3600 lat temu na niebie eksplodował meteor o średnicy 50 metrów, niszcząc miasto położone w pobliżu Morza Martwego / Nancy Atkinson

Wykopaliska archeologiczne ujawniły ślady potężnego wybuchu kosmicznego, który miał miejsce około 3600 lat temu i zniszczył całe miasto w pobliżu Morza Martwego na Bliskim Wschodzie. Wydarzenie to było większe niż słynny wybuch w Tungusce w Rosji w 1908 roku, a siła wybuchu była 1000 razy większa niż bomba atomowa zrzucona na Hiroszimę. Zjawisko to zrównało z ziemią kwitnące miasto Tall el-Hammam, położone na terenie dzisiejszej Jordanii.

Na podstawie dowodów odkrytych podczas wykopalisk oraz internetowego kalkulatora uderzeń naukowcy oszacowali, że skała kosmiczna o szerokości około 50 metrów eksplodowała około 4 km nad powierzchnią Ziemi, wywołując oślepiający błysk i falę gorąca o temperaturze 2000 stopni (3600 F). Spowodowało to natychmiastowe spalenie drewnianych konstrukcji i ciał oraz stopienie wszelkich metalowych przedmiotów, takich jak miecze lub włócznie, a nawet ceramiki i konstrukcji z cegły mułowej.

Ale zniszczenia nie zakończyły się na tym. Kilka sekund później potężna fala uderzeniowa zrównała z ziemią wszystko, łącznie z kompleksem pałacowym o wysokości 4–5 pięter i dużym murem obronnym z cegły mułowej o grubości 4 metrów.

Autorzy artykułu opublikowanego w czasopiśmie „Nature Scientific Reports” twierdzą, że chociaż nie leży to w zakresie ich wiedzy specjalistycznej, „opis tego katastrofalnego wydarzenia sprzed 3600 lat, przekazywany ustnie, mógł stać się pisemną relacją biblijną o zniszczeniu Sodomy”. Sodoma była miastem, które według tekstów biblijnych zostało zniszczone za rozwiązłość, a z nieba spadły na nie kamienie i ogień. Jednak historia ta pochodzi z czasów, kiedy za wiele klęsk żywiołowych obwiniano gniew bogów.

W wielu miejscach na Bliskim Wschodzie wykopaliska archeologiczne lub badania ujawniają kilka warstw dawnych osad, które mają znaczenie religijne lub narodowościowe dla więcej niż jednej grupy etnicznej, gdzie zwycięzca wojen lub podbojów budował na ruinach miasta lub budynków, które właśnie podbił – a cykl ten powtarzał się przez tysiąclecia.

Region wokół Tall el-Hammam różni się jednak tym, że od końca środkowej epoki brązu ten obszar we wschodniej Jordanii dotknęła jakaś katastrofa, która doprowadziła do upadku cywilizacji, i pozostawał niezamieszkały przez następne pięć do siedmiuset lat. Ponadto obszar ten był pierwotnie jednym z najbardziej urodzajnych terenów rolniczych w regionie, który przez co najmniej 3000 lat był źródłem utrzymania dla kwitnących cywilizacji. Nagle jednak gleba w regionie została zalana solą, na której nic nie mogło rosnąć.

Tajemnicę tę badają naukowcy z wielu uniwersytetów i organizacji, a archeolodzy pracują na stanowisku archeologicznym w Tall el-Hammam od 2005 roku. Już najwcześniejsze wykopaliska archeologiczne ujawniły obecność niezwykłych materiałów, w tym stopionych fragmentów cegieł mułowych, stopionej ceramiki, popiołu, węgla drzewnego, zwęglonych nasion i spalonych tkanin, wszystko to zmieszane ze sproszkowanymi cegłami mułowymi. Dodatkowo dalsze wykopaliska ujawniły niesamowite zniszczenia.

Naukowcy wykluczyli typowe przyczyny, takie jak wojny, pożary, erupcje wulkaniczne czy trzęsienia ziemi, ponieważ wydarzenia te nie mogły spowodować zniszczeń, jakie znaleziono na miejscu, a żadne z nich nie mogło wywołać tak intensywnego ciepła, jakie było potrzebne do stopienia znalezionych materiałów. Jednak podczas wykopalisk odkryto kulki zszokowanego kwarcu, które są charakterystycznym śladem intensywnego i nagłego wzrostu temperatury, takiego jak uderzenie obiektu kosmicznego.

„Po jedenastu sezonach wykopalisk archeolodzy pracujący na stanowisku doszli niezależnie do wniosku, że dowody wskazują na możliwe uderzenie obiektu kosmicznego” – napisali naukowcy w swojej publikacji. „Skontaktowali się z naszą zewnętrzną grupą ekspertów z wielu dziedzin związanych z uderzeniami i innych, aby zbadać potencjalne mechanizmy powstawania niezwykłego zestawu dowodów wysokiej temperatury”.

Chociaż uderzenie asteroidy mogło spowodować wszystkie ślady znalezione przez archeologów, hipoteza ta została odrzucona, ponieważ w okolicy nie znaleziono śladów krateru.

Korzystając z kalkulatora uderzeń, grupa 21 naukowców ustaliła, że najbardziej prawdopodobną przyczyną zniszczeń był kosmiczny wybuch powietrza spowodowany przez kometę lub meteor. Ich obliczenia wykazały, że takie zdarzenie spowodowałoby niezwykłe zniszczenia odkryte przez archeologów, takie jak fragmenty ceramiki z zewnętrzną powierzchnią stopioną do stanu szkła, niektóre z pęcherzykami, jakby zostały ugotowane, fragmenty cegieł mułowych oraz „ekstremalne rozczłonkowanie i fragmentacja szkieletów ludzi znalezionych w pobliżu”.

Ponadto, wybuch powietrzny spowodował napływ soli, która spowodowała nadmierne zasolenie gleby w okolicy, uniemożliwiając uprawę roli i powodując opuszczenie około 120 osad w promieniu 25 km na 600 lat.

„Uważamy, że wybuch mógł spowodować odparowanie lub rozpryskanie toksycznych ilości słonej wody z Morza Martwego w całej dolinie” – napisała grupa współpracowników naukowych w artykule opublikowanym w The Conversation (archeolog Phil Silvia, geofizyk Allen West, geolog Ted Bunch i fizyk kosmiczny Malcolm LeCompte). „Bez upraw nikt nie mógł mieszkać w dolinie przez 600 lat, aż minimalne opady deszczu w tym pustynnym klimacie wypłukały sól z pól”.

Przeczytaj artykuł zespołu w Nature Scientific Reports

Więcej informacji na temat wykopalisk w Tall el-Hammam można znaleźć na tej stronie internetowej

Podpis pod zdjęciem głównym: Artystyczna wizja asteroidy o średnicy 10 kilometrów uderzającej w Ziemię. Źródło: Don Davis/Southwest Research Institute.

Autor: Nancy Atkinson – 22 września 2021 r. o godz. 16:17 UTC | Nauka o planetach