18:00
Miejsce: Galeria „PUNKT”, ul. Chlebnicka 2
Książka jest bardzo szczegółową i pogłębioną monografią, która przedstawia losy harcerzy z Pomorza i Wolnego Miasta Gdańska w kontekście II wojny światowej oraz okupacji niemieckiej i sowieckiej. Autor ukazuje losy harcerzy w szerokim kontekście politycznym, społecznym i ideowym epoki, wykorzystując przy tym rozległy materiał źródłowy oraz literaturę przedmiotu, starając się zachować naukową rzetelność, choć tekst pozostaje przystępny także dla szerokiego czytelnika. Autor omawia sytuację wspomnianych harcerzy w okresie przedwojennym, szczegółowo ukazany jest tragizm sytuacji Polaków tego okresu, zryw młodzieży, ich przygotowania do walki, później udział w wojnie obronnej. W kolejnych rozdziałach autor omawia działalność konspiracyjną harcerzy w czasie okupacji tak na Pomorzu, jak i w Generalnej Guberni. Osobny rozdział autor poświęca Powstaniu Warszawskiemu. Po raz pierwszy w historiografii polskiej ukazuje aż tak szeroko wkład w powstanie pomorskich harcerzy. Ostatni rozdział ukazuje losy pomorskich harcerzy już po zakończeniu II wojny światowej. Ich dalszą martyrologię oraz dalszą walkę o swe wartości. Ich wkład w odbudowę naszego państwa, jego gospodarki, nauki i kultury (mimo prześladowań ze strony komunistów z ZSRR i polskich). Ważnym elementem opracowania jest próba pokazania wartości reprezentowanych przez harcerzy w konfrontacji z totalitarnymi ideologiami okupantów.
Piotr Wojciech Kotlarz (ur. 23 sierpnia 1951 w Gdańsku) – polski pisarz, dramaturg, historyk, literaturoznawca, historiozof i publicysta, autor tekstów piosenek.
Studiował na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim (3 lata) i Uniwersytecie Gdańskim, który ukończył w 1976. Napisał pracę Teatr szkolny w Drugiej Rzeczypospolitej (1918–1939). Koncepcje, działalność, znaczenie i uzyskał doktorat z nauk filologicznych 26 listopada 2013 na Uniwersytecie Wrocławskim. Członek Związku Literatów Polskich, Stowarzyszenia Dziennikarzy Rzeczypospolitej Polskiej, Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki, Gdańskiego Towarzystwa Naukowego oraz ZAiKS (Sekcja Autorów Utworów Literackich Małych Form „D”). Wydawał i redagował pisma: „Socjaldemokrata Gdański”, „Robotnik”, „Realia” i „Autograf” (wspólnie z Andrzejem Waśkiewiczem). Od 2014 r. jest wydawcą i redaktorem naczelnym pisma internetowego „Wobec”.
W latach 1981–2004 pracował jako nauczyciel historii i wiedzy o społeczeństwie w szkołach w Gdańsku (głównie w liceach).
Jest animatorem życia kulturalnego Gdańska. Był wiceprezesem KSW ŻAK (2 lata), wiceprezesem Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki, prezesem Gdańskiego Stowarzyszenia Twórców i Animatorów Kultury. Organizator i przewodniczący jury ogólnopolskiego Konkursu dla młodzieży (do 26 lat) na opowiadanie im. Bolesława Prusa (I edycja 2016, II edycja 2017/2018, III edycja 2019/2020, IV edycja 2020/2021, V edycja 2021/2022), VI edycja 2022/2023, VII edycja 2023/2024). Organizator i przewodniczący jury ogólnopolskiego Konkursu im. Lucjusza Komarnickiego na szkolne przedstawienie teatralne (I edycja 2021/2022, II edycja 2022/2023. W 1997 roku był organizatorem i uczestnikiem sesji naukowej „Miejsce Gdańska w procesie powstawania narodowego państwa polskiego” (w Muzeum Archeologicznym w Gdańsku). Pokłosiem sesji jest książka Rozmyślania gdańskie. Autor scenariusza i współorganizator przedstawienia teatru tańca „Życie za życiem” z okazji 31. rocznicy powstania NSZZ „Solidarność” (sala koncertowa Akademii Muzycznej, Gdańsk 2011) oraz pomysłodawca, organizator i autor tekstów piosenek koncertu „Życie za życiem” z okazji 40. rocznicy „Solidarności” (sala koncertowa Akademii Muzycznej, Gdańsk 2020). Pomysłodawca i organizator koncertu „Wolność jest w nas” z okazji 41 rocznicy Solidarności w Polskiej Filharmonii Bałtyckiej im. Fryderyka Chopina w Gdańsk. W czasie koncertu zaprezentowano m.in. trzy piosenki jego autorstwa z musicalu Chcemy wolności.
W swej publicystyce, jako jeden z nielicznych badaczy, w oparciu o analizy historyczne, opowiedział się za teorią (wprowadzoną jeszcze w XVIII wieku przez Benjamina Franklina), mówiącą o tym, że na zamiany klimatyczne wpływają wielkie erupcje wulkaniczne (powyżej 5-6VEI), w połączeniu z procesami lodowacenia oraz zmianami prądów oceanicznych. Zauważył też związek wulkanizmu (erupcji wulkanów podwodnych) z powodziami. Tematom tym poświęcił szereg swych artykułów oraz książki „Klimat a wulkany” oraz „Kataklizmy, które zmieniały obraz Ziemi”.
Jest jednym z pionierów (w nauce światowej) hipotezy, że na kształt i budowę skorupy ziemskiej wpłynęły przede wszystkim upadki asteroid i komet oraz erupcje wielkich wulkanów. Hipotezy te wyraził już w 2020 roku w wydanej wówczas książce „Kataklizmy, które zmieniały obraz Ziemi” (drugie, poszerzone i poprawione wydanie tej książki w 2025 roku).
Od czasu publikacji swojej pracy „Dostrzec sens dziejów” (1998) polemizuje z ideologią marksistowską. W przeciwieństwie do marksistów uważa, że źródłem państwowości nie była jakaś mityczna „umowa społeczna”, czy pojawienie się własności prywatnej, ale podboje, wytwarzanie w ich wyniku lub ich czasie siłowych elit władzy, zawłaszczanie majątku i władzy przez jedno społeczeństwo nad drugim („Początki państwowości”, 2020) oraz podział społeczeństw na rządzących i poddanych. Odrzuca podział na klasy jako nieprecyzyjny i oparty na sprzecznych definicjach (dziś uznajemy jedynie klasy majątkowe), uważa, że rewolucje nie są siłą postępu, lecz przynoszą regres.
Od czasu eskalacji wojny Federacji Rosji z Ukrainą w lutym 2022 roku opublikował na łamach strony internetowej Miesięcznik WOBEC szereg artykułów poświęconych tej imperialistycznej agresji. Obnażając zbrodniczą istotę tej wojny i udowadniając, że wszelkie toczące ją strony muszą ją przegrać. Pokłosiem tej publicystyki jest książka: „Przeciw wojnie. W obronie wartości” (2024).
Propagator i twórca w zakresie teatru szkolnego. Jego historii dotyczy praca doktorska „Teatr szkolny Drugiej Rzeczypospolitej”. Kotlarz jest zwolennikiem idei samodzielnego pisania i wystawiania sztuk teatralnych przez młodzież i w tym celu napisał i wydał książkę „Sztuka dramaturgii” zawierającą m.in. podręcznik pisania sztuk dramatycznych. Organizował ogólnopolskie konkursy na szkolne przedstawienia teatralne oraz propagował i propaguje ideę teatrów szkolnych na lamach internetowego miesięcznika społeczno-kulturalnego „WOBEC”.
W 2023 roku, mając 72 lata, spłynął samotnie Wisłą z Oświęcimia (od ujścia Soły) do Gdańska (ok. 950 km).
Działacz polityczny: od 1983 w PZPR (szeregowy członek), w latach 1993–1995 w SdRP (m.in. sekretarz Rady Gdańskiej), w latach 1995–2003 w PPS (m.in. dwukrotnie wiceprzewodniczący CKW PPS). Obecnie bezpartyjny. Kandydował do Parlamentu Europejskiego z Komitetu Wyborczego Partii Zieloni w 2014 roku.
Pomorscy harcerze 19.01